Satimolite
Wzór chemiczny: KNa<sub>2</sub>(Al<sub>5</sub>Mg<sub>2</sub>)[B<sub>12</sub>O<sub>18</sub>(OH)<sub>12</sub>](OH)<sub>6</sub>Cl<sub>4</sub>·4H<sub>2</sub>O
Satymolit to rzadki, złożony boran potasu, sodu, glinu i magnezu, tworzący drobne, jedwabiste agregaty włókniste.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 1
- Połysk
- Jedwabisty
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 2.16
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Włóknisty
- Przezroczystość
- Przezroczysty do przeświecającego
- Układ krystaliczny
- Heksagonalny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną satymolitu jest jego forma występowania - białe, jedwabiste agregaty złożone z bardzo drobnych, elastycznych włókien. Ekstremalnie niska twardość (około 1 w skali Mohsa) oraz rozpuszczalność w wodzie są również charakterystyczne. Rozpoznanie wymaga jednak potwierdzenia zaawansowanymi metodami analitycznymi ze względu na podobieństwo do innych wtórnych minerałów solnych. ## Odróżnianie od podobnych Satymolit można pomylić z innymi włóknistymi boranami lub siarczanami występującymi w kopułach solnych, takimi jak ginoryt czy uleksyt. Uleksyt również tworzy białe, włókniste agregaty, ale jest twardszy (2,5 w skali Mohsa). Ostateczne odróżnienie od podobnych, rzadkich minerałów wymaga analizy chemicznej (EDS) lub rentgenowskiej (XRD). ## Formy kryształów Satymolit tworzy skupienia cienkich, elastycznych włókien o długości do 1 cm, które układają się w agregaty przypominające watę lub filc. Nie obserwuje się dobrze wykształconych, pojedynczych kryształów.
Środowisko występowania
## Geneza Satymolit jest minerałem pochodzenia wtórnego, powstającym w specyficznych warunkach panujących w obrębie wysadów (kopuł) solnych. Tworzy się w iłach czapowych pokrywających złoża soli kamiennej, w strefie bogatej w bor. Jego powstanie jest związane z działalnością wód podziemnych, które wchodzą w reakcję z minerałami solnymi i otaczającymi je skałami. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami charakterystycznymi dla środowiska ewaporatowego. W miejscu odkrycia stwierdzono jego asocjację z halitem, sylwinem, ginorytem, boracytem oraz anhydrytem. ## Lokalizacje Jedynym znanym i potwierdzonym miejscem występowania satymolitu na świecie jest wysad solny Satymola w rejonie Inder, w obwodzie atyrauskim w Kazachstanie. Jest to lokalizacja typowa dla tego minerału.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jakość okazu satymolitu ocenia się przede wszystkim na podstawie obfitości i czystości agregatów włóknistych. Najbardziej pożądane są okazy z gęstymi, białymi skupieniami jedwabistych włókien, wyraźnie widocznymi na fragmencie skały macierzystej (matrycy). Wielkość okazu i brak uszkodzeń delikatnych włókien również znacząco podnoszą jego wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Wszystkie okazy kolekcjonerskie pochodzą z jedynego znanego stanowiska - wysadu solnego Satymola w Kazachstanie. Minerał ten nie jest pozyskiwany komercyjnie, a okazy dostępne na rynku pochodzą z dawnych badań naukowych lub sporadycznych znalezisk.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną miękkość i rozpuszczalność w wodzie, satymolitu nie należy czyścić na mokro. Jakikolwiek kontakt z wodą, nawet destylowaną, może uszkodzić lub zniszczyć okaz. Czyszczenie mechaniczne jest również wysoce ryzykowne. Najbezpieczniej jest usuwać kurz za pomocą delikatnego strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami oraz wszelkimi innymi chemikaliami. Minerał jest higroskopijny i może absorbować wilgoć z powietrza, co prowadzi do jego degradacji. Należy chronić go przed wysoką wilgotnością, zmianami temperatury oraz bezpośrednim światłem słonecznym. ## Przechowywanie Okazy satymolitu muszą być przechowywane w suchych warunkach, najlepiej w szczelnie zamykanych pojemnikach (np. typu "perky box") z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego). Ze względu na jego kruchość i miękkość, powinien być przechowywany osobno, aby uniknąć otarć i uszkodzeń mechanicznych.