Sellaite

Wzór chemiczny: MgF<sub>₂</sub>

Sellait to rzadki fluorek magnezu, tworzący bezbarwne lub białe, szkliste kryształy, ceniony przez kolekcjonerów za swoją rzadkość i klasyczne lokalizacje.

## Charakterystyka Sellait jest fluorkiem magnezu, należącym do grupy rutylu. Występuje w postaci dobrze wykształconych, pryzmatycznych lub igiełkowych kryształów, często zebranych w promieniste lub gwiaździste agregaty. Spotykany jest również w formie skupień ziarnistych lub mas włóknistych. Jest minerałem kruchym, o szklistym połysku. Czyste kryształy są bezbarwne i przezroczyste, jednak domieszki mogą nadawać mu białawy, żółtawy lub szarawy odcień. ## Właściwości fizyczne Sellait charakteryzuje się stosunkowo dużą twardością, wynoszącą 5-6 w skali Mohsa. Jego gęstość waha się od 3,13 do 3,18 g/cm³. Połysk jest typowo szklisty. Kryształy mogą być przezroczyste do przeświecających. Wykazuje doskonałą łupliwość w dwóch kierunkach. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest najczęściej bezbarwny lub biały. Rzadziej spotyka się okazy o zabarwieniu żółtawym, szarym, a nawet różowym lub fioletowym. Nie wyróżnia się nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Sellait został po raz pierwszy opisany w 1868 roku przez włoskiego inżyniera i mineraloga Quintino Sellę. Nazwa minerału została nadana na cześć jego brata, geologa i polityka, Quintino Selli (1827-1884), który był również premierem Włoch. Okazy typowe pochodzą z lodowca Gébroulaz w Sabaudii, we Francji. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, sellait nie ma zastosowań przemysłowych. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów minerałów i instytucji naukowych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5-6
Połysk: Szklisty
Rysa: Biała
Gęstość: 3.13-3.18
Łupliwość: Doskonała wg {110} i {100}
Przełam: Muszlowy do nierównego
Przezroczystość: Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny: Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Sellait można rozpoznać po jego tetragonalnych, pryzmatycznych lub igiełkowych kryształach, często tworzących promieniste agregaty. Charakterystyczny jest szklisty połysk, stosunkowo wysoka twardość (rysuje szkło) oraz występowanie w specyficznych środowiskach geologicznych. W świetle ultrafioletowym może wykazywać słabą, żółtawą lub kremową fluorescencję. ## Odróżnianie od podobnych Sellait bywa mylony z kwarcem, od którego odróżnia go wyższa gęstość i doskonała łupliwość (kwarc jej nie posiada). Od innych fluorków, takich jak fluoryt, różni się wyższą twardością i inną formą kryształów (fluoryt krystalizuje w układzie regularnym, tworząc sześciany i ośmiościany). Od minerałów z grupy zeolitów odróżnia go większa twardość i brak reakcji z kwasami. ## Formy kryształów Kryształy sellaitu są zazwyczaj wydłużone, pryzmatyczne, o przekroju kwadratowym, zakończone bipiramidą. Często występują w postaci smukłych igieł. Tworzy agregaty promieniste, gwiaździste, włókniste, a także skupienia ziarniste i masywne.

Środowisko występowania

## Geneza Sellait powstaje w kilku różnych środowiskach. Najczęściej spotykany jest w żyłach hydrotermalnych, gdzie krystalizuje z roztworów bogatych w magnez i fluor. Występuje także w strefach kontaktowego oddziaływania magmy na skały dolomitowe i magnezytowe. Bywa znajdowany w ewaporatach morskich (osadach solnych) oraz jako produkt ekshalacji wulkanicznych (sublimatów). ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z fluorytem, anhydrytem, gipsem, celestynem, siarką, magnezytem, dolomitem, a w środowiskach wulkanicznych z różnymi innymi fluorkami. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje sellaitu to lodowiec Gébroulaz w Sabaudii (Francja) oraz kopalnia soli w Bleicherode w górach Harz (Niemcy). Znaczące okazy pochodzą również z masywu Brumado w Bahia (Brazylia), gdzie występuje w asocjacji z magnezytem i kwarcem. Inne znane stanowiska to rejon Wezuwiusza we Włoszech, prowincja Hunan w Chinach oraz niektóre kopalnie w Karlovy Vary w Czechach.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są dobrze wykształcone, przezroczyste i bezbarwne kryształy sellaitu, zwłaszcza te tworzące estetyczne, promieniste agregaty. Wysoko oceniane są okazy z klasycznych, historycznych lokalizacji, takich jak Gébroulaz. Ważna jest również wielkość kryształów - duże, nieuszkodzone pryzmaty są rzadkością. Kontrastujące połączenie z minerałem macierzystym (np. z magnezytem w okazach z Brumado) znacznie podnosi atrakcyjność okazu. ## Popularne stanowiska Kolekcjonerzy poszukują głównie okazów z trzech lokalizacji: Brazylii (Brumado, Bahia) ze względu na piękne, przezroczyste kryształy na magnezycie; Niemiec (Bleicherode) z powodu historycznego znaczenia i klasycznych agregatów; oraz Włoch (Wezuwiusz) i Francji (Gébroulaz) jako miejsc typowych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy sellaitu należy czyścić bardzo ostrożnie. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie silniejszych zabrudzeń można użyć wody destylowanej i miękkiej szczoteczki, a następnie dokładnie osuszyć okaz. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić kryształy z powodu łupliwości. ## Czego unikać Sellait jest wrażliwy na działanie silnych kwasów. Należy chronić go przed gwałtownymi zmianami temperatury oraz długotrwałą ekspozycją na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż nie jest ono uznawane za szczególnie szkodliwe. Ze względu na doskonałą łupliwość, jest wrażliwy na uderzenia i nacisk. ## Przechowywanie Okazy sellaitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały i chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi. Należy zapewnić stabilne warunki otoczenia, bez dużej wilgotności i wahań temperatury.