Schirmerite

Wzór chemiczny: Ag<sub>4</sub>PbBi<sub>4</sub>S<sub>9</sub>

Schirmeryt jest rzadkim, ołowianoszarym minerałem siarkosolnym, występującym w postaci wrostków i skupień w żyłach hydrotermalnych.

## Charakterystyka Schirmeryt to rzadka, ołowianoszara do stalowoszarej siarkosól o metalicznym połysku. Zazwyczaj tworzy drobne, wrzecionowate wrostki w innych minerałach, najczęściej w kwarcu lub galenie, a także występuje w formie skupień ziarnistych lub mas zbitych. Rzadko obserwuje się go w postaci wykształconych kryształów, które, jeśli występują, mają pokrój listewkowy lub igiełkowy. Jest minerałem nieprzezroczystym. ## Właściwości fizyczne Twardość schirmerytu w skali Mohsa wynosi 2,5, co oznacza, że jest minerałem miękkim, dającym się zarysować miedzianym drutem. Jego gęstość jest wysoka i wynosi około 7,05 g/cm³. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku, a jego przełam jest nierówny. Połysk jest silnie metaliczny. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1874 roku przez amerykańskiego chemika i mineraloga Fredericka Augustusa Genth. Nazwa pochodzi od nazwiska Oscara Schirmera, ówczesnego zarządcy mennicy w Denver w Kolorado (USA), który jako pierwszy zwrócił uwagę na ten minerał w materiale z kopalni Treasury w Kolorado. Lokalizacja ta jest uznawana za miejsce typowe (localitas typica) dla schirmerytu.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
7.05
Łupliwość
Doskonała wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Schirmeryt rozpoznaje się po jego ołowianoszarym kolorze, silnym metalicznym połysku, wysokiej gęstości oraz występowaniu w formie wrostków lub zbitych mas. Charakterystyczna jest również jego niska twardość (2,5 w skali Mohsa) oraz czarna rysa. W warunkach laboratoryjnych identyfikację potwierdza się analizą chemiczną (EDS/WDS) ze względu na specyficzny skład (srebro, ołów, bizmut, siarka). ## Odróżnianie od podobnych Schirmeryt jest trudny do odróżnienia od innych siarkosoli bizmutu, ołowiu i srebra, takich jak galenobizmutyt, lillianit czy matildyt, bez zaawansowanych metod analitycznych. Wizualnie może przypominać galenę, jednak galena ma doskonałą łupliwość w trzech kierunkach (kostkową), podczas gdy schirmeryt wykazuje łupliwość w jednym kierunku. Od bizmutynitu odróżnia go obecność ołowiu i srebra w składzie chemicznym. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są niezwykle rzadkie. Obserwuje się go głównie w postaci drobnoziarnistych, zbitych lub włóknistych agregatów. Występuje także jako wrostki w innych minerałach, często o wrzecionowatym lub nieregularnym kształcie.

Środowisko występowania

## Geneza Schirmeryt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w żyłach kruszcowych o średnich i wysokich temperaturach, bogatych w bizmut, ołów i srebro. Tworzy się w paragenezie z innymi siarczkami i siarkosolami. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z kwarcem, galeną, tetraedrytem, chalkopirytem, sfalerytem, pirytem, a także z innymi, rzadszymi siarkosolami bizmutu, takimi jak matildyt, lillianit, cosalit, aikinit i bizmutynit. ## Lokalizacje Do najważniejszych stanowisk na świecie należą historyczne lokalizacje w Stanach Zjednoczonych, w tym miejsce typowe - kopalnia Treasury w hrabstwie Clear Creek w Kolorado, a także kopalnia Longfellow w Nowym Meksyku. Znany jest również z kopalni Old Lout w Ontario (Kanada), z Czech (Jáchymov), Rumunii (Ocna de Fier) oraz z Japonii (kopalnia Ashio w prefekturze Tochigi).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy, w których schirmeryt tworzy widoczne, bogate skupienia lub rzadkie, wykształcone mikrokryształy. Wysoko oceniane są również polerowane szlify (anki), na których widać jego paragenezę z innymi minerałami, zwłaszcza z kontrastującą galeną lub kwarcem. Ze względu na rzadkość, każdy dobrze udokumentowany okaz z potwierdzoną analitycznie tożsamością ma dużą wartość dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów. ## Popularne stanowiska Klasyczne, historyczne okazy pochodzą z kopalni Treasury w Kolorado (USA), które są jednak obecnie praktycznie niedostępne. Materiał do badań i kolekcji specjalistycznych pozyskiwano również z lokalizacji w Kanadzie (Old Lout Mine) i Japonii (Ashio mine).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy schirmerytu należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na jego miękkość i doskonałą łupliwość, należy unikać myjek ultradźwiękowych oraz czyszczenia na mokro, które mogłoby prowadzić do utleniania. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami i zasadami. Minerał jest wrażliwy na wilgoć i zmiany atmosferyczne, które mogą powodować jego powolne utlenianie i matowienie powierzchni. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie intensywnego światła. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy schirmerytu najlepiej przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętych, suchych pojemnikach lub gablotach z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła. Warto stosować pochłaniacze wilgoci, aby zminimalizować ryzyko utleniania. Ze względu na miękkość, należy go chronić przed zarysowaniem przez twardsze minerały.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej