Schulenbergite

Wzór chemiczny: (Cu²⁺,Zn²⁺)₇(S⁶⁺O₄)₂(OH)₁₀·₃H₂O

Schulenbergyt to rzadki, wtórny minerał miedzi i cynku, tworzący charakterystyczne, rozetowe agregaty o jasnoniebieskiej lub niebieskozielonej barwie.

## Charakterystyka Schulenbergyt jest uwodnionym siarczanem hydroksylowym miedzi i cynku. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które niemal zawsze tworzą kuliste lub rozetowe agregaty. Pojedyncze kryształy są rzadko widoczne gołym okiem, a okazy najczęściej mają wygląd cienkich, delikatnych skorup i nalotów na skale macierzystej. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 2. Kryształy wykazują doskonałą łupliwość w jednej płaszczyźnie, co w połączeniu z ich niewielkim rozmiarem sprawia, że są niezwykle kruche. Połysk opisywany jest jako perłowy, szczególnie widoczny na powierzchniach łupliwości. Jest minerałem przezroczystym o gęstości 3.28 g/cm³. ## Barwy i odmiany Schulenbergyt przyjmuje barwy od jasnoniebieskiej do niebieskozielonej. Jego odcień jest charakterystyczny i często stanowi pierwszą wskazówkę przy identyfikacji. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1984 roku. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia – rejonu Oberschulenberg w pobliżu Clausthal-Zellerfeld w Dolnej Saksonii (Niemcy), gdzie znajduje się jego lokalizacja typowa (kopalnia Glücksrad).

Właściwości

Twardość Mohsa: 2
Połysk: Perłowy
Rysa: Jasnoniebieskozielona.
Gęstość: 3.28
Łupliwość: Doskonała w {0001}; słaba w <mi>{11_20}</mi>
Przezroczystość: Przezroczysty
Układ krystaliczny: Trigonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną schulenbergytu jest jego forma występowania – kuliste lub rozetowe agregaty zbudowane z drobnych, tabliczkowych kryształów. Charakterystyczna jest również jego jasnoniebieska do niebieskozielonej barwa, perłowy połysk oraz bardzo niska twardość. ## Odróżnianie od podobnych Schulenbergyt bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o podobnej barwie i formie, takimi jak aurichalcyt, rosasyt czy brochantyt. Aurichalcyt i rosasyt tworzą raczej igiełkowe lub włókniste skupienia i reagują z kwasem solnym. Brochantyt zazwyczaj występuje w postaci igiełkowych lub pryzmatycznych kryształów o ciemniejszej, zielonej barwie. ## Formy kryształów Kryształy są heksagonalne, bardzo cienkie i tabliczkowe. Prawie zawsze występują w formie sferycznych lub półkulistych agregatów o promienistej budowie wewnętrznej, a także jako rozety i cienkie skorupy.

Środowisko występowania

## Geneza Schulenbergyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców polimetalicznych, bogatych w miedź i cynk. Tworzy się w wyniku działania wód powierzchniowych na pierwotne siarczki, takie jak chalkopiryt i sfaleryt, w pustkach i szczelinach skał. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi strefy utleniania. Do najczęstszych asocjacji należą: gips, brochantyt, linaryt, anglesyt, cerusyt, malachit, azuryt, goethyt oraz kowelin. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska tego minerału znajdują się w Niemczech (Góry Harzu, Schwarzwald), Grecji (kopalnie Lavrion), Wielkiej Brytanii (Kumbria, Kornwalia), Austrii, Włoszech (Sardynia) oraz w USA (Arizona, Nevada).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy schulenbergytu to te, które posiadają dobrze wykształcone, kuliste agregaty o intensywnej, niebieskiej barwie, kontrastujące z barwą skały macierzystej. Ważny jest brak uszkodzeń delikatnych sferolitów oraz wielkość i bogactwo występowania na okazie. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, jest to minerał ceniony głównie przez kolekcjonerów specjalizujących się w mikrominerałach. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane okazy pochodzą z lokalizacji typowej w Niemczech (kopalnia Glücksrad, Oberschulenberg) oraz z historycznych kopalń w rejonie Lavrion w Grecji, skąd pochodzą okazy o wyjątkowo estetycznych, błękitnych kulkach.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy schulenbergytu są ekstremalnie delikatne i kruche. Należy czyścić je wyłącznie bardzo ostrożnie, używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Jakikolwiek kontakt z wodą, a zwłaszcza ze szczoteczką, grozi bezpowrotnym zniszczeniem kruchych agregatów. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami, w tym kwasami, które mogą go rozpuścić. Minerał jest wrażliwy na wstrząsy i urazy mechaniczne. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie wilgoci. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w zamkniętych, stabilnych pojemnikach (tzw. pudełkach mikromineralogicznych), aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na kruchość nie nadaje się do ekspozycji poza takim zabezpieczeniem.