Seligmannite

Wzór chemiczny: Cu<sup>1+</sup>Pb<sup>2+</sup>As<sup>3+</sup>S<sup>2-</sup><sub>3</sub>

Seligmannit to rzadki minerał z grupy sulfosoli, ołowiano-miedziowy arsenosiarczek o metalicznym połysku i charakterystycznych, prążkowanych kryształach.

## Charakterystyka Seligmannit jest rzadką sulfosolą ołowiu, miedzi i arsenu. Tworzy niewielkie, tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy, często o skomplikowanej budowie i charakterystycznym prążkowaniu na ścianach. Zazwyczaj występuje w postaci pojedynczych, dobrze wykształconych kryształów lub niewielkich skupień narosłych na innych minerałach. Jego barwa waha się od ołowianoszarej do czarnej, a na świeżych powierzchniach przełamu wykazuje silny, metaliczny połysk. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 3. Jest kruchym i ciężkim minerałem o gęstości około 5,3-5,4 g/cm³. Jest nieprzezroczysty. Połysk jest silnie metaliczny, co jest typowe dla sulfosoli. ## Barwy i odmiany Seligmannit nie posiada barwnych odmian. Jego kolor jest stały, od ołowianoszarego do stalowoszarego i czarnego. Czasami na powierzchniach kryształów może pojawić się matowa, ciemna patyna lub słaba iryzacja. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Gustava Seligmanna (1849-1920), niemieckiego kolekcjonera minerałów z Koblencji, który jako pierwszy udostępnił do badań okazy tego minerału. Został on opisany jako nowy gatunek mineralny w 1901 roku przez Williama Jacksona Pope'a i George'a Fredericka Herberta Smitha na podstawie okazów pochodzących z kamieniołomu Lengenbach w dolinie Binn w Szwajcarii. ## Zastosowania Seligmannit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest minerałem o znaczeniu wyłącznie naukowym i kolekcjonerskim, poszukiwanym ze względu na swoją rzadkość i klasyczne miejsce występowania.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna z czerwonawym odcieniem
Gęstość
5.3 - 5.4
Łupliwość
Niedoskonała wg {010} i {110}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Seligmannit można rozpoznać po jego ołowianoszarej barwie, silnym metalicznym połysku, stosunkowo dużej gęstości oraz charakterystycznych, często prążkowanych, tabliczkowych kryształach. Jego rysa jest czarna z czerwonawym odcieniem. ## Odróżnianie od podobnych Seligmannit jest izostrukturalny z bournonitem (CuPbSbS₃) i często trudny do odróżnienia bez zaawansowanych analiz chemicznych (EDS). Bournonit zawiera antymon zamiast arsenu i jest znacznie bardziej rozpowszechniony. Wizualnie oba minerały mogą być identyczne. Od innych sulfosoli odróżnia go specyficzna forma kryształów i parageneza, szczególnie w lokalizacji typowej. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj niewielkie, o pokroju tabliczkowym lub krótkopryzmatycznym. Często wykazują złożony rozwój ścian i charakterystyczne prążkowanie równoległe do osi krystalograficznych. Występują jako pojedyncze kryształy lub małe, narosłe grupy.

Środowisko występowania

## Geneza Seligmannit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w niskich do średnich temperaturach w złożach kruszcowych, najczęściej w żyłach przecinających skały osadowe, takie jak dolomity. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi sulfosolami i siarczkami. W lokalizacji typowej (Lengenbach) towarzyszą mu liczne rzadkie minerały arsenowe, takie jak jordanit, dufrénoysit, baumhaueryt, rathit, a także piryt, sfaleryt i tennantyt. W innych lokalizacjach może występować z enargitem, luzonitem, tenantytem i pirytem. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania seligmannitu, skąd pochodzą najlepsze na świecie okazy, jest kamieniołom Lengenbach w dolinie Binn (Binnatal) w Szwajcarii. Znany jest również z kopalni Bingham Canyon w Utah (USA), Cerro de Pasco w Peru oraz z kopalni Quiruvilca w Peru.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi, nieuszkodzonymi kryształami o silnym metalicznym połysku. Wysoko oceniane są również estetyczne kompozycje, w których kryształy seligmannitu kontrastują z jasnym dolomitem lub współwystępują z innymi rzadkimi minerałami z Lengenbach. Rozmiar kryształów jest kluczowym czynnikiem - okazy z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów są już uważane za wyjątkowe. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądaną i klasyczną lokalizacją dla tego minerału jest kamieniołom Lengenbach w Szwajcarii. Okazy stamtąd są uważane za wzorcowe dla gatunku. Okazy z Bingham Canyon w USA, choć również ważne, rzadziej tworzą tak dobrze wykształcone kryształy jak te ze Szwajcarii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy seligmannitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na jego kruchość i potencjalną reaktywność, należy unikać mycia w wodzie, a zwłaszcza stosowania ultradźwięków, które mogą uszkodzić delikatne kryształy. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami i detergentami. Minerał jest wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury. Długotrwała ekspozycja na wilgotne powietrze może powodować powstawanie matowej patyny na jego powierzchni. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy seligmannitu najlepiej przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętych pudełkach klaserowych lub gablotach, aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać umieszczania cięższych minerałów na delikatnych kryształach seligmannitu.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej