Schröckingerite

Wzór chemiczny: NaCa<sub>3</sub>(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)(CO<sub>3</sub>)<sub>3</sub>F·10H<sub>2</sub>O

Schröckingerite to minerał uranu o charakterystycznej, jaskrawej żółtozielonej fluorescencji w świetle ultrafioletowym.

## Charakterystyka Schröckingerite jest złożonym uwodnionym fluorowęglanosiarczanem sodu, wapnia i uranylu. Występuje w postaci skupień drobnych, listewkowych lub łuseczkowatych kryształów, tworząc naloty, powłoki i rozetowe agregaty. Rzadko spotyka się go w formie wyraźnie wykształconych, sześciobocznych kryształów. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, żółtozielona fluorescencja w świetle UV, zarówno krótko- jak i długofalowym. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 2.5. Ma niski ciężar właściwy, około 2.5 g/cm³. Kryształy wykazują doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co sprawia, że są bardzo kruche i delikatne. Połysk jest szklisty, a na płaszczyznach łupliwości może być perłowy. ## Barwy i odmiany Schröckingerite ma charakterystyczną żółtozieloną, zielonkawożółtą lub żółtą barwę. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1873 roku przez austriackiego mineraloga Johanna Schröckingera (1814–1882) na podstawie okazów z Jáchymova w Czechach. Nazwa została nadana na cześć jego odkrywcy, Juliusa Schröckingera von Mürzburg (1814-1882), który jako pierwszy zidentyfikował go jako nowy gatunek mineralny. ## Zastosowania Ze względu na zawartość uranu, schröckingerite jest minerałem o znaczeniu naukowym i stanowi podrzędną rudę tego pierwiastka. Jest również ceniony przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach uranowych i minerałach fluorescencyjnych.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Szklisty, Perłowy
Rysa
Zielonkawożółta
Gęstość
2.51
Łupliwość
Doskonała wg {001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Trójskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną schröckingerite jest jego bardzo silna, charakterystyczna żółtozielona fluorescencja w świetle UV. Inne cechy pomocne w identyfikacji to jasnożółta do zielonkawożółtej barwy, niska twardość, perłowy połysk na powierzchniach łupliwości oraz występowanie w formie cienkich nalotów i rozetowych skupień. ## Odróżnianie od podobnych Schröckingerite bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami uranu o podobnej barwie, takimi jak autunit, meta-autunit, uranofan czy tyuyamunit. Odróżnia go od nich przede wszystkim rozpuszczalność w wodzie oraz brak wyraźnej krystalizacji w formie tabliczkowych kryształów typowych dla autunitu. Test fluorescencji jest kluczowy, choć niektóre z tych minerałów również ją wykazują, jednak często o nieco innym odcieniu. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj bardzo małe, o pokroju tabliczkowym lub listewkowym, często ułożone w rozety, wachlarzowate agregaty lub tworzące cienkie, kruche naloty i powłoki na skałach macierzystych.

Środowisko występowania

## Geneza Schröckingerite jest minerałem wtórnym, tworzącym się w strefach utleniania (wietrzenia) złóż uranu. Powstaje w wyniku działania wód bogatych w siarczany i węglany na pierwotne minerały uranowe, takie jak uraninit. Często występuje jako produkt ewaporacyjny (powstający przez odparowanie wody) na ścianach kopalń i tuneli. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu, takimi jak andersonit, bayleyit, gips, uranofan, a także z uraninitem (jako minerałem pierwotnym). ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko, skąd pochodzą najlepsze okazy, to Jáchymov (St. Joachimsthal) w Czechach. Znaczące wystąpienia odnotowano również w wielu kopalniach uranu w stanach Utah, Wyoming, Kolorado i Arizona w USA, a także w Wölsendorf w Bawarii (Niemcy).

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, widocznymi gołym okiem kryształami tworzącymi estetyczne, rozetowe agregaty. Intensywność i jednolitość barwy oraz fluorescencji również znacząco podnoszą wartość okazu. Ważny jest także kontrast z matrycą skalną oraz brak uszkodzeń mechanicznych, co jest trudne do osiągnięcia ze względu na kruchość minerału. ## Popularne stanowiska Okazy z Jáchymova w Czechach są uważane za klasyczne i historycznie najważniejsze. Na współczesnym rynku kolekcjonerskim dominują jednak próbki pochodzące z licznych kopalń w rejonie Colorado Plateau w USA, zwłaszcza ze stanu Utah, które dostarczają okazów o żywej barwie i wspaniałej fluorescencji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy schröckingerite są ekstremalnie delikatne i rozpuszczalne w wodzie. Nie należy ich czyścić na mokro. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usuwanie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z dużej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, która rozpuszcza minerał. Należy go chronić przed wilgocią, wysoką temperaturą (powoduje dehydratację) oraz bezpośrednim światłem słonecznym, które może powodować blaknięcie. Jako minerał uranu jest radioaktywny i wymaga ostrożnego obchodzenia się - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w suchym miejscu, najlepiej w szczelnie zamykanych pojemnikach (np. typu "membrane box") lub w gablotach z kontrolowaną wilgotnością. Ze względu na radioaktywność, powinien być trzymany z dala od miejsc stałego przebywania ludzi i innych minerałów, które mogłyby ulec uszkodzeniu przez promieniowanie.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej