Ruthenarsenite

Wzór chemiczny: (Ru,Ni)As

Rutenoarsenek to rzadki arsenek rutenu i niklu, występujący w postaci drobnych, metalicznych ziaren w skałach magmowych.

## Charakterystyka Rutenoarsenek jest rzadkim minerałem z grupy arsenków, składającym się głównie z rutenu i arsenu, z częstą domieszką niklu. Tworzy bardzo małe, najczęściej mikroskopijne, anhedralne (nieforemne) ziarna o metalicznym połysku. Zazwyczaj występuje jako wrostki w innych minerałach kruszcowych. Jego barwa jest szara do szarobiałej, a na świeżej powierzchni przypomina stal. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się dużą twardością, wynoszącą 7 w skali Mohsa, oraz znaczną gęstością, sięgającą 9,3 g/cm³. Ma silny, metaliczny połysk i jest całkowicie nieprzezroczysty. Nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest nierówny. Rysa, czyli kolor sproszkowanego minerału, jest czarna. ## Barwy i odmiany Rutenoarsenek jest jednolity pod względem barwy - występuje w odcieniach szarości. Nie tworzy odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1974 roku przez D.C. Harrisa, nawiązuje bezpośrednio do jego składu chemicznego - pierwiastków rutenu (łac. *Ruthenia* - Ruś) i arsenu. Został on po raz pierwszy zidentyfikowany w materiale pochodzącym z obszaru Werner Lake w dystrykcie Kenora, Ontario, w Kanadzie, które jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i występowanie w formie mikroskopijnych ziaren, rutenoarsenek nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i jest ceniony w wyspecjalizowanych kolekcjach systematycznych.

Właściwości

Twardość Mohsa
7
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
9.3
Łupliwość
None
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja rutenoarsenku jest niemożliwa bez zaawansowanych technik analitycznych. Ze względu na jego mikroskopijny rozmiar i występowanie w złożonych paragenezach kruszcowych, wymaga analizy składu chemicznego za pomocą mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). Wstępne cechy, takie jak metaliczny połysk, duża twardość i wysoka gęstość, mogą jedynie sugerować obecność minerału z grupy platynowców. ## Odróżnianie od podobnych Rutenoarsenek jest wizualnie nieodróżnialny od wielu innych arsenków i sulfarsenków platynowców, takich jak irarsyt, gersdorfit, hollingworthyt czy sperrylit. Pewne rozróżnienie możliwe jest wyłącznie na podstawie analizy chemicznej. ## Formy kryształów Minerał ten niemal zawsze tworzy nieregularne, nieforemne (anhedralne) ziarna o rozmiarach od kilku do kilkudziesięciu mikrometrów. Rzadko obserwuje się ziarna o częściowo wykształconych ścianach (subhedralne). Zazwyczaj występuje jako wrostki w siarczkach (pentlandycie, chalkopirycie) lub w ich otoczeniu.

Środowisko występowania

## Geneza Rutenoarsenek jest minerałem pochodzenia magmowego. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji w obrębie ultrazasadowych i zasadowych intruzji magmowych, w których dochodzi do koncentracji siarczków i pierwiastków z grupy platynowców (PGE). ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami kruszcowymi, takimi jak pentlandyt, chalkopiryt, pirotyn, a także z innymi minerałami platynowców, w tym irarsytem, gersdorfitem, hollingworthytem i złotem rodzimym. ## Lokalizacje Najważniejsze, potwierdzone stanowiska tego minerału na świecie to m.in. lokalizacja typowa w rejonie Werner Lake w Kanadzie, kompleks magmowy Bushveld w RPA, intruzje na Wyspach Szetlandzkich w Wielkiej Brytanii oraz inne złoża niklu, miedzi i platynowców związane ze skałami ultrazasadowymi.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów kolekcjonerskich rutenoarsenku jest oceniana wyłącznie z perspektywy naukowej. Ponieważ minerał ma postać mikroskopijnych ziaren, jego wartość nie opiera się na estetyce. Kluczowe jest bogactwo ziaren na badanej próbce, dokładne oznaczenie analityczne oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących. Okazy najczęściej mają formę polerowanych zgładów petrograficznych lub małych fragmentów skały w pudełkach typu "micromount". ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione przez specjalistyczne instytucje i kolekcjonerów materiały badawcze pochodzą z historycznej lokalizacji typowej w Kanadzie (Werner Lake) oraz z bogatych w platynowce skał kompleksu Bushveld w Republice Południowej Afryki.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy rutenoarsenku, ze względu na ich mikroskopijną naturę, zazwyczaj nie wymagają czyszczenia i nie powinny być czyszczone amatorskimi metodami. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu lub delikatnego, suchego pędzelka. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu minerału z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami. Mimo jego twardości, należy chronić go przed uderzeniami i ścieraniem, które mogłyby uszkodzić drobne ziarna lub otaczającą je matrycę skalną. ## Przechowywanie Przechowywać w stabilnych warunkach, w suchym miejscu, najlepiej w zamykanym pudełku typu "micromount", aby chronić okaz przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej