Shilovite

Wzór chemiczny: Cu²⁺(N³⁻H₃)₄(N⁵⁺O₃)₂

Shilovite to rzadki, rozpuszczalny w wodzie azotan miedzi i amoniaku, tworzący ciemnoniebieskie, tabliczkowe kryształy.

## Charakterystyka Shilovite to bardzo rzadki minerał z grupy azotanów, będący złożonym azotanem miedzi i amoniaku. Tworzy niewielkie, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, zazwyczaj nieprzekraczające 1 mm długości. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, ciemnoniebieska barwa. Jest minerałem wtórnym, powstającym w specyficznych warunkach na hałdach pogórniczych. ## Właściwości fizyczne Kryształy shilovitu wykazują szklisty połysk. Minerał ten jest bardzo miękki i kruchy. Jedną z jego kluczowych właściwości jest całkowita rozpuszczalność w wodzie, co czyni go nietrwałym w wilgotnym środowisku. ## Barwy i odmiany Shilovite występuje w jednolitym, ciemnoniebieskim kolorze. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty na hałdzie płonącej kopalni węgla "Anna" w Alsdorfie w Niemczech. Został opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2013 roku (IMA2013-067). Jego nazwa honoruje rosyjskiego chemika Aleksandra E. Shilova (1930-2014), znanego z badań nad aktywacją wiązań C-H i redukcją azotu. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, niewielkie rozmiary kryształów i niestabilność, shilovite nie ma żadnego zastosowania praktycznego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2
Barwa: Deep violet blue
Połysk: Vitreous
Rysa: violet blue and becomes light blue as a result of decomposition and loss of NH3
Gęstość: 1.92
Łupliwość: Perfect on {001}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi shilovitu są jego intensywnie ciemnoniebieska barwa, tabliczkowy pokrój kryształów oraz całkowita rozpuszczalność w wodzie. Występuje w bardzo specyficznym środowisku - na przepalonych hałdach kopalnianych. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami miedzi o niebieskiej barwie, takimi jak chalkantyt czy azuryt. Chalkantyt również jest rozpuszczalny w wodzie, ale tworzy kryształy o innym pokroju (krótkosłupowe) i krystalizuje w układzie trójskośnym. Azuryt jest twardszy, nie rozpuszcza się w wodzie i gwałtownie reaguje z kwasami, w przeciwieństwie do shilovitu. ## Formy kryształów Shilovite tworzy cienkie, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, często zgrupowane w niewielkie agregaty lub rozetki. Kryształy są zazwyczaj bardzo małe, o długości poniżej 1 milimetra.

Środowisko występowania

## Geneza Shilovite jest minerałem pochodzenia antropogenicznego. Powstaje jako produkt sublimacji w wyniku reakcji gazów (amoniaku i tlenków azotu) na płonących hałdach węgla kamiennego. Gazy te wchodzą w reakcję z miedzią obecną w skałach płonnych, krystalizując w chłodniejszych strefach w postaci niewielkich nalotów. ## Asocjacje mineralne Na stanowisku typowym (kopalnia Anna) współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi, takimi jak salamoniak, challacolloit, kremersyt, kladnoit i hematyt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania shilovitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - hałda dawnej kopalni węgla kamiennego "Anna" w Alsdorfie, w regionie Aachen, w Nadrenii Północnej-Westfalii w Niemczech.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska okazu shilovitu zależy przede wszystkim od wielkości i wykształcenia kryształów. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnymi, ostrymi kryształami tabliczkowymi, tworzącymi estetyczne grupy na kontrastującym podłożu. Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, okazy są oceniane głównie pod powiększeniem. Czystość i intensywność niebieskiej barwy również wpływają na wartość. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów shilovitu jest jego lokalizacja typowa w Alsdorfie w Niemczech. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Minerału **nie wolno czyścić** z użyciem wody ani żadnych innych płynów, ponieważ jest w nich całkowicie rozpuszczalny. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usunięcie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia suchego powietrza. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, parą wodną i wysoką wilgotnością powietrza, które prowadzą do jego rozpuszczenia. Należy chronić go przed wszelkimi chemikaliami, kwasami i środkami czyszczącymi. Jest bardzo miękki i kruchy, więc należy unikać jakiegokolwiek kontaktu fizycznego i wibracji. ## Przechowywanie Okazy shilovitu muszą być przechowywane w hermetycznie zamkniętych pojemnikach (np. typu "perky box") lub w specjalistycznych gablotkach z kontrolą wilgotności. Przechowywanie z substancjami pochłaniającymi wilgoć (np. żelem krzemionkowym) jest wysoce zalecane. Należy trzymać go z dala od źródeł ciepła i światła słonecznego.