Ruthenium

Wzór chemiczny: Ru

Ruten (Ru) to ekstremalnie rzadki minerał z grupy platynowców, występujący w postaci drobnych, metalicznych ziaren lub płytek o srebrzystobiałej barwie.

## Charakterystyka Ruten rodzimy jest pierwiastkiem chemicznym i minerałem należącym do grupy platynowców. Występuje w postaci bardzo małych, nieregularnych ziaren, zaokrąglonych bryłek lub rzadkich, sześciobocznych, tabliczkowych kryształów. Ma metaliczny połysk i srebrzystobiałą lub cynowobiałą barwę, często z szarym odcieniem. Zazwyczaj jest nieprzezroczysty. Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary, okazy makroskopowe są praktycznie niespotykane, a minerał ten jest najczęściej identyfikowany jako mikroskopijne inkluzje w innych minerałach z grupy platyny. ## Właściwości fizyczne Charakteryzuje się dużą twardością, wynoszącą 6.5 w skali Mohsa, oraz bardzo wysoką gęstością, sięgającą 12.2-12.4 g/cm³. Posiada metaliczny połysk. ## Barwy i odmiany Minerał ma stałą, srebrzystobiałą lub cynowobiałą barwę. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa pierwiastka, od którego pochodzi nazwa minerału, została nadana w 1844 roku przez Karla Clausa i wywodzi się od łacińskiej nazwy Rusi (*Ruthenia*), historycznej krainy obejmującej tereny Europy Wschodniej. Ruten jako minerał został po raz pierwszy opisany z Uralu w Rosji. ## Zastosowania Ze względu na ekstremalną rzadkość, ruten rodzimy nie ma bezpośredniego zastosowania przemysłowego. Stanowi obiekt zainteresowania naukowego i jest cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach systematycznych. Pierwiastek ruten, pozyskiwany z innych źródeł, jest używany w stopach utwardzających platynę i pallad oraz w elektronice i przemyśle chemicznym jako katalizator.

Właściwości

Twardość Mohsa
6.5
Połysk
Metallic
Rysa
Grayish-black
Gęstość
12.2-12.4
Łupliwość
Good on {0001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja rutenu opiera się na jego srebrzystobiałej barwie, metalicznym połysku, dużej twardości i bardzo wysokiej gęstości. Występowanie w towarzystwie innych minerałów z grupy platynowców jest silną wskazówką diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Makroskopowo jest praktycznie niemożliwy do odróżnienia od innych platynowców, takich jak platyna rodzima, osm czy iryd. Pewne rozróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, np. analizy składu chemicznego (EDS) lub badań krystalograficznych (XRD). ## Formy kryształów Najczęściej tworzy nieregularne ziarna i grudki. Rzadko spotyka się dobrze wykształcone, heksagonalne (sześcioboczne) kryształy o pokroju tabliczkowym.

Środowisko występowania

## Geneza Ruten rodzimy krystalizuje w ultrazasadowych skałach magmowych, takich jak dunity i serpentynity, często w obrębie złóż chromitu. Jest minerałem wczesnej fazy krystalizacji magmy. Wtórnie występuje w złożach okruchowych (placerach), powstałych w wyniku wietrzenia i erozji skał macierzystych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami z grupy platyny: platyną rodzimą, osmem, irydem, irydosminem, a także z laurytem, chromitem i magnetytem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska znajdują się w Rosji (masywy ultrazasadowe Uralu), Republice Południowej Afryki (kompleks Bushveld), Kanadzie (Quebec, Kolumbia Brytyjska), USA (Oregon, Kalifornia), Japonii (Hokkaido) oraz Australii (Tasmania).

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Wartość kolekcjonerska rutenu jest determinowana głównie przez jego ekstremalną rzadkość. Najwyżej cenione są okazy z widocznymi, dobrze wykształconymi kryształami, co jest zjawiskiem wyjątkowym. W przypadku ziaren, ich wielkość i czystość (brak zrostów z innymi minerałami) podnoszą atrakcyjność. ## Popularne stanowiska Okazy, choć mikroskopijne, pochodzące z klasycznych lokalizacji, takich jak Ural w Rosji czy kompleks Bushveld w RPA, są szczególnie poszukiwane przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy rutenu są bardzo stabilne chemicznie. Do czyszczenia wystarczy woda destylowana i miękka szczoteczka. Można stosować myjki ultradźwiękowe, zachowując jednak ostrożność ze względu na mały rozmiar ziaren. ## Czego unikać Ruten jest odporny na działanie kwasów i czynników atmosferycznych. Nie wymaga specjalnej ochrony przed światłem, wilgocią czy zmianami temperatury. ## Przechowywanie Ze względu na niewielkie rozmiary i dużą wartość, okazy rutenu (najczęściej w postaci luźnych ziaren) należy przechowywać w bezpiecznych, szczelnych pojemnikach, takich jak fiolki lub pudełka typu "micromount", aby zapobiec ich zgubieniu.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej