Sardashtite

Wzór chemiczny: Ag<sup>1+</sup><sub>9</sub>Cu<sup>1+</sup><sub>2.5</sub>Pb<sup>2+</sup><sub>41</sub>Sb<sup>3+</sup><sub>36.5</sub>As<sup>3+</sup><sub>7</sub>S<sup>2-</sup><sub>112</sub>

Sardashtyt to ekstremalnie rzadki, metaliczny siarczan ołowiu, antymonu, srebra i miedzi, występujący w postaci mikroskopijnych ziaren w Iranie.

## Charakterystyka Sardashtyt jest minerałem znanym wyłącznie w postaci mikroskopijnych, nieforemnych (anhedralnych) ziaren, których wielkość nie przekracza 100 mikrometrów. Obserwowany w świetle odbitym ma szarobiałą barwę i jest nieprzezroczysty. Ze względu na mikroskopijny charakter występowania, nie tworzy okazów w makroskopowej skali, a jego identyfikacja jest możliwa jedynie za pomocą zaawansowanych technik analitycznych. ## Właściwości fizyczne Minerał charakteryzuje się metalicznym połyskiem. Jego twardość nie została bezpośrednio zmierzona w skali Mohsa, ale na podstawie pomiarów mikrotwardości (VHN) szacuje się ją na około 3.5-4. Gęstość, obliczona na podstawie składu chemicznego i parametrów komórki elementarnej, wynosi 6.33 g/cm³. Jest minerałem kruchym. ## Barwy i odmiany Jedyną znaną barwą sardashtytu jest szarobiała. Nie wyróżnia się żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Sardashtyt został oficjalnie uznany za nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2020 roku (IMA2020-053). Jego nazwa pochodzi od miasta Sardasht w prowincji Azerbejdżan Zachodni w Iranie i została nadana ku pamięci kurdyjskich ofiar ataku chemicznego na to miasto w 1987 roku. Miejscem typowym (miejscem odkrycia) jest polimetaliczne złoże Bavanat w prowincji Fars w Iranie. ## Zastosowania Jako minerał mikroskopijny i ekstremalnie rzadki, sardashtyt nie ma żadnego zastosowania komercyjnego ani przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i stanowi obiekt zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5-4
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
6.33
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja sardashtytu w warunkach amatorskich jest niemożliwa. Ze względu na jego mikroskopijny rozmiar i wizualne podobieństwo do wielu innych siarczanów, jedyną pewną metodą rozpoznania jest analiza chemiczna w mikrosondzie elektronowej (EDS/WDS). Wstępną wskazówką może być jego występowanie w specyficznym zespole minerałów w lokalizacji typowej. ## Odróżnianie od podobnych Sardashtyt jest wizualnie nieodróżnialny od innych szarych, metalicznych minerałów, z którymi współwystępuje, takich jak galena, tennantyt czy tetraedryt. Różni się od nich unikalnym składem chemicznym, zawierającym jednocześnie ołów, antymon, srebro, miedź i arsen w określonych proporcjach. ## Formy kryształów Minerał ten nie tworzy wykształconych kryształów. Występuje wyłącznie w formie anhedralnych (nieforemnych) ziaren, silnie zrośniętych z otaczającymi minerałami.

Środowisko występowania

## Geneza Sardashtyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstał jako pierwotny składnik w niskotemperaturowych, polimetalicznych żyłach kruszcowych przecinających skały węglanowe (dolomity). ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w ścisłym towarzystwie innych siarczków i siarczanów. Najczęściej są to: galena, tennantyt-(Zn), wurcyt, tetraedryt-(Fe), freibergit oraz chalkopiryt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania sardashtytu na świecie jest jego lokalizacja typowa - złoże miedzi, srebra, ołowiu i cynku Bavanat, w prowincji Fars w południowym Iranie.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów z sardashtytem ocenia się zupełnie inaczej niż w przypadku minerałów makroskopowych. Ponieważ występuje on w postaci mikroskopijnych ziaren, wartość kolekcjonerska okazu zależy od bogactwa występowania sardashtytu na matrycy skalnej oraz od obecności rzadkich minerałów towarzyszących. Kluczowa jest potwierdzona analitycznie identyfikacja minerału. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest złoże Bavanat w Iranie. Materiał z tej lokalizacji jest niezwykle trudny do zdobycia i trafia głównie do instytucji naukowych i bardzo wyspecjalizowanych kolekcji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z sardashtytem, będące zazwyczaj fragmentami skały macierzystej, należy czyścić z najwyższą ostrożnością. Zaleca się używanie sprężonego powietrza do usuwania kurzu. W przypadku konieczności, można użyć miękkiego pędzelka. Należy unikać kontaktu z wodą i cheikaliami. ## Czego unikać Minerał, jako siarczan, jest potencjalnie wrażliwy na wilgoć i utlenianie. Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami. Nie należy go podgrzewać ani poddawać gwałtownym zmianom temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchym, stabilnym środowisku, najlepiej w zamkniętych pudełkach typu micromount, które chronią przed kurzem i zmianami wilgotności.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej