Rosièresite

Wzór chemiczny: Pb<sub>x</sub>Cu<sub>y</sub>Al<sub>z</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>m</sub>·nH<sub>2</sub>O

Rosièresyt to rzadka, uwodniona mieszanina fosforanów glinu, miedzi i ołowiu, tworząca nerkowate lub kuliste skupienia o barwie od zielonej do niebieskozielonej.

## Charakterystyka Rosièresyt jest mineraloidem, czyli substancją o nieuporządkowanej strukturze wewnętrznej, a nie w pełni wykrystalizowanym minerałem. Występuje w postaci kulistych, nerkowatych lub groniastych skupień, często o koncentrycznej budowie wewnętrznej. Jego powierzchnia bywa gładka lub matowa. Zazwyczaj spotykany jest w formie cienkich naskorupień na innych minerałach lub skałach. ## Właściwości fizyczne Ze względu na swoją amorficzną naturę, rosièresyt nie wykazuje typowych dla minerałów kryształów ani łupliwości. Jego twardość w skali Mohsa jest zmienna i wynosi od 3 do 4. Połysk jest najczęściej szklisty do matowego. Jest minerałem nieprzezroczystym. ## Barwy i odmiany Charakteryzuje się barwami od zielonej, przez niebieskozieloną, aż po turkusową. Kolor jest zazwyczaj jednolity, choć w przekroju skupień mogą być widoczne koncentryczne strefy o różnym nasyceniu barwy. Nie wyróżnia się nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego pierwszego opisu – kopalni Rosières w pobliżu miejscowości Carmaux we Francji. Został opisany po raz pierwszy przez francuskiego chemika i mineraloga Félixa Pisaniego w 1864 roku. Przez wiele lat status rosièresytu jako odrębnego gatunku mineralnego był kwestionowany; obecnie jest on klasyfikowany jako mieszanina mineralna lub mineraloid, a nie zatwierdzony przez IMA minerał. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary skupień, rosièresyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
3-4
Połysk
Szklisty do matowego
Rysa
Zielonkawobiała
Łupliwość
Brak
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Nieprzezroczysty

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi rosièresytu są jego specyficzne formy występowania – kuliste, nerkowate lub groniaste agregaty – oraz intensywna, niebieskozielona barwa. Jest stosunkowo miękki i nieprzezroczysty. Często tworzy cienkie powłoki na innych minerałach. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o podobnej barwie i formie, takimi jak turkus, chryzokola czy waryscyt. Od turkusu jest zazwyczaj bardziej miękki. Od chryzokoli, która również jest amorficzna, odróżnienie bywa trudne i często wymaga analizy chemicznej w celu potwierdzenia obecności glinu i fosforu. Waryscyt rzadko zawiera miedź i ołów, co jest kluczowe w analizie składu. ## Formy kryształów Jako substancja amorficzna (mineraloid), rosièresyt nie tworzy kryształów. Występuje wyłącznie w formie skupień zbitych, kulistych (sferolitycznych), nerkowatych i groniastych, a także jako naskorupienia.

Środowisko występowania

## Geneza Rosièresyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców, głównie miedzi i ołowiu. Tworzy się w wyniku działania wód bogatych w fosforany na minerały zawierające glin, miedź i ołów. Jego powstawanie jest związane ze środowiskiem kwaśnym. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami typowymi dla stref utleniania, takimi jak chalkopiryt, galena, sfaleryt (jako minerały pierwotne) oraz anglesyt, cerusyt, piromorfit, mimetezyt, a także z minerałami ilastymi i tlenkami żelaza (np. goethytem). ## Lokalizacje Najważniejsze i historyczne stanowisko, od którego pochodzi nazwa, to kopalnia Rosières koło Carmaux w departamencie Tarn we Francji. Inne znane lokalizacje to kopalnia Silver Hill w Karolinie Północnej (USA) oraz niektóre stare hałdy górnicze w Kornwalii (Wielka Brytania).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, kulistymi lub nerkowatymi agregatami o intensywnej, niebieskozielonej barwie. Ważny jest również kontrast z matrycą skalną, na której rosièresyt występuje. Okazy z historycznej lokalizacji typowej (Rosières, Francja) są szczególnie poszukiwane ze względu na ich znaczenie naukowe i rzadkość.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy rosièresytu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Z uwagi na jego porowatą naturę i możliwą reaktywność, należy unikać kontaktu z wodą, a zwłaszcza z detergentami. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać wszelkich chemikaliów, kwasów i rozpuszczalników. Minerał jest wrażliwy na wysoką temperaturę i długotrwałą ekspozycję na bezpośrednie światło słoneczne, które może powodować jego blaknięcie lub zmiany strukturalne. Jest kruchy i wrażliwy na uderzenia. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, stabilnych pojemnikach (np. pudełkach typu "membrane box") lub w gablotach, z dala od źródeł ciepła, wilgoci i bezpośredniego światła. Należy go chronić przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej