Sakhaite

Wzór chemiczny: Ca<sub>48</sub>Mg<sub>16</sub>(BO<sub>3</sub>)<sub>32</sub>(CO<sub>3</sub>)<sub>16</sub>·2(H<sub>2</sub>O,HCl)

Sachait to rzadki boranowo-węglan wapnia i magnezu, tworzący najczęściej kuliste lub ziarniste agregaty o białej barwie.

## Charakterystyka Sachait jest złożonym boranem i węglanem wapnia oraz magnezu. Rzadko tworzy wyraźne kryształy, występując zazwyczaj w formie skupień ziarnistych, masywnych lub w postaci sferolitów - kulistych agregatów o promienistej budowie wewnętrznej. Jego kryształy, jeśli się pojawiają, są niewielkie i mają kształt sześcianów lub ośmiościanów. Jest minerałem kruchym. ## Właściwości fizyczne Sachait charakteryzuje się twardością wynoszącą 5 w skali Mohsa. Jego gęstość waha się od 2.78 do 2.82 g/cm³. Połysk jest zazwyczaj szklisty, a na powierzchniach przełamu może być tłusty. Jest minerałem przeświecającym do nieprzezroczystego. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest najczęściej bezbarwny, biały lub ma odcień szarawy, żółtawy, a nawet bladozielony. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Sachait został po raz pierwszy opisany w 1964 roku. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia w Jakucji (Republika Sacha) w Rosji. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1965 roku. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i występowanie w niewielkich ilościach, sachait nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów rzadkich minerałów oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Vitreous to Greasy
Rysa
White
Gęstość
2.78 - 2.82
Łupliwość
None
Przełam
Conchoidal to Uneven
Przezroczystość
Translucent to Opaque
Układ krystaliczny
Cubic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechą charakterystyczną sachaitu jest jego gwałtowna reakcja (burzenie) z kwasem solnym, co jest typowe dla węglanów. Jego występowanie w formie sferolitów lub ziarnistych mas w skarnach jest również ważną wskazówką. Twardość (5) odróżnia go od wielu innych węglanów, takich jak kalcyt (3). ## Odróżnianie od podobnych Sachait może być mylony z innymi białymi, masywnymi minerałami ze skarnów, takimi jak kalcyt, dolomit czy wollastonit. Od kalcytu i dolomitu odróżnia go wyższa twardość. Od wollastonitu i innych krzemianów można go odróżnić testem na reakcję z kwasem. Dokładna identyfikacja wymaga jednak zaawansowanych metod, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Kryształy sachaitu są rzadkie i zazwyczaj bardzo małe (do 1-2 mm). Przyjmują formy typowe dla układu regularnego, takie jak sześciany i ośmiościany. Najczęściej spotykaną formą występowania są agregaty ziarniste, masywne oraz kuliste sferolity.

Środowisko występowania

## Geneza Sachait jest minerałem typowym dla skarnów magnezowych. Powstaje w strefie kontaktu intruzji granitoidowych z skałami węglanowymi (wapieniami i dolomitami), w warunkach stosunkowo wysokiej temperatury i niskiego ciśnienia. Jest produktem metasomatozy, czyli procesu chemicznej przemiany skał pod wpływem gorących roztworów bogatych w bor. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami boranowymi i skarnowymi. Do jego typowych asocjacji należą kotoit, ludwigit, fluoboryt, szaibelyit, a także kalcyt, dolomit, magnetyt, spinet i minerały z grupy humitu. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska sachaitu znajdują się w Rosji, w Jakucji (Republika Sacha), skąd pochodzi jego nazwa (złoża Titowskoje, Dokunnanskoje, Efkanskoje). Znany jest również z kilku innych lokalizacji na świecie, w tym z kopalni Hol Kol w Korei Północnej, kopalni Nandan w Chinach oraz z Clark County w Nevadzie (USA).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, choćby niewielkimi, kryształami o regularnych kształtach (sześciany, ośmiościany). Wysoko oceniane są również dobrze uformowane sferolity o wyraźnej, promienistej budowie, szczególnie jeśli kontrastują z matrycą skalną. Czystość i biała barwa bez niepożądanych przebarwień również podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z typowej lokalizacji w Jakucji (Rosja) mają największe znaczenie historyczne i naukowe. Na rynku kolekcjonerskim pojawiają się również sferolityczne agregaty z Chin (kopalnia Nandan).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy sachaitu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej na sucho przy użyciu miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na jego reaktywność z kwasami, należy unikać kontaktu z wodą, zwłaszcza jeśli nie jest destylowana, gdyż może zawierać rozpuszczony CO₂, tworzący słaby kwas węglowy. ## Czego unikać Sachait jest wrażliwy na kwasy - gwałtownie reaguje z kwasem solnym, wydzielając dwutlenek węgla. Należy chronić go przed wszelkimi chemikaliami, a także przed wilgocią. Nie powinien być wystawiany na długotrwałe działanie silnego światła ani na skrajne temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie sachaitu w suchym miejscu, najlepiej w zamkniętym, wyściełanym pudełku klaserowym lub gablocie, aby chronić go przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Dobrą praktyką jest trzymanie go z dala od minerałów siarczkowych, które mogą wietrzeć i tworzyć kwaśne środowisko.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej