Rruffite

Wzór chemiczny: Ca<sub>2</sub>Cu<sup>2+</sup>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·2H<sub>2</sub>O

Rzadki minerał arsenianowy, uwodniony arsenian wapnia i miedzi, tworzący charakterystyczne, błękitne agregaty igiełkowych kryształów.

## Charakterystyka Rruffit jest rzadkim minerałem wtórnym z grupy arsenianów. Występuje w postaci niewielkich, igiełkowych lub listewkowych kryształów, które najczęściej tworzą kuliste lub półkuliste agregaty i promieniste skupienia. Okazy mają charakterystyczny, intensywny, błękitny lub niebieski kolor, przypominający barwą niektóre turkusy. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, jest to przede wszystkim minerał o znaczeniu dla kolekcjonerów mikrominerałów. ## Właściwości fizyczne Kryształy rruffitu są przezroczyste do przeświecających, o szklistym połysku. Jest to minerał stosunkowo miękki i kruchy. Jego gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi około 3,63 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten cechuje się jednolitą, błękitną barwą w różnych odcieniach, od jasnoniebieskiego po lazurowy. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa rruffitu, zatwierdzona przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2008 roku, honoruje projekt RRUFF – inicjatywę mającą na celu stworzenie kompletnej bazy danych spektroskopowych wszystkich znanych minerałów. Minerał został po raz pierwszy zidentyfikowany na okazach pochodzących z kopalni Mohawk w hrabstwie San Bernardino w Kalifornii, USA, która jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary wystąpień, rruffit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach minerałów systematycznych i mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Vitreous
Rysa
Light blue
Gęstość
3.63
Łupliwość
None
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi rruffitu są jego intensywnie błękitna barwa, szklisty połysk oraz typowa forma występowania w postaci promienistych agregatów złożonych z drobnych, igiełkowych kryształów. Kluczowe dla identyfikacji jest również środowisko występowania – strefy utleniania złóż kruszców miedzi i arsenu. ## Odróżnianie od podobnych Rruffit może być mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o niebieskiej barwie, takimi jak cyjanotrichit, chalkantyt czy niektóre odmiany aurichalcytu. Cyjanotrichit tworzy podobne, igiełkowe skupienia, ale zwykle o bardziej jedwabistym połysku. Chalkantyt jest rozpuszczalny w wodzie. Ostateczne i pewne rozróżnienie najczęściej wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub analiza EDS. ## Formy kryształów Kryształy rruffitu są silnie wydłużone, igiełkowe lub listewkowe, i niemal zawsze występują w charakterystycznych, promienistych lub kulistych skupieniach (agregatach), tworząc naskorupienia na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Rruffit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż polimetalicznych, bogatych w miedź i arsen. Tworzy się w wyniku reakcji wód powierzchniowych z pierwotnymi siarczkami i arsenkami w środowisku zasobnym w wapń, pochodzący ze skał otoczenia (np. z kalcytu). ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami strefy utleniania. W lokalizacji typowej (kopalnia Mohawk) znaleziono go w towarzystwie kalcytu, kwarcu, mimetazanu, chryzokoli, konichalcytu, olivenitu i farmakosyderytu. ## Lokalizacje Najważniejszym i najlepiej poznanym miejscem występowania rruffitu jest jego lokalizacja typowa – kopalnia Mohawk w rejonie Clark Mountain, w hrabstwie San Bernardino w Kalifornii, USA. Jest to bardzo rzadki minerał, a jego wystąpienia w innych lokalizacjach na świecie nie zostały dotychczas jednoznacznie potwierdzone i udokumentowane.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów, zwłaszcza tych specjalizujących się w mikrominerałach, najbardziej pożądane są okazy z dobrze wykształconymi, dużymi (jak na ten minerał) i nieuszkodzonymi kulistymi agregatami o intensywnej, błękitnej barwie. Wysoko cenione są również bogate naskorupienia pokrywające znaczną część matrycy skalnej. Kontrast z białą matrycą (np. kalcytem) dodatkowo podnosi walory estetyczne okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym potwierdzonym i uznanym źródłem okazów kolekcjonerskich rruffitu jest kopalnia Mohawk w Kalifornii. Praktycznie wszystkie dostępne na rynku okazy pochodzą z tej jednej lokalizacji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy rruffitu należy czyścić z największą ostrożnością. Najbezpieczniej jest używać miękkiego pędzelka do usuwania kurzu. Z uwagi na zawartość arsenu, należy unikać czyszczenia na mokro, które mogłoby prowadzić do częściowego rozpuszczenia minerału i skażenia otoczenia. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć minimalnej ilości wody destylowanej i natychmiast osuszyć okaz. ## Czego unikać Minerał jest kruchy i wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne. Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami. Nie wolno używać myjek ultradźwiękowych. Ze względu na zawartość arsenu, należy unikać wdychania pyłu z minerału i myć ręce po każdym kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, przezroczystych pudełkach (typu micromount), co chroni je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i ogranicza bezpośredni kontakt. Każdy okaz powinien być wyraźnie oznaczony jako minerał zawierający arsen.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej