Sassolite

Wzór chemiczny: B(OH)<sub>₃</sub>

Sassolin to naturalnie występująca forma kwasu borowego, tworząca bardzo miękkie, perłowe łuski i naloty w rejonach aktywności wulkanicznej.

## Charakterystyka Sassolin jest mineralną, krystaliczną formą kwasu borowego. Występuje najczęściej w postaci drobnych, bezbarwnych lub białych, pseudoheksagonalnych płytek i łusek o perłowym połysku. Tworzy skupienia zbite, ziemiste, naskorupienia, a niekiedy niewielkie stalaktyty. Charakterystyczną cechą sassolinu jest jego niezwykła miękkość oraz wrażenie tłustości lub mydlanego poślizgu w dotyku, wynikające z jego idealnej łupliwości i struktury. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest jednym z najmiększych w skali Mohsa, z twardością wynoszącą zaledwie 1, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Ma bardzo niską gęstość, około 1.46 g/cm³. Jego kryształy są elastyczne i giętkie. Jedną z kluczowych właściwości jest jego rozpuszczalność w gorącej wodzie. Posiada lekko kwaśno-słonawy, gorzki smak, jednak próbowanie minerałów jest niebezpieczne i zdecydowanie odradzane. ## Barwy i odmiany Sassolin jest zazwyczaj bezbarwny, biały lub szarawy. Zanieczyszczenia mogą nadawać mu żółtawy odcień (od siarki) lub brązowawy (od tlenków żelaza). Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od jego lokalizacji typowej - Sasso Pisano w Toskanii we Włoszech, gdzie był pozyskiwany z gorących źródeł (fumaroli) już w XVIII wieku. Został opisany po raz pierwszy przez Paolo Mascagniego około 1800 roku, a formalną nazwę "sassolin" nadał mu J.F.L. Hausmann w 1847 roku. ## Zastosowania Jako minerał, sassolin ma znaczenie głównie naukowe i kolekcjonerskie. Nie jest eksploatowany na skalę przemysłową. Jego syntetyczny odpowiednik, kwas borowy, ma natomiast szerokie zastosowanie jako środek antyseptyczny, owadobójczy, opóźniacz palenia, a także w produkcji szkła i ceramiki.

Właściwości

Twardość Mohsa: 1
Połysk: Pearly, Vitreous, Waxy
Rysa: White
Gęstość: 1.46-1.48
Łupliwość: Perfect on {001}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent to translucent
Układ krystaliczny: Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi sassolinu są jego ekstremalna miękkość (twardość 1 w skali Mohsa), tłusty lub mydlany poślizg w dotyku oraz perłowy połysk na powierzchniach łupliwości. Jego występowanie w środowiskach wulkanicznych (fumarole) lub jako osad ewaporatowy jest również silną wskazówką. Test płomienia (charakterystyczny zielony kolor, wskazujący na obecność boru) jest metodą niszczącą, ale definitywną. ## Odróżnianie od podobnych Sassolin bywa mylony z talkiem, który również jest bardzo miękki i tłusty w dotyku. Talk nie rozpuszcza się jednak w wodzie. Może przypominać także gips lub brucyt, ale oba są od niego twardsze (gips - 2, brucyt - 2.5). Od miki odróżnia go znacznie mniejsza twardość i giętkość blaszek. ## Formy kryształów Kryształy sassolinu mają pokrój tabliczkowy lub łuskowy, o zarysach pseudoheksagonalnych. Zwykle tworzą niewielkie, luźno powiązane agregaty, naskorupienia, naloty lub skupienia ziemiste. Rzadziej spotykane są formy stalaktytowe.

Środowisko występowania

## Geneza Sassolin powstaje głównie jako produkt sublimacji z gorących gazów wulkanicznych i ekshalacji (fumaroli) w temperaturze około 100°C. Krystalizuje również z wód gorących źródeł bogatych w bor. Drugim typowym środowiskiem jego powstawania są słone jeziora na obszarach pustynnych, gdzie tworzy się jako ewaporat w wyniku odparowania wody. ## Asocjacje mineralne W środowisku wulkanicznym sassolin często współwystępuje z siarką rodzimą, realgarem i aurypigmentem. W złożach ewaporatowych towarzyszą mu inne borany (np. boraks) oraz halit, gips i tenardyt. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie to historyczne lokalizacje we Włoszech - Toskania (Larderello, Sasso Pisano) oraz wyspa Vulcano w archipelagu Wysp Liparyjskich. Znaczące okazy pochodzą również z obszarów geotermalnych The Geysers w Kalifornii i Steamboat Springs w Nevadzie (USA), półwyspu Kamczatka (Rosja), wulkanu Usu na Hokkaido (Japonia) oraz z pola geotermalnego Cerro Prieto w Meksyku.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, przezroczystymi kryształami w formie pseudoheksagonalnych płytek. Wysoko oceniane są również bogate naskorupienia i agregaty. Wartość okazu znacznie wzrasta, gdy sassolin występuje w asocjacji z kontrastującymi minerałami, takimi jak intensywnie żółta siarka rodzima lub czerwony realgar. Ze względu na kruchość minerału, okazy nieuszkodzone są rzadkie i bardziej poszukiwane. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i najbardziej pożądane uchodzą okazy z włoskich lokalizacji, zwłaszcza z wyspy Vulcano, skąd pochodzą historyczne zbiory z pięknymi asocjacjami z siarką. Dużą popularnością cieszą się także bogate skupienia z The Geysers w Kalifornii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy sassolinu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając bardzo miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Jakikolwiek kontakt z wodą lub innymi płynami jest niedopuszczalny. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i wysoką wilgotnością, ponieważ sassolin rozpuszcza się w wodzie. Minerał jest ekstremalnie miękki i kruchy, dlatego trzeba go chronić przed uderzeniami, zarysowaniem i ściskaniem. Należy również unikać wysokich temperatur. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnych, zamykanych pojemnikach (np. typu "membrane box") lub w pudełkach z pochłaniaczem wilgoci (żelem krzemionkowym), aby chronić je przed wilgocią z powietrza. Należy trzymać je z dala od źródeł ciepła i bezpośredniego światła słonecznego.