Sahamalite-(Ce)

Wzór chemiczny: Ce³⁺₂Mg(CO₃)₄

Sahamalit-(Ce) to bardzo rzadki minerał z grupy węglanów, tworzący drobne, bezbarwne do bladożółtych kryształy o szklistym połysku.

## Charakterystyka Sahamalit-(Ce) jest bardzo rzadkim minerałem należącym do grupy węglanów, o złożonym składzie chemicznym obejmującym cer i magnez. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 1 mm długości. Zazwyczaj tworzy promieniste agregaty lub rozetki. Jest bezbarwny, biały lub bladożółty, co w połączeniu z niewielkim rozmiarem kryształów sprawia, że jest trudny do zauważenia gołym okiem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 4 w skali Mohsa. Ma szklisty połysk i jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość obliczona wynosi około 3.95 g/cm³. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Sahamalit-(Ce) jest zazwyczaj bezbarwny, biały lub ma bladożółty odcień. Nie wyróżniono żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w próbkach pochodzących z kopalni Mountain Pass w hrabstwie San Bernardino w Kalifornii, USA. Opisali go w 1953 roku Howard T. Evans, Jr. oraz J. G. Mrose. Nazwa "sahamalit" pochodzi od nazwiska japońskiego mineraloga dr. Teruo Sahamy (1906-1991) z Uniwersytetu Tokijskiego, w uznaniu jego wkładu w mineralogię i geochemię. Przyrostek "-(Ce)" odnosi się do dominującego pierwiastka ziem rzadkich w jego składzie, czyli ceru. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, sahamalit-(Ce) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4
Barwa: Colourless
Połysk: Vitreous
Rysa: White
Gęstość: 4.30
Łupliwość: {010} poor, <mi>{_201}</mi> trace only.
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja sahamalitu-(Ce) w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa ze względu na jego rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów. Wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) i analiza składu chemicznego (EDS/WDS). Wyróżnia się pokrojem kryształów i współwystępowaniem z innymi rzadkimi minerałami węglanowymi. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi rzadkimi węglanami ziem rzadkich z tej samej lokalizacji, takimi jak bastnazyt-(Ce), paryzyt-(Ce) czy kordylit-(Ce). Odróżnienie wymaga specjalistycznego sprzętu laboratoryjnego. Bastnazyt ma zazwyczaj bardziej żywe, żółte lub brązowe barwy, a kordylit tworzy sześcioboczne kryształy. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, często spłaszczone. Kryształy te łączą się w promieniste lub rozetkowe agregaty, a także w skupienia ziarniste.

Środowisko występowania

## Geneza Sahamalit-(Ce) powstaje w późnych stadiach procesów hydrotermalnych w obrębie złoża karbonatytowego. Krystalizuje w szczelinach i pustkach skalnych, gdzie odkłada się z roztworów bogatych w pierwiastki ziem rzadkich, magnez i węglany. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi, często również rzadkimi, minerałami. W lokalizacji typowej (Mountain Pass) znaleziono go w towarzystwie barytu, kalcytu, bastnazytu-(Ce), kordylitu-(Ce) oraz nieznanego wcześniej minerału, który później zidentyfikowano jako daqingshanit-(Ce). ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i dobrze udokumentowanym miejscem występowania sahamalitu-(Ce) na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Mountain Pass w Dystrykcie Górniczym Mountain Pass, w hrabstwie San Bernardino, w Kalifornii, USA. Jest to największe na świecie złoże pierwiastków ziem rzadkich w karbonatytach.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów sahamalitu-(Ce) jest oceniana przede wszystkim na podstawie bogactwa i wielkości agregatów krystalicznych na matrycy skalnej. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie uformowanymi, promienistymi rozetkami o średnicy kilku milimetrów. Ze względu na blady kolor, kontrast z ciemniejszą matrycą jest pożądany. Czystość i przezroczystość poszczególnych kryształów mają mniejsze znaczenie z powodu ich mikroskopijnych rozmiarów. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest kopalnia Mountain Pass w Kalifornii. Materiał pochodzący z tej historycznej lokalizacji jest niezwykle ceniony przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach (tzw. "micromounts").

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na reaktywność z kwasami, należy unikać kontaktu z wodą, zwłaszcza jeśli nie jest destylowana. Najbezpieczniejszą metodą jest czyszczenie na sucho. ## Czego unikać Sahamalit-(Ce) jako węglan jest wrażliwy na działanie kwasów, w których gwałtownie reaguje. Należy unikać kontaktu z chemikaliami, ultradźwiękami oraz nagłymi zmianami temperatury. Powinien być chroniony przed wilgocią. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach, w zamkniętych, wyściełanych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i wilgocią. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż nie ma dowodów na jego blaknięcie.