Sabatierite

Wzór chemiczny: Cu₆TlSe₄

Sabatierite to rzadki selenek miedzi i talu, tworzący drobne, metalicznie lśniące ziarna w asocjacji z innymi selenidami.

## Charakterystyka Sabatierite jest rzadkim minerałem z grupy selenków, chemicznie klasyfikowanym jako selenek miedzi i talu. Występuje w postaci bardzo małych, anhedralnych (nieforemnych) ziaren, rzadko przekraczających 0.1 mm. Zazwyczaj tworzy wrostki w innych minerałach, głównie w berzelianicie. Jest nieprzezroczysty i ma metaliczny połysk. Jego barwa jest stalowoszara, często z fioletowym odcieniem. ## Właściwości fizyczne Minerał charakteryzuje się stosunkowo niską twardością, wynoszącą 2.5 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Ma metaliczny połysk i jest nieprzezroczysty. Jego rysa ma barwę czarną. Ze względu na niewielki rozmiar ziaren, dokładne określenie gęstości jest trudne i nie zostało precyzyjnie zmierzone. ## Barwy i odmiany Sabatierite występuje w jednolitym, stalowoszarym kolorze, który może wykazywać fioletowy lub różowofioletowy odcień, szczególnie widoczny w świetle odbitym pod mikroskopem. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w 1976 roku i opisany przez Z. Johana, P. Picota, F. Ruhlmanna oraz J. Kvačka. Nazwa "sabatierite" została nadana na cześć Germaina Sabatiera (1853-1925), profesora mineralogii i krystalografii na Uniwersytecie w Lille we Francji. Miejscem typowym (locus typicus) jest kopalnia uranu Bukov w Czechach. ## Zastosowania Sabatierite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
0
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Romobowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja sabatierite w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa ze względu na mikroskopijny rozmiar ziaren. Wymaga zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak analiza mikroskopowa w świetle odbitym (charakterystyczna anizotropia i barwy refleksyjne) oraz analiza chemiczna (mikrosonda elektronowa) w celu potwierdzenia obecności miedzi, talu i selenu. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi rzadkimi selenkami o metalicznym połysku, takimi jak bukovit, crookesyt czy berzelianit, z którymi często współwystępuje. Pewne rozróżnienie możliwe jest wyłącznie na podstawie analizy składu chemicznego i danych krystalograficznych. ## Formy kryształów Sabatierite tworzy wyłącznie anhedralne, nieregularne ziarna i skupienia, zwykle o wielkości poniżej 0.1 mm. Nie zaobserwowano jego dobrze wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Sabatierite jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w niskich i średnich temperaturach w żyłach kalcytowo-selenkowych przecinających skały metamorficzne, takie jak amfibolity. Jego krystalizacja jest związana z procesami mineralizacji kruszcowej, bogatej w selen. ## Asocjacje mineralne Minerał ten najczęściej występuje w paragenezie z innymi selenkami. Typowe minerały towarzyszące to berzelianit (w którym często tworzy wrostki), bukovit, umangit, eukairyt, crookesyt, a także uraninit, hematyt i kalcyt. ## Lokalizacje Sabatierite jest minerałem ekstremalnie rzadkim. Poza lokalizacją typową w kopalni Bukov koło Rožná w Czechach, jego występowanie potwierdzono jedynie w kilku miejscach na świecie, w tym w kopalni Tumiñico w Sierra de Cacho w Argentynie oraz w rejonie Předbořic w Czechach.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów sabatierite nie jest oceniana w typowych kategoriach estetycznych, jak kolor czy forma kryształów, ponieważ występuje on w postaci mikroskopijnych ziaren. Wartość kolekcjonerska okazu zależy przede wszystkim od potwierdzenia obecności minerału (popartego analizą) oraz bogactwa asocjacji z innymi rzadkimi selenkami na tym samym fragmencie skały. Im bogatsza parageneza, tym cenniejszy jest okaz dla wyspecjalizowanego kolekcjonera. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione i historycznie najważniejsze okazy pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Bukov w Czechach. Materiał z tego miejsca jest wzorcem dla gatunku mineralogicznego.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy sabatierite są zazwyczaj mikroskopijne i występują jako wrostki w innych minerałach. Nie wymagają i nie powinny być poddawane czyszczeniu mechanicznemu ani chemicznemu, aby nie uszkodzić delikatnych ziaren oraz otaczającej matrycy. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami i zasadami. Ze względu na niską twardość, minerał jest bardzo podatny na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. Należy chronić go przed ścieraniem i uderzeniami. ## Przechowywanie Okazy z sabatieritem powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, z dala od kurzu i wilgoci, najlepiej w zamykanych pudełkach typu "micromount". Chronić przed bezpośrednim kontaktem z innymi, twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej