Shakhovite

Wzór chemiczny: Hg<sup>1+</sup><sub>4</sub>Sb<sup>5+</sup>O<sub>3</sub>(OH)<sub>3</sub>

Szachowit to bardzo rzadki, wtórny minerał rtęci i antymonu, tworzący drobne, żółte kryształy w strefach utleniania złóż rtęci.

## Charakterystyka Szachowit jest minerałem z grupy tlenków, który zazwyczaj występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub pryzmatycznych kryształów, rzadko przekraczających 1 mm. Tworzy skupienia w formie nalotów, powłok lub małych druz w pustkach skalnych. Jego kryształy są przezroczyste do przeświecających i charakteryzują się intensywną, cytrynowożółtą do kanarkowożółtej barwą. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, a jego twardość w skali Mohsa wynosi około 2. Ma diamentowy połysk, co nadaje mu dużą świetlistość mimo niewielkich rozmiarów kryształów. Jest minerałem ciężkim ze względu na wysoką zawartość rtęci, a jego gęstość wynosi około 8.38 g/cm³. ## Barwy i odmiany Szachowit występuje w różnych odcieniach żółtego, od cytrynowego po kanarkowy. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w złożu rtęci Khaidarkan w Kirgistanie i po raz pierwszy opisany w 1980 roku. Jego nazwa honoruje Feliksa Nikołajewicza Szachowa (1894–1971), rosyjskiego geologa i specjalistę w dziedzinie geologii złóż rud, członka Akademii Nauk ZSRR. ## Zastosowania Szachowit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest cenionym minerałem kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Adamantine
Rysa
Pale yellow
Gęstość
8.38
Łupliwość
Perfect on {100}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne szachowitu to jego intensywna, cytrynowożółta barwa, diamentowy połysk, wysoka gęstość oraz występowanie w postaci drobnych, tabliczkowych kryształów w asocjacji z innymi minerałami rtęci. ## Odróżnianie od podobnych Szachowit można pomylić z innymi wtórnymi minerałami rtęci o żółtej barwie, takimi jak terlinguaite czy eglestonit. Odróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). W warunkach kolekcjonerskich podstawą jest prawidłowa identyfikacja z miejsca pochodzenia. ## Formy kryształów Kryształy szachowitu są zazwyczaj bardzo małe, o pokroju tabliczkowym lub krótkopryzmatycznym. Często tworzą promieniste agregaty, rozety lub druzy wyścielające niewielkie szczeliny i kawerny w skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Szachowit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania hydrotermalnych złóż rtęciowo-antymonowych. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych rud zawierających rtęć i antymon w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami rtęci i antymonu. Jego najczęstszymi towarzyszami są kalomel (Hg₂Cl₂), rtęć rodzima (Hg), kuzniecowit (Hg₆As₂Cl₂O₉), kordieryt, a także cynober (HgS) i antymonit (Sb₂S₃) jako minerały pierwotne. ## Lokalizacje Najważniejszym i zarazem typowym miejscem występowania szachowitu jest złoże rtęci Khaidarkan w dolinie Alai w Kirgistanie. Jest to jedyna potwierdzona i dobrze udokumentowana lokalizacja tego minerału na świecie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej wartościowe okazy szachowitu to te z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o intensywnej, cytrynowożółtej barwie i silnym połysku. Wysoko cenione są bogate agregaty krystaliczne i druzy pokrywające większą powierzchnię matrycy skalnej. Kontrast z ciemną skałą macierzystą również podnosi atrakcyjność okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest historyczne złoże Khaidarkan w Kirgistanie. Wszystkie wartościowe okazy na rynku pochodzą z tej jednej lokalizacji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na toksyczność i reaktywność, czyszczenie szachowitu nie jest zalecane. W razie absolutnej konieczności można użyć sprężonego powietrza do usunięcia luźnych pyłków. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi środkami chemicznymi. Minerał jest wrażliwy na światło, które może powodować jego ciemnienie i rozkład. Należy go chronić przed wysoką temperaturą i zmianami wilgotności. Ze względu na zawartość rtęci jest toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. ## Przechowywanie Okazy szachowitu muszą być przechowywane w szczelnych, ciemnych pojemnikach, aby zapobiec ekspozycji na światło i wilgoć. Najlepiej trzymać je w stabilnych warunkach, z dala od źródeł ciepła. Zaleca się przechowywanie w osobnych, oznaczonych pudełkach ze względu na toksyczność.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej