Schieffelinite

Wzór chemiczny: Pb₂+₁₀Te₆+₆O₂₀(OH)₁₄(S₆+O₄)·₅H₂O

Schieffelinit to bardzo rzadki, wtórny minerał telluranowo-siarczanowy ołowiu, tworzący mikroskopijne, bezbarwne lub białe kryształy.

## Charakterystyka Schieffelinit jest uwodnionym telluranem-siarczanem ołowiu, występującym w postaci bardzo małych, pryzmatycznych lub igiełkowych kryształów, rzadko przekraczających 1 mm długości. Zazwyczaj tworzy promieniste agregaty, rozetki lub jest rozproszony w niewielkich druzach na powierzchni skały macierzystej. Ze względu na swój rozmiar, do jego obserwacji niezbędne jest powiększenie. ## Właściwości fizyczne Kryształy wykazują połysk określany jako szklisty do perłowego. Jest to minerał bardzo miękki i kruchy. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, większość właściwości fizycznych, jak gęstość, jest trudna do precyzyjnego zmierzenia i opiera się na danych obliczeniowych. ## Barwy i odmiany Schieffelinit jest zazwyczaj bezbarwny do białego. Nie posiada znanych odmian. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w Tombstone w Arizonie (USA) i opisany w 1980 roku. Jego nazwa honoruje Eda Schieffelina (1847–1897), poszukiwacza i założyciela miasta Tombstone, który odegrał kluczową rolę w odkryciu tamtejszych złóż srebra. Odkrycie schieffelinitu było wynikiem ponownego badania starych hałd kopalnianych. ## Zastosowania Schieffelinit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, będąc obiektem pożądania dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów (tzw. mikrominerałów).

Właściwości

Twardość Mohsa: 1.5
Połysk: Vitreous to Pearly
Rysa: White
Gęstość: 6.14
Łupliwość: Perfect on {010}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent to Translucent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja schieffelinitu w terenie jest praktycznie niemożliwa bez specjalistycznego sprzętu. W kolekcji rozpoznaje się go na podstawie charakterystycznych, drobnych, igiełkowych lub pryzmatycznych kryształów tworzących promieniste skupienia. Pewna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub spektroskopia Ramana, ze względu na współwystępowanie z wieloma innymi, podobnymi wizualnie minerałami wtórnymi. ## Odróżnianie od podobnych Schieffelinit może być mylony z wieloma innymi wtórnymi siarczanami i telluranami, takimi jak cerusyt, anglesyt, emmonsit czy hinsdalit, które często z nim współwystępują. Odróżnienie opiera się na analizie formy kryształów pod dużym powiększeniem oraz, ostatecznie, na analizie chemicznej. ## Formy kryształów Tworzy wydłużone, pryzmatyczne lub igiełkowe kryształy, często zakończone ostrymi piramidami. Kryształy te grupują się w promieniste agregaty, rozety lub tworzą chaotyczne skupienia w szczelinach skalnych.

Środowisko występowania

## Geneza Schieffelinit jest wtórnym minerałem powstającym w strefach utleniania (tzw. żelaznych czapach) złóż kruszców, w klimacie suchym lub półsuchym. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych minerałów zawierających ołów (głównie galeny) i tellur (np. tellurków złota i srebra). ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami ołowiu, cynku i miedzi. Typowe minerały towarzyszące to: cerusyt, anglesyt, hinsdalit, emmonsit, bromargiryt, chlorargiryt, a także złoto rodzime. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko, z którego pochodzą najlepsze okazy, to kopalnie w rejonie Tombstone w hrabstwie Cochise, Arizona, USA. Został również odnotowany w kilku innych miejscach na świecie, m.in. w kopalni Grand Central w hrabstwie Pima (Arizona, USA) oraz w kopalni Capillitas w Argentynie, jednak okazy z tych lokalizacji są znacznie rzadsze i mniej znane.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska okazu schieffelinitu zależy od kilku czynników. Najważniejsza jest obfitość i wielkość kryształów - im większe i lepiej wykształcone igły lub pryzmaty, tym okaz jest cenniejszy. Wysoko cenione są bogate, promieniste agregaty na kontrastującej matrycy skalnej. Ważny jest również brak uszkodzeń delikatnych kryształów oraz estetyczne skomponowanie z minerałami towarzyszącymi, np. z drobnymi kryształami złota. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i poszukiwane przez kolekcjonerów są okazy pochodzące z lokalizacji typowej - historycznych kopalń w Tombstone w Arizonie. To stamtąd pochodzi praktycznie cały materiał dostępny na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów z schieffelinitu generalnie nie należy czyścić na mokro. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć bardzo ostrożnie sprężonego powietrza do usunięcia luźnych cząstek kurzu. Każda forma czyszczenia mechanicznego lub z użyciem płynów grozi bezpowrotnym zniszczeniem delikatnych kryształów. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. Kryształy są ekstremalnie kruche i wrażliwe na wstrząsy oraz zmiany temperatury. Nie należy wystawiać okazów na bezpośrednie działanie światła słonecznego. ## Przechowywanie Okazy schieffelinitu należy przechowywać wyłącznie w specjalistycznych pudełkach dla mikrominerałów (tzw. micromount boxes), które chronią je przed kurzem, wstrząsami i uszkodzeniami mechanicznymi. Ekspozycja powinna odbywać się pod mikroskopem.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej