Schwartzembergite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>5</sub>H<sub>2</sub>I<sup>3+</sup>O<sub>6</sub>Cl<sub>3</sub>

Schwartzenbergit to rzadki tlenochlorek jodanu ołowiu, tworzący drobne, tabliczkowe kryształy o intensywnie żółtej lub czerwonopomarańczowej barwie.

## Charakterystyka Schwartzenbergit jest bardzo rzadkim minerałem wtórnym z grupy tlenochlorków jodanów ołowiu. Występuje w postaci bardzo małych, cienkich, tabliczkowych lub łuskowych kryształów, często tworzących skupienia rozetowe, wachlarzowe lub promieniste. Kryształy rzadko przekraczają 1 mm wielkości. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, jaskrawa barwa. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki i kruchy, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 2-2.5. Ma bardzo wysoką gęstość, typową dla minerałów ołowiu, wahającą się od 6.65 do 6.74 g/cm³. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co powoduje, że łatwo dzieli się na cienkie blaszki. Połysk jest diamentowy do żywicznego, a kryształy bywają przezroczyste do przeświecających. ## Barwy i odmiany Schwartzenbergit występuje w odcieniach od siarkowożółtego i woskowożółtego po czerwonopomarańczowy i hiacyntowoczerwony. Nie wyróżnia się jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1863 roku przez niemieckiego mineraloga Augusta Breithaupta. Nazwa pochodzi od miejsca jego odkrycia - kopalni San Francisco w dystrykcie Caracoles w Chile, która należała do rodziny Schwartzenberg. Opisany został na podstawie okazów znalezionych w strefie utleniania złóż miedzi i srebra. ## Zastosowania Schwartzenbergit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach, a także przedmiotem badań naukowych ze względu na swój unikalny skład chemiczny i strukturę.

Właściwości

Twardość Mohsa
2-2.5
Połysk
Diamentowy do żywicznego
Rysa
Jasnożółta
Gęstość
6.65-6.74
Łupliwość
Doskonała wg {001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Schwartzenbergit można rozpoznać po jego charakterystycznej, intensywnie żółtej do czerwonopomarańczowej barwie, bardzo wysokiej gęstości, diamentowym połysku oraz typowej formie cienkich, tabliczkowych lub łuskowych kryształów. Doskonała łupliwość w jednym kierunku jest również kluczową cechą. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami ołowiu o podobnej barwie, takimi jak wulfenit czy mimetezyt. Schwartzenbergit jest jednak od nich znacznie bardziej miękki. Od jodargirytu (jodku srebra) różni się formą kryształów i znacznie wyższą gęstością. Ostateczne potwierdzenie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj bardzo małe, cienkie i tabliczkowe, o kwadratowym lub ośmiokątnym zarysie. Często tworzą wachlarzowate, promieniste lub rozetowe agregaty, a także cienkie powłoki i naskorupienia na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Schwartzenbergit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (żelaznych czapach) hydrotermalnych złóż kruszców, głównie miedzi i srebra. Tworzy się w warunkach pustynnych (suchych i gorących), gdzie obecne są roztwory bogate w ołów, chlor i jod. Jod prawdopodobnie pochodzi z wietrzenia minerałów pierwotnych zawierających ten pierwiastek lub z wód gruntowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi strefy utleniania. Najczęściej towarzyszą mu: jodargiryt, boleit, pseudoboleit, chlorargyryt, atacamit, cerusyt, anglesyt, bindheimit, hematyt i kwarc. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania schwartzenberitu jest jego lokalizacja typowa - dystrykt Caracoles w regionie Antofagasta w Chile, zwłaszcza w kopalniach San Francisco i Beatriz. Znany jest również z historycznych kopalń w Broken Hill w Nowej Południowej Walii w Australii.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy schwartzenberitu to te z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, rozetowe lub wachlarzowe agregaty. Intensywność i nasycenie barwy - od jaskrawożółtej do czerwonopomarańczowej - znacząco podnosi wartość. Ważny jest również kontrast z matrycą skalną oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, okazy są zazwyczaj oceniane jako "micromounts". ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z miejsca odkrycia - dystryktu Caracoles w Chile. Materiał z tej lokalizacji jest uważany za klasyczny i wzorcowy dla tego gatunku mineralnego. Okazy z Broken Hill w Australii są również cenione, choć rzadziej spotykane na rynku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy schwartzenberitu są ekstremalnie delikatne i kruche. Należy unikać czyszczenia mechanicznego, w tym używania szczoteczek. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można ostrożnie użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości do usunięcia luźnego kurzu. Czyszczenie na mokro jest wysoce niewskazane. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest bardzo miękki, podatny na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. Należy chronić go przed wibracjami, uderzeniami i upadkiem. Ze względu na zawartość ołowiu, należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie. ## Przechowywanie Okazy schwartzenberitu powinny być przechowywane w stabilnych, zamykanych pojemnikach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami wilgotności. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne i trzymać je z dala od źródeł ciepła.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej