Rossite

Wzór chemiczny: Ca(V<sup>5+</sup>O<sub>3</sub>)<sub>2</sub>·4H<sub>2</sub>O

Rossite to rzadki, uwodniony wanadan wapnia, tworzący jasnożółte, nietrwałe naloty i wykwity na skałach uranowo-wanadowych.

## Charakterystyka Rossite to minerał z gromady wanadanów, chemicznie jest uwodnionym wanadanem wapnia. Występuje niezwykle rzadko, tworząc kruche, włókniste agregaty, naloty i wykwity na powierzchni skał. Jego kryształy, obserwowane jedynie pod mikroskopem, mają formę drobnych listewek i igieł. Zazwyczaj jest spotykany w postaci miękkich, ziemistych lub pilśniowych skupień. Jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż uranowo-wanadowych. ## Właściwości fizyczne Rossite jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi około 1-2. Jest minerałem lekkim, o gęstości około 2,45 g/cm³. Charakteryzuje się szklistym lub jedwabistym połyskiem. Jest przezroczysty do przeświecającego. Minerał ten jest nietrwały w warunkach pokojowych - wystawiony na działanie powietrza o niskiej wilgotności szybko traci wodę, zmieniając się w metarossite. ## Barwy i odmiany Rossite ma charakterystyczną, jasnożółtą lub kanarkowo-żółtą barwę. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1927 roku przez Franka L. Hessa i Williama F. Foshaga. Jego nazwa pochodzi od Clarence S. Rossa (1880-1975), amerykańskiego geologa z United States Geological Survey, który jako pierwszy zaobserwował ten minerał. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, niewielkie rozmiary i nietrwałość, rossite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
1-2
Połysk
Szklisty, Jedwabisty
Rysa
Jasnożółta
Gęstość
2.45
Łupliwość
Doskonała wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Trójskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rossite rozpoznaje się po jego charakterystycznej, jasnożółtej barwie, bardzo niskiej twardości oraz formie występowania - tworzy miękkie, ziemiste lub włókniste naloty i wykwity. Kluczową cechą jest jego nietrwałość w suchym powietrzu, gdzie szybko bieleje i matowieje, przechodząc w metarossite. Reaguje gwałtownie, rozpuszczając się w wodzie. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami wanadu, takimi jak carnotyt, tyuyamunit czy pascoit. Carnotyt i tyuyamunit są twardsze i nie rozpuszczają się tak łatwo w wodzie. Pascoit ma zwykle bardziej pomarańczowy odcień. Ostateczne odróżnienie od bardzo podobnego metarossite wymaga analizy chemicznej (XRD), choć świeży, szklisty wygląd wskazuje na rossite. ## Formy kryształów Makroskopowe kryształy nie są znane. Występuje w postaci mikroskopijnych, igiełkowych lub listewkowych kryształów tworzących skupienia włókniste, ziemiste, pilśniowe oraz jako naloty i wykwity.

Środowisko występowania

## Geneza Rossite jest minerałem wtórnym, który krystalizuje z wód bogatych w wanad w warunkach niskiej temperatury. Powstaje w strefie utleniania (wietrzenia) złóż piaskowców uranowo-wanadowych, często w suchym klimacie. Tworzy się jako produkt dehydratacji innych wanadanów lub bezpośrednio wytrąca się na ścianach wyrobisk górniczych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z metarossitem (w który się przekształca), a także z innymi wanadanami, takimi jak pascoit, hewettit i carnotyt. Towarzyszą mu również gips i minerały ilaste. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie, z których pochodzą najlepiej poznane okazy, znajdują się w USA, w regionie Colorado Plateau (stany Kolorado, Utah, Arizona). Miejscem typowym jest Bull Pen Canyon w hrabstwie San Miguel w Kolorado. Znajdowano go również w kopalniach w Paradox Valley (hrabstwo Montrose, Kolorado) oraz w rejonie Thompsons w hrabstwie Grand w Utah.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska rossite zależy przede wszystkim od intensywności i czystości jego jasnożółtej barwy oraz obfitości nalotu na skale macierzystej. Najbardziej cenione są okazy, które zostały odpowiednio zabezpieczone tuż po wydobyciu i zachowały swój pierwotny, szklisty połysk, nie przechodząc w matowy metarossite. Ze względu na mikroskopijną naturę kryształów, ich forma nie jest kluczowym kryterium oceny wizualnej. ## Popularne stanowiska Zdecydowana większość okazów kolekcjonerskich pochodzi z klasycznych lokalizacji na płaskowyżu Kolorado w USA, zwłaszcza z kopalń w hrabstwach San Miguel i Montrose w stanie Kolorado.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Rossite jest ekstremalnie delikatny i rozpuszczalny w wodzie. Nie należy go czyścić na mokro. Wszelkie zanieczyszczenia, takie jak kurz, można usuwać wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z dużej odległości i o małej sile. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i innymi płynami, które go rozpuszczą. Minerał jest bardzo nietrwały w suchym powietrzu - szybko odwadnia się do metarossite, tracąc swój pierwotny wygląd i strukturę. Należy chronić go przed zmianami wilgotności, wysoką temperaturą i bezpośrednim światłem słonecznym. Jest bardzo miękki i kruchy, podatny na najmniejsze uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Okazy rossite muszą być przechowywane w szczelnych, hermetycznych pojemnikach (np. typu "perky box" lub w fiolkach), aby utrzymać stabilną wilgotność otoczenia i zapobiec dehydratacji. Pojemnik powinien chronić okaz przed wstrząsami i uszkodzeniami. Przechowywać w ciemnym i chłodnym miejscu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej