Schlegelite

Wzór chemiczny: Bi<sup>3+</sup><sub>7</sub>O<sub>4</sub>(Mo<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>

Schlegelit to bardzo rzadki arsenian-molibdenian bizmutu, tworzący drobne, tabliczkowe kryształy o intensywnie żółtej barwie i diamentowym połysku.

## Charakterystyka Schlegelit jest złożonym tlenosolnym minerałem z grupy arsenianów i molibdenianów, zawierającym bizmut. Występuje w postaci bardzo małych, ale dobrze wykształconych, tabliczkowych lub krótkosłupkowych kryształów. Zazwyczaj tworzy promieniste lub rozetowe skupienia, a także cienkie naskorupienia na skałach macierzystych. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, kanarkowożółta barwa oraz silny, diamentowy połysk, który sprawia, że nawet mikroskopijne okazy są dobrze widoczne. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 3.5-4. Odznacza się bardzo dużą gęstością, około 7.35 g/cm³, co jest typowe dla minerałów bogatych w bizmut. Jest przezroczysty do przeświecającego. Wykazuje dobrą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Schlegelit występuje w odcieniach od kanarkowożółtego do pomarańczowożółtego. Jego barwa jest jedną z głównych cech diagnostycznych. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany w 1994 roku przez W. Krause, H.-J. Bernhardta, H. Effenbergera i M. Martina. Jego nazwa honoruje Huberta Schlegela (1923-1983), niemieckiego kolekcjonera minerałów z Freibergu w Saksonii, który znalazł pierwsze próbki tego minerału na hałdach kopalni w rejonie Schneebergu. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, schlegelit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach minerałów systematycznych i mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5-4
Połysk
Adamantine
Rysa
Light yellow
Gęstość
7.35
Łupliwość
Good on {100}
Przełam
Conchoidal
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Schlegelit rozpoznaje się na podstawie jego unikalnych cech: kanarkowożółtej barwy, bardzo silnego, diamentowego połysku, charakterystycznej formy niewielkich, tabliczkowych kryształów tworzących promieniste agregaty oraz bardzo dużej gęstości. Kluczową wskazówką jest też jego parageneza, czyli współwystępowanie z innymi wtórnymi minerałami bizmutu w specyficznym środowisku geologicznym. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi żółtymi, wtórnymi minerałami strefy utleniania, takimi jak wulfenit, mimetezyt czy preisingeryt. Od wulfenitu różni się pokrojem kryształów (wulfenit tworzy głównie kwadratowe tabliczki) i składem chemicznym (brak ołowiu). Od mimetezytu odróżnia go wyższy połysk i inna forma kryształów. Pewne rozróżnienie od preisingerytu i innych rzadkich arsenianów bizmutu jest możliwe niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, jak spektroskopia EDS. ## Formy kryształów Kryształy schlegelitu są tabliczkowe lub krótkosłupkowe, krystalizujące w układzie trójskośnym. Najczęściej występują w formie rozetowych, wachlarzowatych lub promienistych skupień drobnych kryształów. Tworzy również cienkie naskorupienia na powierzchni skał.

Środowisko występowania

## Geneza Schlegelit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania hydrotermalnych, polimetalicznych żył kruszcowych bogatych w bizmut, arsen i molibden. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych rud bizmutu w obecności roztworów zawierających jony molibdenianowe i arsenianowe. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych wtórnych minerałów bizmutu. Do jego najczęstszych asocjacji należą pucheryt, bismutyt, eulityn, walpurgit, preisingeryt, a także wulfenit, mimetezyt i bizmut rodzimy. ## Lokalizacje Jest to minerał bardzo rzadki, znany zaledwie z kilku miejsc na świecie. Lokalizacja typowa, skąd pochodzą najlepsze okazy, to Szyb Pucher w kopalni Wolfgang Maassen w rejonie Schneeberg (Saksonia, Niemcy). Notowany był również w kopalni Clara w Schwarzwaldzie (Niemcy) oraz w kilku innych, nielicznych lokalizacjach na świecie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów schlegelitu, będącego typowym mikrominerałem, ocenia się na podstawie kilku kryteriów. Najwyżej cenione są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi i nieuszkodzonymi kryształami o intensywnej, kanarkowożółtej barwie i silnym połysku. Ważna jest również bogatość występowania na matrycy skalnej - im gęstsze i większe skupienia kryształów, tym okaz jest cenniejszy. Atrakcyjność podnosi także estetyczna kompozycja i współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami, np. czerwonym pucherytem. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i cenione okazy pochodzą z lokalizacji typowej - historycznego złoża Schneeberg w Niemczech. Okazy z tego miejsca są uważane za klasyczne i stanowią wzorzec dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy schlegelitu, jako niezwykle rzadkie i kruche mikrokryształy, wymagają szczególnej ostrożności. Czyszczenie powinno ograniczać się do delikatnego usunięcia kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. Użycie wody, zwłaszcza z detergentami, jest niewskazane. Myjki ultradźwiękowe mogą bezpowrotnie zniszczyć delikatne kryształy. ## Czego unikać Minerał zawiera arsen, dlatego należy unikać wdychania pyłu i zawsze myć ręce po kontakcie z okazem. Należy go chronić przed wszelkimi chemikaliami, zwłaszcza kwasami, które mogą go uszkodzić. Jest wrażliwy na urazy mechaniczne i zarysowania. ## Przechowywanie Najlepszym sposobem przechowywania schlegelitu jest umieszczenie go w zamykanym pudełku typu "micromount", które chroni przed kurzem, światłem i uszkodzeniami mechanicznymi. Okaz powinien być przechowywany w stabilnych warunkach, z dala od źródeł wilgoci i skrajnych temperatur.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej