Seaborgite

Wzór chemiczny: LiK₂Na₆(U⁶⁺O₂)(S⁶⁺O₄)₅(S⁶⁺O₃OH)(H₂O)

Seaborgit to bardzo rzadki, przezroczysty minerał uranylu o jasnożółtej barwie, odkryty w kopalni Blue Lizard w Utah, USA.

## Charakterystyka Seaborgit jest złożonym, uwodnionym siarczanem uranylu, sodu, potasu i litu. Tworzy bardzo małe, tabliczkowe kryształy, które rzadko przekraczają 1 mm długości. Zazwyczaj występują one w postaci promienistych lub splątanych agregatów. Jest minerałem przezroczystym o jasnożółtej barwie i szklistym połysku. Ze względu na zawartość uranu wykazuje silną, zieloną fluorescencję w świetle ultrafioletowym. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, z twardością 2.5 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Ma gęstość 2.97 g/cm³, a jego kryształy wykazują łupliwość w jednym kierunku. Przełam jest muszlowy. Jest przezroczysty i ma bardzo bladożółtą rysę. ## Barwy i odmiany Seaborgit występuje w jednolitym, jasnożółtym kolorze. Nie wyróżniono żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany w 2018 roku przez Anthony'ego R. Kampfa, Jakuba Plášila, Travisa A. Oldsa i Joe Marty'ego. Nazwa honoruje Glenna T. Seaborga (1912-1999), amerykańskiego chemika i fizyka jądrowego, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie chemii w 1951 roku za odkrycia w chemii pierwiastków transuranowych. Miejsce typowe, czyli pierwsze miejsce odkrycia, to kopalnia Blue Lizard w hrabstwie San Juan w stanie Utah, USA. ## Zastosowania Seaborgit, jako minerał mikroskopijnej wielkości i ekstremalnie rzadki, nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma wyłącznie znaczenie naukowe i kolekcjonerskie dla wyspecjalizowanych zbieraczy minerałów uranowych i mikromontów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5
Połysk: Szklisty
Rysa: Very pale yellow
Gęstość: 2.97
Łupliwość: On {100}
Przełam: Conchoidal
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi seaborgitu są jego jasnożółta barwa, tabliczkowy pokrój kryształów tworzących promieniste agregaty oraz bardzo silna zielona fluorescencja w świetle UV. Występowanie w paragenezie z innymi wtórnymi minerałami uranu na piaskowcu jest również kluczową wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Seaborgit można pomylić z innymi wtórnymi minerałami uranylowymi o żółtej barwie, takimi jak uranofan, carnotyt czy tyuyamunit. Odróżnienie go wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS), ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów i podobieństwo wizualne do innych siarczanów uranylu. ## Formy kryształów Kryształy seaborgitu są bardzo małe, cienkie i tabliczkowe, o pokroju listewkowym. Najczęściej tworzą promieniste, gwiaździste lub splątane agregaty na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Seaborgit jest wtórnym minerałem uranu. Powstaje w strefie utleniania złóż uranu w skałach osadowych, w tym przypadku w piaskowcach. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych minerałów uranowych (takich jak uraninit) w suchym, pustynnym klimacie. Jego składniki (sód, potas, siarka) pochodzą z wód gruntowych i otaczających minerałów. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi siarczanami uranylu. W lokalizacji typowej znaleziono go w towarzystwie takich minerałów jak johannit, deliensit, natrozippeit, gips, a także nowo opisanych minerałów jak bluelizardyt, redcanyonit i leesyt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania seaborgitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Blue Lizard, znajdująca się w Red Canyon, w hrabstwie San Juan, w stanie Utah, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów seaborgitu ocenia się na podstawie wielkości i wykształcenia agregatów krystalicznych. Najbardziej pożądane są okazy z wyraźnymi, promienistymi lub gwiaździstymi skupieniami dobrze uformowanych, błyszczących kryształów. Ważna jest również estetyka matrycy (skały macierzystej) oraz brak uszkodzeń delikatnych kryształów. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów seaborgitu jest kopalnia Blue Lizard w Utah, USA. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy seaborgitu są ekstremalnie delikatne i kruche. Czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości w celu usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Jako minerał uranylowy, seaborgit jest promieniotwórczy i wymaga ostrożnego obchodzenia się. Należy unikać bezpośredniego, długotrwałego kontaktu ze skórą, a po każdym kontakcie umyć ręce. Nie należy go spożywać ani wdychać pyłu. Jest wrażliwy na wilgoć i zmiany temperatury. Należy chronić go przed bezpośrednim światłem słonecznym, które może powodować jego degradację. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w szczelnie zamkniętych, oznaczonych pojemnikach, najlepiej w specjalnych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Ze względu na promieniotwórczość, kolekcję minerałów uranowych należy trzymać z dala od miejsc stałego przebywania ludzi, zwłaszcza sypialni i salonów.