Schuetteite

Wzór chemiczny: Hg<sup>2+</sup><sub>3</sub>O<sub>2</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)

Schuetteit to bardzo rzadki, wtórny siarczan tlenkowy rtęci, tworzący charakterystyczne, jaskrawoczerwone naloty i skorupy.

## Charakterystyka Schuetteit jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku utleniania rtęci rodzimej i cynobru. Występuje w postaci mikrokrystalicznych, ziemistych lub proszkowych nalotów i cienkich skorup. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, jaskrawoczerwona do pomarańczowoczerwonej barwa. Ze względu na swój skład chemiczny jest minerałem silnie toksycznym. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, a jego skupienia są kruche. Połysk jest zazwyczaj matowy lub ziemisty, czasami z jedwabistym połyskiem w przypadku drobnowłóknistych agregatów. Jest nieprzezroczysty. Ze względu na występowanie w formie cienkich powłok, dokładne określenie wielu właściwości fizycznych jest utrudnione. ## Barwy i odmiany Schuetteit występuje w charakterystycznych odcieniach czerwieni: od jaskrawoczerwonej, przez czerwonopomarańczową, do pomarańczowej. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje prof. Waldemara Henry'ego Schuette'a (1899-1959), amerykańskiego inżyniera górnictwa, który jako pierwszy zwrócił uwagę na ten minerał w kopalni Oceanic w Kalifornii. Został on opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek mineralny w 1961 roku przez C.L. Bailey'a, C.W. Chestermana i M.C. Stinsona. ## Zastosowania Schuetteit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, będąc poszukiwanym przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Matowy
Rysa
Pomarańczowoczerwona
Gęstość
8.21
Łupliwość
Brak
Przełam
Ziemisty
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Schuetteit jest rozpoznawalny głównie dzięki swojej jaskrawoczerwonej barwie, formie występowania (ziemiste naloty i skorupy) oraz środowisku geologicznemu. Występuje na skałach w strefach utleniania złóż rtęci, często w bezpośrednim sąsiedztwie rtęci rodzimej lub cynobru. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z cynobrem (HgS), który również ma czerwoną barwę. Cynober jest jednak zazwyczaj twardszy, ma większą gęstość i często tworzy lepiej wykształcone kryształy o diamentowym lub metalicznym połysku, podczas gdy schuetteit jest matowy i ziemisty. Czasami bywa mylony z innymi wtórnymi, czerwonymi minerałami rtęci, jak eglestonit, jednak pewne rozróżnienie wymaga zaawansowanych analiz (XRD, EDS). ## Formy kryształów Kryształy schuetteitu są niezwykle rzadkie i mają mikroskopijne rozmiary. Zazwyczaj tworzy on bardzo drobnoziarniste, ziemiste, proszkowe lub pylaste agregaty w formie nalotów i cienkich skorup na powierzchni skał macierzystych.

Środowisko występowania

## Geneza Schuetteit jest minerałem wtórnym. Powstaje w strefach utleniania złóż rtęci, w wyniku wietrzenia i przeobrażania pierwotnych minerałów rtęci, głównie cynobru (HgS) i rtęci rodzimej (Hg). Tworzy się w warunkach bliskich powierzchni ziemi, pod wpływem działania wód zasobnych w tlen i siarczany. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami, z których powstaje: rtęcią rodzimą i cynobrem. Towarzyszą mu także inne wtórne minerały rtęci, takie jak kalomel (Hg₂Cl₂), eglestonit (Hg₂Cl₃O(OH)), terlinguaite (Hg₂ClO), a także gips (CaSO₄·2H₂O) i inne siarczany. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje dla tego minerału znajdują się w USA. Należą do nich kopalnie w hrabstwie San Benito w Kalifornii (np. kopalnia Oceanic - miejsce odkrycia, kopalnia New Idria), a także w dystrykcie Terlingua w Teksasie. Znany jest również z kilku innych miejsc na świecie, m.in. z kopalni Monte Amiata w Toskanii (Włochy) oraz z Almadén w Hiszpanii.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy schuetteitu to te, które charakteryzują się dużą powierzchnią pokrycia na skale macierzystej oraz intensywną, jaskrawoczerwoną barwą. Kontrast z jasną skałą macierzystą (np. opalem, chalcedonem) podnosi atrakcyjność wizualną. Ze względu na mikroskopijny charakter kryształów, ich forma nie jest kluczowym kryterium. Ważna jest także dobrze udokumentowana lokalizacja. ## Popularne stanowiska Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z klasycznych lokalizacji w USA, zwłaszcza z kopalni Oceanic i New Idria w Kalifornii oraz z rejonu Terlingua w Teksasie. Okazy z tych miejsc są uważane za wzorcowe dla tego gatunku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów schuetteitu generalnie nie powinno się czyścić. Jakakolwiek próba czyszczenia mechanicznego (szczoteczka) lub chemicznego (woda, rozpuszczalniki) niemal na pewno zniszczy delikatne naloty. Minerał jest ekstremalnie kruchy. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na ścieranie i wibracje. Ze względu na zawartość rtęci jest silnie toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Po każdym kontakcie z okazem należy dokładnie umyć ręce. ## Przechowywanie Okazy schuetteitu należy przechowywać w szczelnie zamkniętych, przezroczystych pojemnikach (tzw. micromount box), które chronią je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem, a także zapobiegają przypadkowemu kontaktowi. Pojemnik powinien być wyraźnie oznaczony jako toksyczny. Przechowywać z dala od dzieci i zwierząt.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej