Roxbyite

Wzór chemiczny: Cu<sub>1.78</sub>S

Roxbyit to siarczek miedzi o metalicznym połysku, tworzący ziarniste lub masywne skupienia, zwykle o czarnej lub ciemnoszarej barwie.

## Charakterystyka Roxbyit jest siarczkiem miedzi należącym do grupy chalkozynu-digentu. Zazwyczaj występuje w formie drobnoziarnistych lub masywnych skupień, rzadko tworząc widoczne kryształy. Jego powierzchnia często pokryta jest czarną, matową warstwą wtórnych minerałów miedzi, co może maskować jego prawdziwy wygląd. Świeży przełam ukazuje metaliczny połysk i ciemnoszarą do czarnej barwę. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą 2.5-3, co czyni go stosunkowo miękkim. Ma metaliczny połysk i jest nieprzezroczysty. Jego gęstość jest dość wysoka, wynosi około 5.8 g/cm³. Jest kowalny i plastyczny, co oznacza, że można go ciąć nożem i nie kruszy się pod uderzeniem. ## Barwy i odmiany Roxbyit jest zazwyczaj czarny, ciemnoszary lub niebieskawo-czarny. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia i opisania w 1986 roku - kopalni Olympic Dam, położonej w pobliżu stacji hodowlanej Roxby Downs w Południowej Australii. Został zatwierdzony jako nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w tym samym roku. ## Zastosowania Jako jeden z siarczków miedzi, roxbyit jest podrzędnym składnikiem niektórych złóż miedzi i może być lokalnie eksploatowany jako jej ruda. Ze względu na swój niepozorny wygląd i rzadkość występowania w dobrze wykształconych formach, ma ograniczone znaczenie dla kolekcjonerów.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5-3
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
5.79
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne roxbyitu to jego czarna lub ciemnoszara barwa, metaliczny połysk na świeżym przełamie, wysoka gęstość oraz miękkość (można go zarysować miedziakiem). Jest kowalny i plastyczny. Często występuje w towarzystwie innych siarczków miedzi. ## Odróżnianie od podobnych Roxbyit jest trudny do odróżnienia od innych ciemnych siarczków miedzi, takich jak chalkozyn, digenit czy djurleit, bez zaawansowanych metod analitycznych (np. XRD). Chalkozyn często wykazuje przełam muszlowy, podczas gdy roxbyit ma przełam nierówny. Od sfalerytu odróżnia go większa gęstość i miękkość. ## Formy kryształów Roxbyit krystalizuje w układzie jednoskośnym. Dobrze wykształcone kryształy są niezwykle rzadkie. Zazwyczaj tworzy masywne, drobnoziarniste lub ziemiste skupienia, często w formie obwódek wokół innych minerałów lub jako produkt zastępowania wcześniejszych siarczków.

Środowisko występowania

## Geneza Roxbyit powstaje w wyniku procesów hydrotermalnych o niskiej i średniej temperaturze. Jest minerałem stref wzbogacenia siarczkowego w złożach miedzi, gdzie tworzy się kosztem pierwotnych siarczków, takich jak chalkopiryt czy bornit. Może również krystalizować bezpośrednio z roztworów hydrotermalnych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi siarczkami miedzi, takimi jak chalkozyn, digenit, djurleit, anilit i kowelit. Towarzyszą mu również bornit, chalkopiryt, piryt oraz minerały miedzi rodzimej. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowisko, będące jednocześnie miejscem typowym, to złoże miedzi, uranu i złota Olympic Dam w Australii Południowej. Inne potwierdzone lokalizacje to m.in. kopalnia Magma w Arizonie (USA), rejon Sudbury w Ontario (Kanada) oraz niektóre złoża miedzi w Chile i Peru.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska roxbyitu jest ograniczona z powodu rzadkości dobrze wykształconych okazów. Najbardziej pożądane są próbki, w których minerał tworzy wyraźne skupienia o widocznym metalicznym połysku, kontrastujące z innymi minerałami. Ze względu na trudności w identyfikacji, okazy z potwierdzoną analitycznie tożsamością z renomowanej lokalizacji (zwłaszcza z Olympic Dam) są bardziej wartościowe. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i znane okazy pochodzą z lokalizacji typowej - złoża Olympic Dam w Australii. Próbki z innych miejsc mają głównie znaczenie naukowe i systematyczne.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy roxbyitu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej na sucho przy użyciu miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Użycie wody, zwłaszcza z detergentami, jest niewskazane, ponieważ może przyspieszyć procesy utleniania i prowadzić do powstawania niepożądanych nalotów. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami i wilgocią. Roxbyit, jak wiele siarczków, jest podatny na utlenianie, co powoduje matowienie jego powierzchni i zmianę barwy. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie wilgotnego powietrza. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchym miejscu, najlepiej w zamkniętych, szczelnych pojemnikach lub pudełkach klaserowych z pochłaniaczem wilgoci. Pozwoli to spowolnić procesy utleniania i zachować naturalny wygląd minerału.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej