Shomiokite-(Y)

Wzór chemiczny: Na<sub>3</sub>Y(CO<sub>3</sub>)<sub>3</sub>·3H<sub>2</sub>O

Szomiokit-(Y) to rzadki, uwodniony węglan sodu i itru, tworzący charakterystyczne, promieniste agregaty bezbarwnych lub białych kryształów.

## Charakterystyka Szomiokit-(Y) jest rzadkim minerałem z grupy węglanów, chemicznie klasyfikowanym jako uwodniony węglan sodu i itru. Jego najbardziej typową i rozpoznawalną formą są promieniste lub gwiaździste agregaty, przypominające rozety, zbudowane z tabliczkowych lub krótkosłupkowych kryształów. Okazy są zazwyczaj bezbarwne, białe lub szarawe, wykazując wysoką przezroczystość. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 2-3, co czyni go podatnym na zarysowania. Ma szklisty połysk na ścianach kryształów i gęstość około 2.65 g/cm³. Jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Szomiokit-(Y) występuje w ograniczonej palecie barw - jest bezbarwny, biały lub przybiera odcienie szarości. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1996 roku przez A.P. Khomyakova i współpracowników. Jego nazwa pochodzi od rzeki Szomiok (Shomiok), płynącej w pobliżu miejsca odkrycia na górze Koashva w masywie Chibin na Półwyspie Kolskim w Rosji. Symbol -(Y) w nazwie wskazuje, że itr (Yttrium) jest dominującym pierwiastkiem ziem rzadkich w jego strukturze. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, niewielkie rozmiary kryształów i delikatność, szomiokit-(Y) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach minerałów systematycznych i regionalnych.

Właściwości

Twardość Mohsa
2-3
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
2.65
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi szomiokitu-(Y) są jego unikalne, promieniste agregaty kryształów, niska twardość oraz występowanie w specyficznym środowisku geologicznym pegmatytów agpaitowych. Reaguje gwałtownie z kwasem solnym, wydzielając dwutlenek węgla. Doskonała łupliwość w jednym kierunku jest również pomocną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Szomiokit-(Y) może być mylony z innymi rzadkimi węglanami występującymi w tym samym środowisku, takimi jak mckelveyit-(Y) czy sidorenkit. McKelveyit-(Y) krystalizuje w układzie trygonalnym i często tworzy bardziej złożone, baryłkowate kryształy. Sidorenkit krystalizuje w układzie jednoskośnym. Pewne rozróżnienie tych minerałów w wielu przypadkach wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Kryształy są tabliczkowe lub krótkosłupkowe, niemal zawsze zebrane w promieniste, gwiaździste lub sferulityczne agregaty i rozety. Pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy są spotykane niezwykle rzadko.

Środowisko występowania

## Geneza Szomiokit-(Y) jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, krystalizującym w niskich temperaturach. Powstaje w pustkach i kawernach w obrębie ultra-agpaitowych pegmatytów, które przecinają sjenity nefelinowe. Jest jednym z ostatnich minerałów formujących się w procesie krystalizacji pegmatytu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami alkalicznymi, typowymi dla pegmatytów masywów Chibin i Łowoziera. Do najczęstszych asocjacji należą sidorenkit, mckelveyit-(Y), natron, termonatryt, kogarkoit, ewaldyt i villiaumit. ## Lokalizacje Najważniejsze i praktycznie jedyne znaczące stanowiska szomiokitu-(Y) na świecie znajdują się na Półwyspie Kolskim w Rosji. Są to masywy alkaliczne Chibin (kopalnia Koashva, góra Jukspor) oraz Łowoziero (góra Alluaiv), skąd pochodzą najlepsze okazy kolekcjonerskie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy szomiokitu-(Y) to te, które tworzą dobrze zdefiniowane, ostre i kompletne rozety o średnicy co najmniej kilku milimetrów. Ważna jest przezroczystość i połysk kryształów budujących agregat. Okazy na matriksie, kontrastujące z podłożem, oraz asocjacje z innymi rzadkimi minerałami (np. czerwonym villiaumitem) są szczególnie poszukiwane przez kolekcjonerów. ## Popularne stanowiska Za najlepsze na świecie uchodzą okazy pochodzące z ultra-agpaitowych pegmatytów w kopalni Koashva w masywie Chibin oraz z góry Alluaiv w masywie Łowoziera na Półwyspie Kolskim w Rosji. Są to klasyczne lokalizacje dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Szomiokit-(Y) jest częściowo rozpuszczalny w wodzie, dlatego jego czyszczenie musi odbywać się wyłącznie na sucho. Do usuwania kurzu należy używać miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Jakikolwiek kontakt z wodą lub płynami czyszczącymi jest niedopuszczalny. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami (gwałtownie reaguje) i wszelkimi chemikaliami. Minerał jest bardzo wrażliwy na zmiany wilgotności, które mogą prowadzić do jego dehydratacji i rozpadu. Jest również bardzo miękki i kruchy, a jego doskonała łupliwość sprawia, że jest podatny na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Okazy szomiokitu-(Y) najlepiej przechowywać w szczelnie zamykanych pojemnikach (np. typu perky box), aby chronić je przed kurzem i wahaniami wilgotności powietrza. Zaleca się trzymanie go w stabilnych warunkach, z dala od źródeł ciepła i bezpośredniego światła słonecznego.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej