Schultenite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>(As<sup>5+</sup>O<sub>3</sub>OH)

Schultenit to rzadki, wtórny arsenian ołowiu, tworzący bezbarwne do białych, tabliczkowe kryształy o diamentowym połysku.

## Charakterystyka Schultenit jest arsenianem ołowiu, który zazwyczaj występuje w postaci niewielkich, spłaszczonych lub tabliczkowych kryształów. Często tworzy rozetkowe lub wachlarzowate agregaty, a także powłoki i naloty. Poszczególne kryształy są zwykle bezbarwne, białe lub szarawe, wykazując przy tym wysoką przezroczystość i silny, niemal diamentowy połysk, co nadaje im charakterystyczny wygląd. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi około 2.5, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Jest przy tym bardzo gęsty z uwagi na wysoką zawartość ołowiu. Kryształy są kruche i łatwo ulegają uszkodzeniu. Połysk jest jedną z jego najbardziej wyrazistych cech - opisywany jako żywiczny do diamentowego. ## Barwy i odmiany Schultenit jest najczęściej bezbarwny lub biały. Może przybierać odcienie szarości, a sporadycznie żółtawe lub zielonkawe zabarwienie, prawdopodobnie spowodowane obecnością domieszek. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1926 roku przez L.J. Spencera. Jego nazwa upamiętnia barona Augusta Benjamina de Schultena (1856-1912), fińskiego chemika i mineraloga z Uniwersytetu w Helsinkach, który zasłynął z syntetyzowania minerałów w celach badawczych, w tym sztucznego odpowiednika schultenitu, jeszcze przed jego odkryciem w naturze. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, schultenit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach z konkretnych lokalizacji.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Adamantine
Rysa
White
Gęstość
5.94
Łupliwość
Perfect on {100}
Przełam
Conchoidal
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Schultenit można rozpoznać po jego charakterystycznym, bardzo silnym żywicznym lub diamentowym połysku, wysokiej gęstości (okaz jest zaskakująco ciężki jak na swój rozmiar) oraz formie kryształów - zwykle małych, tabliczkowych, często zebranych w rozetkowe agregaty. Jest bardzo miękki (twardość ok. 2.5). ## Odróżnianie od podobnych Schultenit bywa mylony z innymi bezbarwnymi lub białymi minerałami wtórnymi strefy utleniania, takimi jak cerusyt, anglesyt czy mimetyn. Od cerusytu i anglesytu odróżnia go niższa twardość i specyficzny, diamentowy połysk. W odróżnieniu od mimetynu, schultenit rzadko tworzy kryształy sześcioboczne, a jego kryształy są zazwyczaj spłaszczone i tabliczkowe. ## Formy kryształów Kryształy schultenitu są jednoskośne, ale często wykazują pseudo-rombowy wygląd. Najczęściej mają postać cienkich do grubych tabliczek, spłaszczonych równolegle do płaszczyzny {100}. Kryształy mogą być wydłużone i tworzyć wachlarzowate lub promieniste agregaty, a także rozety i skorupy.

Środowisko występowania

## Geneza Schultenit jest rzadkim minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców polimetalicznych, bogatych w ołów i arsen. Tworzy się w wyniku utleniania arsenopirytu i galeny w obecności wody. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często występuje w towarzystwie innych wtórnych minerałów ołowiu i arsenu. Do najczęstszych asocjacji należą: mimetyn, farmakosyderyt, beudantyt, segnityt, karminit, skorodyt, anglesyt i cerusyt. ## Lokalizacje Lokalizacja typowa, z której po raz pierwszy opisano ten minerał, to kopalnia Tsumeb w Namibii, znana z wyjątkowych okazów schultenitu. Inne znaczące stanowiska na świecie to m.in. kopalnia San Rafael w stanie Nevada (USA), kopalnia Clara w Schwarzwaldzie (Niemcy) oraz rejon Lavrion w Grecji.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i przezroczystymi kryształami o silnym połysku. Wysoko oceniane są również estetyczne agregaty, takie jak rozety czy wachlarze, osadzone na kontrastującej matrycy skalnej. Wielkość kryształów jest kluczowym czynnikiem - okazy z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów są już uważane za wyjątkowe. Czystość (brak inkluzji) i brak uszkodzeń znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i klasyczne okazy schultenitu pochodzą z kopalni Tsumeb w Namibii. Okazy z tej lokalizacji, często w formie pięknych, bezbarwnych rozet, są uważane za światowy standard dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy schultenitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością. Najbezpieczniejszą metodą jest użycie sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Jeśli konieczne jest czyszczenie na mokro, należy używać wyłącznie wody destylowanej i bardzo miękkiego pędzelka, unikając mocnego pocierania. Po czyszczeniu okaz należy natychmiast dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Schultenit jest minerałem kruchym i miękkim, podatnym na uszkodzenia mechaniczne. Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą go uszkodzić. Nie należy go czyścić ultradźwiękami. Jako arsenian ołowiu jest toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z minerałem. ## Przechowywanie Okazy schultenitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach klaserowych, aby chronić je przed zarysowaniem i uderzeniami. Należy trzymać je z dala od wilgoci i źródeł ciepła. Ze względu na toksyczność, powinien być przechowywany w miejscu niedostępnym dla dzieci i zwierząt.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej