Sasaite

Wzór chemiczny: Al₆(PO₄)₅(OH)₃·₃₆H₂O

Sasaite to bardzo rzadki i miękki uwodniony fosforan glinu, występujący w postaci białych, kredopodobnych lub włóknistych skupień.

## Charakterystyka Sasaite jest uwodnionym fosforanem glinu o złożonym składzie chemicznym. Tworzy niezwykle drobnoziarniste, miękkie i kruche agregaty, które w dotyku przypominają talk lub glinę. Typowe okazy mają wygląd kredy, spilśnionych włókien lub pylastych nalotów. Ze względu na mikroskopijną wielkość kryształów, jego cechy rzadko są widoczne gołym okiem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest wyjątkowo miękki, a jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 1. Ma bardzo niską gęstość, około 1.75 g/cm³, co sprawia, że okazy są niezwykle lekkie. Połysk jest perłowy na nielicznych powierzchniach oddzielności lub matowy i ziemisty w przypadku zbitych mas. Drobne kryształy mogą być przeświecające, lecz agregaty są zazwyczaj nieprzezroczyste. ## Barwy i odmiany Sasaite jest zazwyczaj biały lub bezbarwny. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1978 roku przez J. Martiniego. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia - kopalni ołowiu i cynku Sasa w Macedonii Północnej, która jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie nagromadzenia, sasaite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego i stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 1
Połysk: Pearly to Earthy
Rysa: White
Gęstość: 1.75
Łupliwość: Perfect on {010}
Przezroczystość: Translucent to Opaque
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne to skrajna miękkość (daje się zarysować paznokciem), bardzo niska gęstość, biała barwa oraz występowanie w formie pylastych, kredowych lub włóknistych mas. Charakterystyczne jest również jego środowisko występowania, często związane z guano. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi białymi, wtórnymi minerałami fosforanowymi, takimi jak wavelit, crandallit, a także z gipsem czy minerałami ilastymi (kaolinit). Wavelit często tworzy promieniste agregaty, a gips, choć również miękki, ma inny pokrój kryształów i doskonałą łupliwość w trzech kierunkach. Pewna identyfikacja niemal zawsze wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Tworzy mikroskopijne, listewkowe lub tabliczkowe kryształy, które łączą się w kuliste lub włókniste agregaty. Najczęściej spotykany w postaci pylastych, ziemistych lub kredopodobnych nalotów i skupień.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w specyficznych warunkach. Formuje się w strefach utleniania złóż kruszcowych lub w jaskiniach, w wyniku oddziaływania roztworów bogatych w fosforany (pochodzących np. z rozkładu guana nietoperzy) na minerały glinokrzemianowe skał otaczających. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi wtórnymi fosforanami, takimi jak wavelit i crandallit, a także z gipsem, gibbsytem i minerałami ilastymi. ## Lokalizacje Główne i najbardziej znane stanowiska to kopalnia Sasa w Macedonii Północnej (lokalizacja typowa) oraz jaskinia General Post Office Cave w Australii Zachodniej. Jest to minerał spotykany niezwykle rzadko na świecie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku sasaite'u wartość kolekcjonerska nie leży w estetyce pojedynczych kryształów, lecz w bogactwie i czystości agregatów. Cenione są okazy z dobrze zdefiniowanymi skupieniami włóknistymi lub kulistymi, a także materiał z lokalizacji typowej, który jest najlepiej udokumentowany. ## Popularne stanowiska Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów są okazy z kopalni Sasa w Macedonii Północnej. Materiał z jaskini w Australii Zachodniej jest również ceniony, ale rzadziej dostępny na rynku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy są ekstremalnie delikatne i częściowo rozpuszczalne w wodzie. Czyszczenie należy ograniczyć do bardzo ostrożnego usunięcia kurzu za pomocą miękkiego, suchego pędzelka lub delikatnego strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i innymi płynami. Minerał jest wrażliwy na ciepło, które może prowadzić do jego dehydratacji i zniszczenia struktury. Należy chronić go przed wstrząsami, uderzeniami i jakimkolwiek naciskiem. ## Przechowywanie Najlepiej przechowywać w zamkniętym, stabilnym środowisku, np. w pudełku typu "micromount", aby chronić go przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem oraz wahaniami wilgotności.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej