Schlemaite
Wzór chemiczny: (Cu<sup>1+</sup>,☐)<sub>6</sub>(Pb<sup>2+</sup>,Bi<sup>3+</sup>)Se<sup>2-</sup><sub>4</sub>
Schlemait to rzadki selenek miedzi, ołowiu i bizmutu, tworzący metalicznie lśniące, czarne ziarna i agregaty.
Właściwości
- Połysk
- Metallic
- Rysa
- Black
- Przezroczystość
- Opaque
- Układ krystaliczny
- Cubic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja schlemaitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik analitycznych. Ze względu na jego występowanie w postaci drobnych, czarnych, metalicznych ziaren wrośniętych w inne minerały, wymaga analizy z użyciem mikroskopu elektronowego z przystawką EDS (spektroskopia dyspersji energii) w celu potwierdzenia składu chemicznego. Optycznie jest nie do odróżnienia od wielu innych podobnych siarczków i selenków. ## Odróżnianie od podobnych Schlemait jest wizualnie identyczny z wieloma innymi rzadkimi selenkami, z którymi współwystępuje, takimi jak clausthalit, umangit, klockmannit czy berzelianit. Rozróżnienie możliwe jest wyłącznie na podstawie analizy chemicznej. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy wyłącznie anhedralne, czyli pozbawione własnych ścian, ziarna i nieregularne agregaty. Nie zaobserwowano jego wykształconych kryształów.
Środowisko występowania
## Geneza Schlemait powstaje w warunkach hydrotermalnych, w żyłach kalcytowo-dolomitowych z mineralizacją selenkową. Jego powstanie związane jest z niskotemperaturowymi procesami, które prowadziły do wytrącania się selenków metali z roztworów krążących w szczelinach skalnych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w paragenezie z innymi selenkami. Najczęściej towarzyszą mu clausthalit, umangit, klockmannit, berzelianit, eukairyt, tiemannit, a także uraninit i hematyt. Minerały te tworzą razem złożone, drobnoziarniste agregaty. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania schlemaitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: rejon górniczy Schlema-Alberoda w Rudawach, w Saksonii (Niemcy). Jest to historyczny obszar wydobycia uranu, srebra i kobaltu, znany z występowania wielu rzadkich minerałów, w tym unikatowej mineralizacji selenkowej.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jako minerał o znaczeniu wyłącznie naukowym i systematycznym, okazy schlemaitu nie podlegają typowym kryteriom oceny jakości. Wartość kolekcjonerska okazu zależy od bogactwa asocjacji mineralnej oraz możliwości potwierdzenia obecności schlemaitu za pomocą analizy. Najcenniejsze są próbki, na których ziarna schlemaitu są stosunkowo duże (w skali mikro) i występują w towarzystwie innych rzadkich selenków z tej samej lokalizacji.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary ziaren, okazy ze schlemaitem zazwyczaj nie są czyszczone. Jakiekolwiek próby mechanicznego lub chemicznego czyszczenia mogą uszkodzić lub całkowicie zniszczyć minerał. W razie konieczności usunięcia kurzu można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami oraz myjkami ultradźwiękowymi. Minerał jest kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem. Jako selenek, może być wrażliwy na utlenianie w wilgotnym środowisku. ## Przechowywanie Okazy ze schlemaitem powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w zamkniętych pojemnikach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie działanie światła słonecznego i skrajnych temperatur.