Sarvodaite

Wzór chemiczny: Al₂(S⁶⁺O₄)₃·₅H₂O

Sarvodait to bardzo rzadki, uwodniony siarczan glinu, tworzący miękkie, białe naloty i skupienia włókniste, odkryty w Tadżykistanie.

## Charakterystyka Sarvodait jest minerałem z grupy siarczanów, chemicznie uwodnionym siarczanem glinu. Występuje w postaci bardzo drobnych, elastycznych włókien o długości do 1 mm i grubości do 1 µm, które tworzą skupienia przypominające filc lub watę. Obserwuje się go również w formie cienkich nalotów i skorup. Jest to minerał niezwykle delikatny i kruchy. ## Właściwości fizyczne Sarvodait charakteryzuje się bardzo niską twardością, wynoszącą zaledwie 1-1.5 w skali Mohsa, co oznacza, że jest niezwykle miękki. Jego gęstość obliczona to 2.33 g/cm³. Minerał wykazuje jedwabisty połysk. Jest nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest biały. Nie wyróżniono żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Sarvodait został zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2021 roku. Jego nazwa pochodzi od historycznej wioski Sarvoda, która znajdowała się w pobliżu miejsca odkrycia, a obecnie jest zatopiona przez wody zbiornika elektrowni wodnej. Minerał został odkryty w złożu węgla Fan-Jagnob w Tadżykistanie. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, niewielkie rozmiary i delikatność, sarvodait nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy minerałów rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa: 1-1.5
Połysk: Jedwabisty
Rysa: Biała
Gęstość: 2.33
Łupliwość: {100}
Przełam: Zadziorkowy
Przezroczystość: Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny: Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Sarvodait można rozpoznać po jego charakterystycznej formie występowania - białych, filcowatych lub wełnistych skupieniach drobnych włókien. Jego ekstremalna miękkość (twardość 1-1.5) i delikatność są kluczowymi cechami. Reaguje z wodą. Ostateczna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi białymi, włóknistymi siarczanami powstającymi w podobnych warunkach, takimi jak epsomit, halotrichit czy ałunit. Odróżnienie od nich gołym okiem jest praktycznie niemożliwe i wymaga analizy chemicznej lub krystalograficznej. W przeciwieństwie do wielu z nich, sarvodait jest siarczanem glinu bez innych kationów. ## Formy kryształów Kryształy sarvodaitu mają postać bardzo drobnych, elastycznych włókien, które agregują w splątane, filcowate lub wełniste masy. Tworzy również cienkie skorupy i naloty na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Sarvodait jest minerałem wtórnym, który powstaje w wyniku procesów pomagmowych (fumarolicznych) związanych z podziemnymi pożarami w złożach węgla. Krystalizuje z gazów bogatych w siarkę i glin w strefach o niższej temperaturze. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z siarką rodzimą, salamoniakiem, millosevichem oraz innymi rzadkimi siarczanami powstającymi w środowisku palących się hałd węglowych. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania sarvodaitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - obszar Kukhi-Malik w obrębie złoża węgla Fan-Jagnob, w dystrykcie Ayni, w prowincji Sogdyjskiej w Tadżykistanie.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu sarvodaitu ocenia się przede wszystkim na podstawie obfitości i czystości białych, filcowatych skupień na skale macierzystej (matriksie). Im bogatszy i lepiej wykształcony nalot, tym okaz jest cenniejszy. Ważny jest również kontrast z matriksiem oraz obecność minerałów towarzyszących. ## Popularne stanowiska Jedyne znane i zarazem najbardziej cenione okazy pochodzą z lokalizacji typowej w Tadżykistanie. Minerał ten nie jest znany z żadnych innych miejsc na świecie.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów sarvodaitu nie należy czyścić mechanicznie ani chemicznie. Ze względu na jego ekstremalną kruchość i rozpuszczalność w wodzie, jakakolwiek próba czyszczenia grozi bezpowrotnym zniszczeniem minerału. Należy usuwać kurz jedynie bardzo delikatnym strumieniem sprężonego powietrza z dużej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i innymi płynami, które mogą go rozpuścić. Minerał jest bardzo wrażliwy na wilgoć, dlatego powinien być przechowywany w suchym środowisku. Należy chronić go przed wstrząsami, dotykiem i jakimkolwiek naciskiem mechanicznym. ## Przechowywanie Sarvodait wymaga przechowywania w specjalistycznych warunkach. Najlepiej umieścić go w szczelnym, zamykanym pudełku typu "micromount" z dala od źródeł wilgoci i wibracji. Zalecane jest dodanie do pojemnika środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego).