Shenzhuangite

Wzór chemiczny: Ni²⁺Fe²⁺S²⁻₂

Shenzhuangit to rzadki siarczek niklu i żelaza, izostrukturalny z pirytem, znajdowany głównie w meteorytach żelaznych.

## Charakterystyka Shenzhuangit jest bardzo rzadkim minerałem z grupy siarczków, będącym odpowiednikiem pirytu (FeS₂) z podstawieniem części żelaza przez nikiel. Tworzy drobne, najczęściej anhedralne (nieforemne) ziarna o metalicznym wyglądzie, zwykle wrośnięte w masę innych minerałów meteorytowych. Jego identyfikacja jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska, ze względu na niewielkie rozmiary i podobieństwo do innych siarczków. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się metalicznym połyskiem i czarną barwą. Jest nieprzezroczysty. Ze względu na występowanie w postaci bardzo małych ziaren, określenie wielu właściwości fizycznych, takich jak twardość czy gęstość, jest utrudnione i nie zostało precyzyjnie wykonane na materiale naturalnym. ## Historia i nazwa Shenzhuangit został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2007 roku (IMA2007-026). Nazwa honoruje Shen-Suan Suna (1943–2003), geochemika z Geoscience Australia, za jego wkład w badania geochemii izotopowej i meteorytów. Minerał został odkryty w meteorycie żelaznym Qingzhen (EH3), który spadł w Chinach.

Właściwości

Połysk: Metallic
Rysa: Black
Łupliwość: None
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Tetragonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja shenzhuangitu w praktyce jest niemożliwa bez specjalistycznego sprzętu. W badaniach laboratoryjnych rozpoznaje się go na podstawie składu chemicznego (obecność niklu, żelaza i siarki w odpowiednich proporcjach) oraz danych krystalograficznych uzyskanych metodą dyfrakcji rentgenowskiej. Optycznie jest nie do odróżnienia od innych drobnych, metalicznych siarczków. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z pirytem, brawoitem, troilitem czy pentlandytem, które często współwystępują w meteorytach. Rozróżnienie wymaga analizy składu chemicznego (EDS/WDS), ponieważ właściwości optyczne w świetle odbitym są bardzo zbliżone. ## Formy kryształów Shenzhuangit występuje jako bardzo drobne, nieforemne (anhedralne) ziarna, zwykle o rozmiarach nieprzekraczających kilkudziesięciu mikrometrów. Nie zaobserwowano jego dobrze wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Shenzhuangit jest minerałem pochodzenia pozaziemskiego. Powstaje w warunkach redukcyjnych wewnątrz ciał macierzystych planetoid, z których pochodzą meteoryty. Jego obecność stwierdzono w meteorytach żelaznych (oktaedryty) oraz chondrytach enstatytowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla meteorytów, takimi jak kamacyt, taenit, troilit, schreibersyt, perryit, niningeryt oraz krzemiany (enstatyt, forsteryt). ## Lokalizacje Potwierdzone wystąpienia shenzhuangitu ograniczają się do kilku meteorytów. Poza lokalizacją typową - meteorytem Qingzhen (prowincja Kuejczou, Chiny) - został zidentyfikowany także w meteorycie żelaznym North Chile (Filomena) znalezionym w Chile oraz w chondrycie enstatytowym Adzhi-Bogdo (masa spadku) znalezionym na pustyni Gobi w Mongolii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Shenzhuangit nie występuje w formie samodzielnych okazów kolekcjonerskich. Jego wartość jest czysto naukowa i jest on jedynie mikroskopijnym składnikiem rzadkich typów meteorytów. Dla kolekcjonera meteorytów wartość przedstawia cały okaz (meteoryt), a obecność tak rzadkiego minerału jak shenzhuangit, potwierdzona badaniami, znacząco podnosi jego wartość naukową i potencjalnie rynkową.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy zawierające shenzhuangit, najczęściej fragmenty meteorytów, nie powinny być czyszczone na mokro. Pył można usuwać delikatnie za pomocą sprężonego powietrza lub bardzo miękkiego pędzelka. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, chemikaliami i wysoką wilgotnością powietrza, ponieważ siarczki (w tym shenzhuangit i towarzyszący mu troilit) mogą ulegać utlenianiu, co prowadzi do degradacji okazu. Należy również unikać gwałtownych zmian temperatury. ## Przechowywanie Fragmenty meteorytów zawierające ten minerał powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, najlepiej w zamkniętych, szczelnych pojemnikach (np. typu "membrane box") z pochłaniaczem wilgoci (żelem krzemionkowym). Ekspozycja powinna odbywać się z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.