Seifertite

Wzór chemiczny: SiO<sub>2</sub>

Seifertyt to polimorficzna odmiana dwutlenku krzemu o ultrawysokiej gęstości, znajdowana głównie w meteorytach marsjańskich i księżycowych.

## Charakterystyka Seifertyt jest jedną z najgęstszych i najtwardszych znanych polimorficznych odmian dwutlenku krzemu (SiO₂). Występuje w postaci mikroskopijnych wrostków lub cienkich blaszek (lamelli) wewnątrz innych minerałów, takich jak stiszowit, lub w szkliwie krzemionkowym. Ze względu na ekstremalne warunki ciśnienia wymagane do jego powstania, nie tworzy makroskopowych kryształów i jest obserwowany wyłącznie w badaniach laboratoryjnych próbek meteorytów. Jego identyfikacja wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak transmisyjna mikroskopia elektronowa (TEM) i dyfrakcja elektronowa. ## Właściwości fizyczne Seifertyt charakteryzuje się wyjątkową twardością, przewyższającą twardość stiszowitu, i jest drugą, po diamencie, najtwardszą znaną fazą tlenkową. Jego gęstość, wynosząca około 4,35 g/cm³, jest najwyższa spośród wszystkich polimorfów SiO₂. Ma połysk szklisty. Właściwości te są bezpośrednim wynikiem jego zwartej struktury krystalicznej, uformowanej pod ciśnieniem przekraczającym 40 gigapaskali (GPa). ## Barwy i odmiany Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, barwa seifertytu obserwowanego pod mikroskopem jest zazwyczaj bezbarwna. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został nazwany na cześć Friedricha Seiferta (ur. 1941), założyciela Bayerisches Geoinstitut w Bayreuth w Niemczech, w uznaniu jego wkładu w petrologię eksperymentalną i badania minerałów w warunkach wysokiego ciśnienia. Seifertyt został po raz pierwszy zidentyfikowany w 2004 roku w meteorycie marsjańskim Shergotty, który spadł w Indiach w 1865 roku. Jego odkrycia dokonali Ahmed El Goresy i jego współpracownicy. ## Zastosowania Seifertyt nie ma żadnych zastosowań przemysłowych ani komercyjnych. Jego znaczenie jest czysto naukowe, dostarczając kluczowych informacji o procesach uderzeniowych (szokowych) na planetach i innych ciałach niebieskich oraz o zachowaniu krzemionki w ekstremalnych warunkach panujących w głębi płaszcza Ziemi.

Właściwości

Twardość Mohsa
>9
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
4.35
Łupliwość
None
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie seifertytu jest niemożliwe bez specjalistycznego sprzętu laboratoryjnego. Identyfikacja opiera się na analizie jego struktury krystalicznej za pomocą dyfrakcji elektronowej w transmisyjnym mikroskopie elektronowym (TEM) oraz na pomiarach spektroskopowych (np. spektroskopia Ramana). Występuje jako mikroskopijne blaszki (lamele) w stiszowicie lub szkliwie krzemionkowym w meteorytach. ## Odróżnianie od podobnych Seifertyt jest najczęściej mylony ze stiszowitem, inną wysokociśnieniową odmianą SiO₂. Odróżnienie jest możliwe na podstawie analizy struktury krystalicznej - seifertyt ma strukturę rombową, podczas gdy stiszowit tetragonalną. Seifertyt jest również nieco gęstszy od stiszowitu. Coesyt, kolejny polimorf SiO₂, tworzy się przy znacznie niższych ciśnieniach i ma inną strukturę (jednoskośną). ## Formy kryształów Seifertyt tworzy mikroskopijne, wydłużone lub blaszkowate kryształy, często o wielkości poniżej jednego mikrometra. Występują one jako agregaty lub pojedyncze lamele zorientowane krystalograficznie w obrębie kryształów stiszowitu.

Środowisko występowania

## Geneza Seifertyt jest minerałem metamorfizmu szokowego. Powstaje w ekstremalnych warunkach ciśnienia, szacowanych na ponad 40 gigapaskali (GPa), i wysokiej temperatury, generowanych podczas uderzeń dużych meteorytów w powierzchnię planet. Takie warunki odpowiadają ciśnieniu panującemu w dolnym płaszczu Ziemi. Na Ziemi nie został dotychczas znaleziony w skałach, ponieważ warunki jego powstania są rzadkie, a on sam jest niestabilny i ulega retrogradacji do stiszowitu lub coesytu podczas wynoszenia na powierzchnię. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami metamorfizmu szokowego. Jego najczęstszym towarzyszem jest stiszowit, w którym często tworzy zorientowane blaszki. Inne powiązane minerały to coesyt, a także minerały typowe dla meteorytów marsjańskich, takie jak piroksen (pigeonit, augit), maskelinit (diaplektyczne szkliwo plagioklazowe) i tytanomagnetyt. ## Lokalizacje Potwierdzone wystąpienia seifertytu ograniczają się do kilku meteorytów. Został odkryty w marsjańskim shergottycie Shergotty (Indie). Jego obecność stwierdzono również w innych meteorytach z Marsa, takich jak Zagami (Nigeria), oraz w meteorytach księżycowych, np. Dhofar 925 i 961.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Seifertyt nie jest minerałem kolekcjonerskim w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Jego wartość jest czysto naukowa. Okazy (fragmenty meteorytów) zawierające seifertyt są niezwykle cenne dla instytucji badawczych i muzeów. O ich wartości decyduje potwierdzona obecność minerału, jego ilość, jakość zachowania struktur szokowych oraz proweniencja samego meteorytu. ## Ceny rynkowe Nie prowadzi się handlu okazami seifertytu. Ceny fragmentów meteorytów, w których może on występować, zależą od typu, wielkości i historii meteorytu, a nie od obecności samego seifertytu, która może być jedynie potwierdzona po zakupie i zniszczeniu próbki w badaniach. ## Popularne stanowiska Najbardziej znanym i pierwszym miejscem znalezienia seifertytu jest meteoryt Shergotty. Inne ważne "źródła" to marsjański meteoryt Zagami oraz niektóre meteoryty księżycowe.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy zawierające seifertyt (meteoryty) są niezwykle cenne i wrażliwe. Nie powinny być czyszczone poza wyspecjalizowanym laboratorium. Jakakolwiek próba czyszczenia może zniszczyć lub zanieczyścić mikroskopijne ziarna minerału. ## Czego unikać Należy unikać absolutnie wszystkiego: chemikaliów, wody, ultradźwięków, zmian temperatury i wilgotności. Okazy te są materiałem badawczym i powinny być traktowane z najwyższą ostrożnością. ## Przechowywanie Przechowywanie wymaga warunków muzealnych lub laboratoryjnych, najlepiej w zaplombowanych pojemnikach z kontrolowaną atmosferą (np. w suchym azocie), aby zapobiec utlenianiu i zanieczyszczeniu. Należy chronić je przed światłem, wstrząsami i wszelkimi czynnikami zewnętrznymi.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej