Sharyginite

Wzór chemiczny: Ca₃Ti⁴⁺Fe³⁺₂O₈

Sharyginit to rzadki tlenek z grupy brownmillerytu, tworzący mikroskopijne, ciemnobrązowe kryształy w specyficznych, zmienionych termicznie skałach wapiennych.

## Charakterystyka Sharyginit jest minerałem z grupy tlenków, należącym do podgrupy brownmillerytu. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, zwykle nieprzekraczających 20 mikrometrów długości. Tworzy skupienia w towarzystwie innych minerałów w obrębie zmienionych termicznie fragmentów skał wapiennych. Jego ciemnobrązowa barwa i występowanie w mikroskali sprawiają, że jest obiektem badań głównie naukowych, a nie typowym minerałem kolekcjonerskim. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 5.5-6 w skali Mohsa. Jest nieprzezroczysty, o brązowej rysie. Jego gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 3.943 g/cm³. Wykazuje dobrą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Sharyginit występuje w jednolitym, ciemnobrązowym kolorze. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje rosyjskiego geologa i petrologa Wiktora Szarygina (ur. 1965), specjalistę w dziedzinie petrologii wysokotemperaturowej i badań inkluzji w minerałach. Został on zatwierdzony jako nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2012 roku (numer IMA2012-052). Miejscem typowym, z którego po raz pierwszy opisano sharyginit, jest kamieniołom Caspar w Ettringen, w regionie Eifel w Niemczech. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, sharyginit nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i jest ceniony przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich (tzw. mikromontów).

Właściwości

Twardość Mohsa: 5.5-6
Połysk: Metaliczny
Rysa: Brązowa
Gęstość: 3.943
Łupliwość: Dobra wzdłuż (010) i niedoskonała wzdłuż (001) i (100).
Przełam: Nieregularny/nierówny
Przezroczystość: Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny: Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja sharyginitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia ramanowska czy mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS), ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów. Wstępne rozpoznanie pod mikroskopem opiera się na obserwacji ciemnobrązowych, tabliczkowych kryształów w charakterystycznym środowisku geologicznym. ## Odróżnianie od podobnych Pod względem wizualnym (pod mikroskopem) może być mylony z innymi rzadkimi tlenkami o podobnej barwie i pokroju, takimi jak inne minerały z grupy brownmillerytu (np. srebrodolskit) czy perowskitu. Pewne rozróżnienie wymaga analizy składu chemicznego, w szczególności sprawdzenia obecności i proporcji tytanu i żelaza. ## Formy kryształów Sharyginit tworzy bardzo małe, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, osiągające do 20 µm długości i 5 µm grubości. Występują one jako pojedyncze blaszki lub tworzą nieregularne skupienia w obrębie skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Sharyginit powstaje w warunkach metamorfizmu kontaktowego wysokiej temperatury i niskiego ciśnienia (facja sanidynitowa). Tworzy się w wyniku reakcji zachodzących w ksenolitach skał wapienno-krzemianowych, które zostały porwane i zmienione przez gorącą magmę. W lokalizacji typowej w Niemczech występuje w ksenolitach wapieni w lawach leucytowo-tefrytowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla środowisk wysokotemperaturowych, takimi jak lakarnit, shulamityt, perowskit, magnesioferryt, fluorellestadyt, cuspidyna, harkeryt, bagdadyt, gehlenit i srebrodolskit. ## Lokalizacje Najważniejszym i najlepiej udokumentowanym miejscem występowania sharyginitu jest jego lokalizacja typowa - kamieniołom Caspar w Ettringen, w wulkanicznym regionie Vordereifel w Niemczech. Poza tym jego obecność potwierdzono w kompleksie wulkanicznym Nabi Musa w Autonomii Palestyńskiej oraz w formacji Hatrurim w Izraelu.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów sharyginitu ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa występowania mikrokryształów na matrycy skalnej oraz ich asocjacji z innymi rzadkimi minerałami. Ponieważ kryształy są mikroskopijne, ich indywidualna forma czy "czystość" nie są typowymi kryteriami. Najbardziej pożądane są okazy z dobrze zdefiniowanej lokalizacji typowej, z potwierdzoną analitycznie tożsamością minerału. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów dostępnych na rynku kolekcjonerskim jest lokalizacja typowa w Ettringen w Niemczech. Okazy z innych potwierdzonych stanowisk praktycznie nie pojawiają się w obrocie.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z sharyginitem, będące zazwyczaj mikromontami, nie wymagają czyszczenia. Wszelkie próby mechanicznego lub chemicznego czyszczenia mogą bezpowrotnie zniszczyć delikatne kryształy. W razie potrzeby kurz można usunąć bardzo ostrożnie za pomocą gruszki fotograficznej lub sprężonego powietrza z dużej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z jakimikolwiek chemikaliami, w tym kwasami i silnymi zasadami. Nie należy poddawać okazów działaniu ultradźwięków. Minerał jest stabilny, ale należy chronić go przed uszkodzeniami mechanicznymi i ścieraniem. ## Przechowywanie Okazy z sharyginitem powinny być przechowywane wyłącznie w specjalistycznych pudełkach na mikromonty, które chronią je przed kurzem, wstrząsami i uszkodzeniami mechanicznymi. Identyfikacja minerału jest możliwa tylko pod mikroskopem, dlatego odpowiednie etykietowanie jest kluczowe.