Sekaninaite

Wzór chemiczny: Fe<sup>2+</sup><sub>2</sub>Al<sub>3</sub>(AlSi<sub>5</sub>)O<sub>18</sub>

Rzadki, bogaty w żelazo minerał z grupy berylu, tworzący ciemnoniebieskie do czarnych, tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy, będący żelazowym analogiem kordierytu.

## Charakterystyka Sekaninait jest minerałem z grupy berylu, należącym do krzemianów pierścieniowych. Stanowi on żelazowy (Fe²⁺) analog kordierytu, z którym tworzy ciągły roztwór stały. Typowe okazy mają postać grubych, tabliczkowych lub krótkich, pryzmatycznych kryształów, często zakończonych pseudoheksagonalnie. Kryształy bywają wrośnięte w skałę macierzystą lub narosłe w druzach. Minerał jest zazwyczaj nieprzezroczysty, o szklistym lub tłustym połysku. ## Właściwości fizyczne Twardość sekaninaitu w skali Mohsa wynosi 7-7.5, co czyni go minerałem stosunkowo twardym. Jego gęstość waha się od 2.71 do 2.77 g/cm³. Wykazuje niewyraźną łupliwość w jednym kierunku i nierówny do muszlowego przełam. Jest kruchy. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w charakterystycznych barwach: od szaroniebieskiej, przez ciemnoniebieską, fioletowoniebieską, aż do czarnej. Niektóre okazy mogą wykazywać słaby pleochroizm w odcieniach żółtawych i fioletowoniebieskich. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Sekaninait został po raz pierwszy opisany w 1968 roku przez czeskich mineralogów. Jego nazwa pochodzi od nazwiska Josefa Sekaniny (1901-1986), profesora mineralogii, petrografii i krystalografii na Uniwersytecie Masaryka w Brnie (Czechy), który jako pierwszy badał ten minerał w 1924 roku, lecz błędnie zidentyfikował go jako kordieryt. ## Zastosowania Sekaninait nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Jest natomiast cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim ze względu na swoją rzadkość i dobrze wykształcone kryształy.

Właściwości

Twardość Mohsa
7-7.5
Połysk
Szklisty do tłustego
Rysa
Szara do szaroniebieskiej
Gęstość
2.71-2.77
Łupliwość
Niewyraźna wg {010}
Przełam
Nierówny do muszlowego
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Sekaninait najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznej, ciemnoniebieskiej do czarnej barwie, szklistym połysku oraz formie kryształów - grubych, tabliczkowych lub krótkich pryzmatów o pseudoheksagonalnym zarysie. Twardość (7-7.5) jest również istotną cechą diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Sekaninait jest wizualnie niemal niemożliwy do odróżnienia od ciemnych, bogatych w żelazo odmian kordierytu bez zaawansowanych analiz chemicznych (określenie dominacji Fe nad Mg). Może być również mylony z turmalinem (szorylem), od którego różni się formą krystaliczną (szoryl ma typowy przekrój trójkątny) i brakiem wyraźnych prążków na ścianach słupów. Od kwarcu dymnego odróżnia go barwa z niebieskawym odcieniem i forma kryształów. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj krótkie, pryzmatyczne lub grubo tabliczkowe, często o pseudoheksagonalnym zarysie. Występują jako pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy wrośnięte w skałę, w druzach, a także w formie skupień ziarnistych.

Środowisko występowania

## Geneza Sekaninait tworzy się w warunkach metamorfizmu kontaktowego i regionalnego w skałach bogatych w glin i żelazo, a ubogich w alkalia. Powstaje w wysokich temperaturach i przy stosunkowo niskich ciśnieniach. Najczęściej spotykany jest w hornfelsach, gnejsach, granulitach oraz w pegmatytach i aplinach przecinających te skały. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z andaluzytem, sillimanitem, granatami (zwłaszcza almandynem), hercynitem, magnetytem, ilmenitem, plagioklazami oraz kwarcem. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska, skąd pochodzą najlepiej wykształcone kryształy, znajdują się w Czechach, w okolicach miejscowości Dolní Bory (gdzie został odkryty). Inne znane lokalizacje to m.in. Asama w Japonii (w produktach wulkanicznych), pegmatyty w Szwecji (np. w rejonie Tunaberg) oraz niektóre stanowiska w Niemczech i we Włoszech.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrokrawędzistymi kryształami o intensywnej, ciemnoniebieskiej lub fioletowoniebieskiej barwie. Wysoko oceniane są kryształy o wyraźnym połysku, wolne od uszkodzeń mechanicznych. Szczególnie poszukiwane są okazy, gdzie kryształy sekaninaitu są estetycznie osadzone na kontrastującej matrycy skalnej. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej klasyczne i pożądane okazy pochodzą z lokalizacji typowej w Dolní Bory w Czechach. Kryształy z tego miejsca są uważane za wzorcowe dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy sekaninaitu można czyścić letnią wodą z dodatkiem łagodnego mydła i przy użyciu miękkiej szczoteczki. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić kryształy, zwłaszcza te z inkluzjami lub wewnętrznymi spękaniami. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów, zwłaszcza kwasu fluorowodorowego. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury, które mogą prowadzić do powstawania pęknięć. Mimo stosunkowo wysokiej twardości, jest kruchy i podatny na uszkodzenia mechaniczne przy uderzeniu. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy sekaninaitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały (np. korund, diament) oraz uszkodzenia bardziej miękkich minerałów. Nie jest wrażliwy na światło słoneczne.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej