Schertelite
Wzór chemiczny: (N<sup>3-</sup>H<sub>4</sub>)<sub>2</sub>Mg(PO<sub>3</sub>OH)<sub>2</sub>·4H<sub>2</sub>O
Schertelit to bardzo rzadki, uwodniony fosforan amonowo-magnezowy, tworzący bezbarwne, perłowe kryształy w jaskiniach z guano nietoperzy.
Właściwości
- Połysk
- Pearly
- Rysa
- White
- Gęstość
- 1.735
- Łupliwość
- Perfect on {010}
- Przezroczystość
- Transparent
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną schertelitu jest jego specyficzne środowisko występowania - jaskinie z pokładami guana nietoperzy. Wizualnie można go rozpoznać po drobnych, listewkowych kryształach o silnym perłowym połysku na płaszczyznach łupliwości. Jest bardzo miękki i lekki. Ostateczne potwierdzenie tożsamości wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) lub analiza chemiczna. ## Odróżnianie od podobnych Schertelit może być mylony z innymi rzadkimi fosforanami występującymi w guanie, takimi jak struwit, hannayit czy newberyit. Struwit często tworzy większe, lepiej wykształcone kryształy. Hannayit krystalizuje w układzie trójskośnym i ma inne właściwości optyczne. Bez dostępu do laboratorium, odróżnienie tych minerałów na podstawie wyglądu jest praktycznie niemożliwe. ## Formy kryształów Schertelit tworzy cienkie, spłaszczone kryształy o pokroju listewkowym lub blaszkowym. Zazwyczaj występują one w formie niewielkich, promienistych lub wachlarzowatych skupień i naskorupień na powierzchni skał lub innego materiału w jaskiniach.
Środowisko występowania
## Geneza Schertelit jest minerałem wtórnym, powstającym w specyficznych warunkach panujących w jaskiniach z nagromadzonym guanem nietoperzy. Tworzy się w wyniku reakcji roztworów bogatych w amoniak i fosforany, pochodzących z rozkładu guana, z jonami magnezu obecnymi w wodach przesiąkających przez skały węglanowe lub inne minerały. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi fosforanami typowymi dla złóż guana, takimi jak struwit, hannayit, newberyit, dittmaryt, monetit oraz bruszyt. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania (lokalizacja typowa) jest jaskinia Descubridora na wyspie Mona w Portoryko. Znany jest również z kilku innych jaskiń z guanem na świecie, między innymi z jaskini Arnhem w Namibii oraz z jaskiń w okolicach Skipton w stanie Wiktoria w Australii.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jakość okazów schertelitu, będącego typowym mikrominerałem, ocenia się na podstawie ostrości i wykształcenia kryształów, nawet jeśli są one mikroskopijnej wielkości. Najbardziej cenione są bogate skupienia dobrze zdefiniowanych, promienistych agregatów na niewielkiej matrycy skalnej. Wartość okazu podnosi również współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami z tej samej paragenezy. ## Popularne stanowiska Okazy o znaczeniu historycznym pochodzą z lokalizacji typowej na wyspie Mona. Wśród kolekcjonerów bardziej dostępne, choć wciąż bardzo rzadkie, są okazy pochodzące z jaskini Arnhem w Namibii, które w ostatnich dekadach trafiały na rynek minerałów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy schertelitu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając bardzo miękkiego pędzelka lub delikatnego strumienia sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Minerał jest wrażliwy na wodę i może ulec uszkodzeniu lub rozpuszczeniu w kontakcie z nią. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, detergentami i wszelkimi chemikaliami. Schertelit jest minerałem uwodnionym, dlatego jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może spowodować jego dehydratację i zniszczenie. Należy chronić go przed bezpośrednim światłem słonecznym i wysoką wilgotnością. Jest bardzo kruchy, więc wymaga ostrożnego obchodzenia się. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnych, zamykanych pojemnikach (np. typu "micromount"), aby chronić je przed zmianami wilgotności, kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Najlepiej trzymać go w stabilnych warunkach temperaturowych, z dala od źródeł ciepła i światła.