Saddlebackite

Wzór chemiczny: Pb²⁺₂Bi³⁺₂Te²⁻₂S²⁻₃

Saddlebackit to rzadki, ołowiano-bizmutowy siarkosólotellurek o metalicznym połysku, występujący w postaci niewielkich, heksagonalnych płytek.

## Charakterystyka Saddlebackit jest złożonym siarkosólotellurkiem ołowiu i bizmutu, należącym do grupy aleksytu. Tworzy bardzo małe, heksagonalne kryształy o płytkowym pokroju, zwykle o wielkości nieprzekraczającej 100 mikrometrów. Najczęściej występuje w postaci wrostków w innych minerałach. Jego barwa jest szara, lecz z powodu silnego, zwierciadlanego odbicia światła (refleksu spekularnego) często sprawia wrażenie czarnej. Jest minerałem nieprzezroczystym o metalicznym połysku. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, z twardością w skali Mohsa wynoszącą od 2 do 2.5. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednej płaszczyźnie, co jest charakterystyczne dla jego warstwowej budowy krystalicznej. Jego przełam jest nierówny. Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, dokładne zmierzenie gęstości jest trudne i nie zostało precyzyjnie określone. ## Historia i nazwa Saddlebackit został po raz pierwszy opisany w 1999 roku przez Allana Pringa, U. Kolitscha, W. D. Birch, B. D. Beyera, K. F. A. Blassa i M. A. Gibsona. Nazwa minerału pochodzi od formacji geologicznej Saddleback Greenstone Belt w Australii Zachodniej, na terenie której znajduje się jego lokalizacja typowa - kopalnia złota Boddington. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) pod numerem IMA1998-058.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2-2.5
Połysk: Metaliczny
Rysa: Czarny
Gęstość: 0
Łupliwość: Doskonała wzdłuż {0001}.
Przełam: Nieregularny/Nierówny
Przezroczystość: Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny: Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja saddlebackitu w warunkach kolekcjonerskich jest praktycznie niemożliwa bez specjalistycznego sprzętu. Jego rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroskopia elektronowa skaningowa (SEM) z analizą składu chemicznego (EDS/WDS). Cechy wizualne, takie jak czarna barwa (pozorna), metaliczny połysk i heksagonalny zarys płytek pod dużym powiększeniem, mogą jedynie sugerować jego obecność. ## Odróżnianie od podobnych Saddlebackit jest wizualnie nieodróżnialny od wielu innych mikroskopijnych siarkosoli i tellurków, takich jak aleksyt, rucklidgeit, tellurobizmutyt czy ikunolit. Pewne rozróżnienie możliwe jest wyłącznie na podstawie analizy chemicznej, która wykaże specyficzny stosunek ołowiu, bizmutu, telluru i siarki. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy cienkie, heksagonalne płytki i blaszki, rzadko przekraczające 100 mikrometrów średnicy i kilka mikrometrów grubości. Występuje jako pojedyncze, rozproszone kryształy lub niewielkie agregaty wrostkowe w innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Saddlebackit powstaje w wyniku procesów hydrotermalnych. W lokalizacji typowej (kopalnia Boddington) jest związany z mineralizacją złotonośną w żyłach kwarcowo-węglanowych, przecinających zmetamorfizowane skały wulkaniczne i intruzje diorytowe. Jego krystalizacja zachodziła w warunkach relatywnie niskich temperatur. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi tellurkami, siarczkami i złotem rodzimym. W kopalni Boddington jego najczęstszymi minerałami towarzyszącymi są złoto, chalkopiryt, piryt, bizmut rodzimy, hessyt, altait, pilsenit, aleksyt i tetradymit. ## Lokalizacje Jedyną potwierdzoną i szczegółowo opisaną lokalizacją występowania saddlebackitu na świecie jest jego miejsce odkrycia - kopalnia złota Boddington, położona około 120 km na południowy wschód od Perth w Australii Zachodniej.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopijny, saddlebackit nie jest oceniany według typowych kryteriów, takich jak rozmiar czy barwa. Wartość kolekcjonerska okazu zależy przede wszystkim od bogactwa i jakości minerałów towarzyszących, zwłaszcza złota rodzimego. Najbardziej pożądane są próbki, na których saddlebackit jest dobrze widoczny (pod mikroskopem) i jednoznacznie zidentyfikowany analitycznie, najlepiej w asocjacji z dobrze wykształconymi kryształami złota lub innych rzadkich tellurków. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest kopalnia Boddington w Australii Zachodniej. Materiał z tej lokalizacji jest niezwykle rzadko dostępny na rynku i poszukiwany głównie przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów mikroskopijnych ("micromounters") oraz instytucje naukowe.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z saddlebackitem, ze względu na ich mikroskopijny rozmiar i występowanie w postaci wrostków, zazwyczaj nie wymagają i nie powinny być poddawane czyszczeniu mechanicznemu. Wszelkie próby czyszczenia mogą łatwo uszkodzić lub zniszczyć delikatne kryształy. Jeśli konieczne jest usunięcie kurzu, można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami oraz myjkami ultradźwiękowymi, które mogą zniszczyć zarówno saddlebackit, jak i minerały towarzyszące. Jako siarczek, może być wrażliwy na wilgoć i utlenianie w dłuższej perspektywie. ## Przechowywanie Okazy powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w suchym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i zanieczyszczeń. Najbezpieczniejszym sposobem przechowywania jest zamknięte pudełko typu "micromount", które chroni delikatny materiał przed uszkodzeniami fizycznymi i kurzem.