Samaniite

Wzór chemiczny: Cu<sup>1+</sup><sub>2</sub>Fe<sup>2+</sup><sub>5</sub>Ni<sup>2+</sup><sub>2</sub>S<sup>2-</sup><sub>8</sub>

Samaniit jest niezwykle rzadkim siarczkiem miedzi, żelaza i niklu, tworzącym mikroskopijne, metaliczne ziarna w ultrazasadowych skałach wulkanicznych.

## Charakterystyka Samaniit to siarczek miedzi, żelaza i niklu o metalicznym wyglądzie. Występuje w postaci niezwykle małych, anhedralnych (nieprawidłowo wykształconych) ziaren, zwykle o rozmiarach nieprzekraczających 50 mikrometrów. Obserwowany jest jako wrostki w innych minerałach, głównie w pirotynie. Ze względu na mikroskopijne rozmiary, jego cechy wizualne są trudne do oceny bez specjalistycznego sprzętu. ## Właściwości fizyczne Minerał charakteryzuje się metalicznym połyskiem. Jest nieprzezroczysty. Twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie zmierzone z powodu niewielkich rozmiarów ziaren i ich występowania w formie wrostków. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 4.85 g/cm³. ## Barwy i odmiany Samaniit ma szarawą barwę z lekkim żółtawym odcieniem. Nie wykazuje pleochroizmu ani wewnętrznych refleksów. Nie są znane żadne jego odmiany. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w próbkach pochodzących z kompleksu ofiolitowego Horoman w masywie Samani, w prefekturze Hokkaido w Japonii. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2011 roku. Nazwa "samaniit" pochodzi bezpośrednio od miejsca jego odkrycia - masywu Samani.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
4.85
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja samaniitu jest możliwa wyłącznie przy użyciu zaawansowanych technik laboratoryjnych. W świetle odbitym pod mikroskopem polaryzacyjnym ma szarawą barwę z żółtawym odcieniem i jest słabo anizotropowy. Ostateczne potwierdzenie wymaga analizy chemicznej (np. za pomocą mikrosondy elektronowej) w celu określenia składu (obecności Cu, Fe, Ni i S w odpowiednich proporcjach) oraz dyfrakcji rentgenowskiej do potwierdzenia struktury krystalicznej. ## Odróżnianie od podobnych Samaniit występuje w paragenezie z innymi siarczkami, takimi jak pirotyn, pentlandyt i chalkopiryt. Od chalkopirytu odróżnia go mniej intensywna żółta barwa. Od pentlandytu, z którym tworzy zrosty, jest trudny do odróżnienia wizualnie i wymaga analizy chemicznej. W porównaniu do pirotynu, samaniit jest nieco jaśniejszy. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy wyłącznie anhedralne, nieregularne ziarna, często o zaokrąglonych konturach. Zazwyczaj występuje jako drobne wrostki w pirotynie lub na granicach ziaren pirotynu i pentlandytu. Nie zaobserwowano go w formie wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Samaniit jest minerałem pochodzenia magmowego. Powstaje w ultrazasadowych skałach wulkanicznych, konkretnie w dacytach, które wchodzą w skład kompleksów ofiolitowych. Krystalizuje z resztkowej, bogatej w siarczki cieczy magmowej w późnym etapie jej zastygania, w warunkach stosunkowo niskich temperatur (poniżej 400°C). ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w ścisłej asocjacji z innymi siarczkami. Najczęściej towarzyszą mu pirotyn (zarówno heksagonalny, jak i jednoskośny), pentlandyt i chalkopiryt. Współwystępuje również z magnetytem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania samaniitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: kompleks ofiolitowy Horoman, położony w masywie Samani, w obrębie miasta Samani, w podprefekturze Hidaka, na wyspie Hokkaido w Japonii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Samaniit jest minerałem o znaczeniu wyłącznie naukowym i nie występuje na rynku kolekcjonerskim jako samodzielny okaz. Jego wartość polega na obecności w próbkach badawczych z lokalizacji typowej. Ponieważ jest to minerał mikroskopijny, nie stosuje się do niego typowych kryteriów oceny, takich jak rozmiar, kolor czy czystość. Atrakcyjność okazu zawierającego samaniit jest tożsama z jakością i bogactwem paragenezy siarczkowej w danej próbce skały. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem materiału, w którym zidentyfikowano samaniit, jest masyw Samani w Japonii. Okazy z tej lokalizacji, zawierające potwierdzony samaniit, są ekstremalnie rzadkie i znajdują się głównie w kolekcjach instytucji naukowych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na mikroskopijny charakter i występowanie w postaci wrostków w innych minerałach, izolowane czyszczenie samaniitu nie jest praktykowane. Okazy zawierające samaniit należy traktować zgodnie z wymogami minerału dominującego (matrycy), najczęściej pirotynu. Zazwyczaj wystarczy delikatne przetarcie suchą, miękką szmatką lub pędzelkiem w celu usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami i silnymi detergentami, które mogą reagować z siarczkami i uszkodzić zarówno samaniit, jak i otaczające go minerały. Pirotyn, w którym samaniit często występuje, jest wrażliwy na wilgoć i może ulegać utlenianiu, dlatego należy unikać przechowywania w wilgotnych warunkach. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w suchym, stabilnym środowisku, najlepiej w zamkniętych pudełkach kolekcjonerskich lub gablotach, aby chronić je przed kurzem i zmianami wilgotności. Unikać bezpośredniej ekspozycji na światło słoneczne i ekstremalne zmiany temperatury.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej