Scheelit
Wzór chemiczny: CaW<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>
Scheelit to minerał z grupy wolframianów, będący ważną rudą wolframu, często występujący w postaci charakterystycznych, dwupiramidalnych kryształów.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4.5-5
- Połysk
- Vitreous, adamantine
- Rysa
- White
- Gęstość
- 6.1
- Łupliwość
- Distinct on {101}, interrupted on {112}, indistinct on {001}.
- Przełam
- Muszlowy do nierównego
- Przezroczystość
- Transparent,Opaque
- Układ krystaliczny
- Tetragonal
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Scheelit można rozpoznać po jego charakterystycznych dwupiramidalnych kryształach, szklistym do diamentowego połysku oraz wysokiej gęstości. Kluczową cechą diagnostyczną jest silna fluorescencja w świetle ultrafioletowym, zazwyczaj niebieska lub biała, która jest bardzo pomocna w identyfikacji, zwłaszcza w terenie. ## Odróżnianie od podobnych Scheelit może być mylony z niektórymi odmianami granatów, cyrkonu lub kasyterytu ze względu na podobny pokrój kryształów i połysk. Od granatów odróżnia go niższa twardość i fluorescencja. Od cyrkonu i kasyterytu odróżnia go niższa twardość oraz charakterystyczna fluorescencja. Test na gęstość również może być pomocny, gdyż scheelit jest stosunkowo ciężki. ## Formy kryształów Scheelit najczęściej tworzy kryształy o pokroju dwupiramidalnym, często przypominające oktaedry. Mogą występować również kryształy tabliczkowe. Oprócz form krystalicznych, scheelit występuje także w postaci ziarnistych agregatów, skupień masywnych lub naskorupień.
Środowisko występowania
## Geneza Scheelit powstaje w wysokotemperaturowych żyłach hydrotermalnych, często związanych z intruzjami granitowymi. Występuje również w skarnach, utworzonych w wyniku metasomatyzmu kontaktowego pomiędzy intruzjami magmowymi a skałami węglanowymi. Rzadziej spotykany jest w pegmatytach i złożach aluwialnych. ## Asocjacje mineralne Scheelit często współwystępuje z innymi minerałami wolframu, takimi jak wolframit, a także z kwarcem, fluorytem, kalcytem, granatami, epidotem, diopsydem, molibdenitem i chalkopirytem. W skarnach może być związany z minerałami krzemianowymi i węglanowymi. ## Lokalizacje Znane złoża scheelitu znajdują się w wielu miejscach na świecie. Do ważnych lokalizacji należą: Złoty Stok w Polsce, Erzgebirge w Niemczech, Panasqueira w Portugalii, Felbertal w Austrii, Pingwu w Chinach, a także obszary w Korei Południowej, Boliwii, Peru, USA (Kalifornia, Arizona) i Kanadzie.
Rzadkość
Bardzo pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są dobrze wykształcone, przezroczyste kryształy scheelitu o intensywnej barwie, zwłaszcza żółtej, pomarańczowej lub bezbarwnej. Ważna jest również czystość kryształów, brak pęknięć i uszkodzeń mechanicznych. Okazy z wyraźną fluorescencją są szczególnie poszukiwane. Wielkość i estetyka matrycy, na której osadzone są kryształy, również wpływają na wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione okazy scheelitu pochodzą z lokalizacji takich jak Pingwu w Chinach, znane z dużych, dobrze wykształconych kryształów, oraz z Felbertal w Austrii, gdzie występują piękne, żółte kryształy. Inne ważne stanowiska to Panasqueira w Portugalii i Złoty Stok w Polsce.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Scheelit jest minerałem o umiarkowanej twardości, dlatego należy obchodzić się z nim ostrożnie. Do czyszczenia okazów najlepiej używać miękkiej szczoteczki i letniej wody. W przypadku silniejszych zabrudzeń można zastosować delikatne mydło, a następnie dokładnie spłukać minerał wodą destylowaną, aby uniknąć osadów. ## Czego unikać Należy unikać stosowania silnych kwasów i zasad, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Scheelit jest wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury, które mogą prowadzić do pęknięć. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne nie jest zalecana, choć nie ma dowodów na jego blaknięcie. Ze względu na umiarkowaną twardość, należy chronić go przed zarysowaniami. ## Przechowywanie Okazy scheelitu najlepiej przechowywać w zamkniętych gablotach lub pudełkach, z dala od kurzu i potencjalnych uszkodzeń mechanicznych. Warto umieścić je na miękkim podłożu, aby zapobiec zarysowaniom. Ze względu na jego fluorescencję, przechowywanie w ciemnym miejscu pozwoli na zachowanie tej właściwości.