Romarchite

Wzór chemiczny: Sn<sup>2+</sup>O

Romarchit to rzadki tlenek cyny(II), występujący jako czarny, proszkowy nalot na cynowych artefaktach z podwodnych stanowisk archeologicznych.

## Charakterystyka Romarchit jest tlenkiem cyny(II) i stanowi rzadki minerał wtórny. Prawie nigdy nie tworzy makroskopowych kryształów, występując najczęściej w formie czarnych, matowych, sadzowatych lub proszkowych nalotów i powłok. Jego skupienia bywają mikrokrystaliczne lub ziemiste. Ze względu na swoją genezę i wygląd, nie jest minerałem efektownym wizualnie w klasycznym rozumieniu, a jego znaczenie jest głównie naukowe. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, a jego twardość w skali Mohsa wynosi około 2. Jest nieprzezroczysty i stosunkowo ciężki, z gęstością obliczoną na około 6,95 g/cm³. Połysk określa się jako submetaliczny, matowy lub ziemisty, w zależności od charakteru skupienia. ## Barwy i odmiany Romarchit ma jednolitą, czarną lub szaroczarną barwę. Nie wyróżnia się żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od akronimu instytucji, która go badała - Royal Ontario Museum (ROM) - oraz od dziedziny, z którą jest związany - archeologii (ang. *archaeology*). Został on po raz pierwszy zidentyfikowany i opisany w 1981 roku przez J.D. Grice'a i G.C. Gasparriniego. Odkrycia dokonano na cynowych naczyniach wydobytych z wraku brytyjskiego statku handlowego "General Carleton", który zatonął w 1785 roku u wybrzeży Polski. ## Zastosowania Romarchit nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Stanowi wyłącznie przedmiot zainteresowania naukowego, głównie w dziedzinach mineralogii, chemii konserwatorskiej i archeologii podwodnej, jako wskaźnik procesów korozyjnych metali w środowisku wodnym.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Sub-metallic, Dull, Earthy
Rysa
Black
Gęstość
6.95
Łupliwość
None
Przełam
Uneven, Earthy
Przezroczystość
Opaque=True)) 💎
Układ krystaliczny
Tetragonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechą charakterystyczną jest jego występowanie: czarny, sadzowaty lub proszkowy nalot na powierzchni artefaktów wykonanych z cyny lub jej stopów (np. pewteru), pochodzących ze stanowisk archeologicznych, głównie podwodnych. Jest bardzo miękki i ma czarną rysę. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi czarnymi produktami korozji lub tlenkami manganu. Od kasyterytu (SnO₂), który również jest tlenkiem cyny, odróżnia go przede wszystkim ekstremalnie niska twardość (kasyteryt ma twardość 6-7) i odmienne warunki powstawania. Pewna identyfikacja jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Romarchit nie tworzy widocznych gołym okiem kryształów. Występuje w postaci mikrokrystalicznych, ziemistych, proszkowych lub fuligranowych (sadzowatych) skupień i nalotów.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w specyficznych warunkach. Tworzy się w wyniku powolnej korozji (utleniania) metalicznej cyny lub jej stopów w środowisku wodnym o niskiej zawartości tlenu. Jego powstawanie jest związane z działalnością człowieka, dlatego bywa klasyfikowany jako minerał antropogeniczny. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z hydroromarchitem (inny produkt korozji cyny), kasyterytem oraz resztkami metalicznej cyny rodzimej. ## Lokalizacje Lokalizacją typową jest wrak statku "General Carleton", spoczywający w Morzu Bałtyckim niedaleko Dębek (polskie wybrzeże). Znajdowany jest również na cynowych artefaktach z innych wraków na całym świecie, na przykład w Wielkich Jeziorach Północnoamerykańskich.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Romarchit nie jest minerałem pozyskiwanym ze względu na walory estetyczne. W kolekcjach naukowych i muzealnych najważniejsza jest wartość historyczna i dokumentacyjna okazu - czyli artefaktu, na którym występuje. Jakość okazu jest determinowana przez pewność identyfikacji minerału oraz stan zachowania i kontekst historyczny samego przedmiotu. ## Ceny rynkowe Minerał ten nie jest przedmiotem handlu na rynku kolekcjonerskim. Okazy znajdują się niemal wyłącznie w zbiorach instytucjonalnych i badawczych. ## Popularne stanowiska Jedyne "stanowiska" tego minerału to stanowiska archeologiczne, głównie wraki statków zawierające cynowe przedmioty. Nie istnieją kopalnie ani miejsca, z których można by go pozyskiwać w sposób typowy dla innych minerałów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy romarchitu są ekstremalnie delikatne i podatne na uszkodzenia mechaniczne. Czyszczenie jest niewskazane. Wszelkie próby użycia szczoteczek, wody czy środków chemicznych nieodwracalnie zniszczą lub usuną warstwę minerału z podłoża. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i chemikaliami, zmian wilgotności oraz temperatury. Okazy są wrażliwe na wibracje i wszelkie formy ścierania. Jako produkt korozji, minerał może być niestabilny w zmiennych warunkach środowiskowych. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnym, suchym środowisku, najlepiej w zamkniętym, wyściełanym pudełku typu "micromount", aby zminimalizować ryzyko wibracji i kontaktu fizycznego. Ekspozycja powinna odbywać się wyłącznie w szczelnych gablotach z kontrolowaną atmosferą.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej