Russellite

Wzór chemiczny: Bi³⁺₂W⁶⁺O₆

Russelit to rzadki wolframian bizmutu, tworzący niewielkie, żółtozielone kryształy i naloty, ceniony przez kolekcjonerów minerałów rzadkich.

## Charakterystyka Russelit jest rzadkim minerałem z grupy wolframianów, chemicznie wolframianem bizmutu. Występuje najczęściej w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub piramidalnych kryształów, które rzadko przekraczają milimetr wielkości. Tworzy także skupienia ziemiste, proszkowe naloty oraz cienkie powłoki na innych minerałach. Jego charakterystyczna cecha to barwa, najczęściej w odcieniach od kanarkowożółtego do żółtozielonego. ## Właściwości fizyczne Russelit jest minerałem stosunkowo miękkim, o twardości około 3.5 w skali Mohsa. Odznacza się bardzo dużą gęstością, wynoszącą około 7.33 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających ciężkie pierwiastki jak bizmut i wolfram. Jest przeświecający i wykazuje połysk od żywicznego do diamentowego. ## Barwy i odmiany Minerał ten przyjmuje barwy od żółtej i żółtozielonej po kremową i białą. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych, a jego nazwa jest jedyną używaną w mineralogii. ## Historia i nazwa Russelit został po raz pierwszy opisany w 1938 roku. Jego nazwa pochodzi od nazwiska Sir Arthura Russella (1878–1964), brytyjskiego mineraloga i wybitnego kolekcjonera minerałów, który jako pierwszy zidentyfikował ten minerał. Miejscem typowym, z którego pochodziły pierwsze zbadane okazy, jest kopalnia Castle-an-Dinas w Kornwalii, w Anglii. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i występowanie w niewielkich ilościach, russelit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, będąc poszukiwanym minerałem mikromontażowym.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5
Połysk: Resinous to Adamantine
Rysa: Pale yellow
Gęstość: 7.33
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Russelit jest rozpoznawany na podstawie swojego charakterystycznego żółtego do żółtozielonego koloru, wysokiej gęstości (okaz jest zaskakująco ciężki jak na swój rozmiar) oraz formy występowania – małych tabliczkowych kryształów lub ziemistych nalotów. Często wymaga to analizy pod mikroskopem. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami bizmutu i wolframu, takimi jak bismutyt, bismit czy stolzyt. Bismutyt (węglan bizmutu) jest zazwyczaj bardziej kremowy lub szarawy i reaguje z kwasem solnym. Stolzyt (wolframian ołowiu) ma podobny wygląd, ale często tworzy większe i lepiej wykształcone kryształy. Pewne rozróżnienie najczęściej wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak spektroskopia Ramana lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Kryształy russelitu są zazwyczaj bardzo małe, tabliczkowe, o kwadratowym lub ośmiokątnym zarysie. Występują także w formie dipiramid. Często tworzą skupienia ziemiste, proszkowe lub cienkie powłoki.

Środowisko występowania

## Geneza Russelit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszcowych bogatych w bizmut i wolfram. Tworzy się w wyniku przemian pierwotnych minerałów, takich jak bizmutynit i wolframit, w obecności wody i tlenu. ## Asocjacje mineralne Często występuje w towarzystwie innych minerałów wtórnych i pierwotnych. Do najczęstszych asocjacji należą: wolframit, szelit, bizmutynit, bizmut, kwarc, fluoryt, chalkopiryt, arsenopiryt, a także inne wtórne minerały bizmutu jak bismutyt. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko russelitu to kopalnia Castle-an-Dinas w Kornwalii (Anglia), gdzie został odkryty. Inne znane lokalizacje to m.in. kopalnia San Nicolás w La Rioja (Argentyna), rejon Minas Gerais w Brazylii, a także pojedyncze wystąpienia w Australii, Czechach, Niemczech i USA (np. w Arizonie i Nevadzie).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów russelitu najważniejsza jest jakość i wielkość kryształów. Najbardziej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi, błyszczącymi kryształami o intensywnej, żółtozielonej barwie, wyraźnie odcinającymi się od skały macierzystej. Ze względu na mikroskopijny charakter większości kryształów, kluczowa jest ich fotogeniczność pod powiększeniem. Atrakcyjność okazu podnosi również obecność rzadkich minerałów towarzyszących. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i poszukiwane okazy pochodzą z lokalizacji typowej w Kornwalii w Anglii. Okazy z Argentyny (kopalnia San Nicolás) również dostarczyły dobrych jakościowo kryształów. Większość dostępnych na rynku okazów to tzw. mikrominerały (micromounts).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy russelitu, zwłaszcza te w postaci nalotów i małych kryształów, są niezwykle delikatne. Należy czyścić je bardzo ostrożnie, najlepiej za pomocą sprężonego powietrza w puszce, aby usunąć kurz. Unikać należy myjek ultradźwiękowych, twardych szczotek i silnego strumienia wody, które mogą bezpowrotnie zniszczyć kryształy. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów. Należy chronić go przed uszkodzeniami mechanicznymi, zarysowaniem i uderzeniami ze względu na jego niską twardość. Nie wymaga specjalnej ochrony przed światłem czy temperaturą, ale należy unikać ekstremalnych warunków. ## Przechowywanie Najlepszym sposobem przechowywania russelitu jest umieszczenie go w specjalistycznym pudełku do mikrominerałów (tzw. micromount box), które chroni delikatne kryształy przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ekspozycja powinna odbywać się z dala od miejsc narażonych na wibracje i kurz.