Sanderite
Wzór chemiczny: MgS<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>·2H<sub>2</sub>O
Sanderit to historyczna nazwa dwuwodnego siarczanu magnezu, obecnie uznawanego za częściowo odwodnioną formę epsomitu.
Opis
## Charakterystyka Sanderit nie jest uznawanym gatunkiem mineralnym, lecz historyczną nazwą dla dwuwodnego siarczanu magnezu (MgSO₄·2H₂O). W naturze występuje jako produkt dehydratacji (odwodnienia) epsomitu (MgSO₄·7H₂O). Zazwyczaj tworzy białe, drobnoziarniste lub pylaste naloty i skorupy, a także włókniste wykwity na powierzchni skał lub na starych okazach muzealnych epsomitu. ## Właściwości fizyczne Ze względu na swoją naturę produktu przejściowego, jego właściwości są trudne do precyzyjnego określenia. Jest to substancja bardzo miękka i krucha. Połysk ma najczęściej ziemisty lub matowy. Jest znacznie mniej gęsty niż większość minerałów skałotwórczych. ## Barwy i odmiany Sanderyt jest zazwyczaj biały, rzadziej bezbarwny. Nie tworzy odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa została nadana w 1913 roku przez Friedricha Martina Berwertha na cześć Bruno Sandera, profesora mineralogii na Uniwersytecie w Innsbrucku. Minerał został zdyskwalifikowany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1981 roku, gdy stwierdzono jego tożsamość z „leonhardtytem”, który z kolei również został później zdyskwalifikowany jako forma przejściowa epsomitu.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą jest jego forma występowania - białe, pylaste lub włókniste wykwity na epsomicie lub w jego sąsiedztwie. Jest rozpuszczalny w wodzie i ma gorzko-słony smak (odradza się próbowania minerałów). Pewna identyfikacja wymaga analizy rentgenowskiej (XRD) w celu określenia stopnia uwodnienia. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi białymi, rozpuszczalnymi siarczanami, takimi jak epsomit, heksahydryt, goslaryt czy melanteryt. Odróżnienie „na oko” jest praktycznie niemożliwe i opiera się głównie na kontekście geologicznym (jako produkt odwodnienia epsomitu). ## Formy kryształów Nie tworzy dobrze wykształconych kryształów. Występuje w formie mikrokrystalicznych agregatów, nalotów i skorup.
Środowisko geologiczne
## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający wyłącznie w wyniku częściowej dehydratacji epsomitu w warunkach niskiej wilgotności. Tworzy się jako wykwity na ścianach kopalń, w jaskiniach oraz na powierzchni okazów epsomitu przechowywanych w suchych warunkach muzealnych lub kolekcjonerskich. ## Asocjacje mineralne Występuje niemal wyłącznie w towarzystwie epsomitu, z którego powstaje. Może współwystępować z innymi siarczanami magnezu o różnym stopniu uwodnienia, jak heksahydryt. ## Lokalizacje Stanowisko typowe, z którego pierwotnie go opisano, to Grotto di Vetriolo w Trydencie we Włoszech. Jego występowanie jest potencjalnie możliwe wszędzie tam, gdzie epsomit ulega dehydratacji.
Rzadkość
Rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Nie jest to minerał poszukiwany przez kolekcjonerów jako odrębny gatunek. Wartość kolekcjonerską mogą mieć okazy dokumentujące proces przemiany epsomitu w jego mniej uwodnione formy, stanowiąc raczej ciekawostkę mineralogiczną.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Czyszczenie nie jest zalecane. Minerał jest rozpuszczalny w wodzie i bardzo kruchy. Każda próba czyszczenia na mokro zniszczy okaz. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i wysoką wilgotnością powietrza, która spowoduje rehydratację do epsomitu. Zbyt suche powietrze może prowadzić do dalszego odwadniania. Jest wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Okazy „sanderytu” wymagają przechowywania w stabilnych warunkach. Najlepszym rozwiązaniem jest szczelnie zamykany pojemnik (np. typu „membrane box”) lub klaser z dala od źródeł wilgoci i wahań temperatury.