Romanèchite

Wzór chemiczny: (Ba,H₂O)₂(Mn⁴⁺,Mn³⁺)₅O₁₀

Romanèchyt to tlenek manganu i baru, tworzący masywne, nerkowate lub groniaste skupienia o czarnej barwie i matowym lub metalicznym połysku.

## Charakterystyka Romanèchyt jest stosunkowo pospolitym minerałem z grupy tlenków, składającym się głównie z tlenków manganu i baru. Rzadko tworzy rozpoznawalne kryształy, najczęściej występując w formie masywnych, zbitych agregatów. Charakterystyczne dla niego są formy nerkowate, groniaste (botryoidalne) i stalaktytowe, często o promienisto-włóknistej budowie wewnętrznej. Jego powierzchnia bywa gładka i obła lub matowa i ziemista. Jest jednym z głównych składników psylomelanu, który jest mieszaniną różnych tlenków manganu. ## Właściwości fizyczne Romanèchyt jest minerałem stosunkowo twardym, o twardości od 5 do 6 w skali Mohsa. Jest przy tym dość kruchy. Jego gęstość jest znaczna i waha się od 4,7 do 4,9 g/cm³. Minerał jest nieprzezroczysty. Połysk jest zmienny - od metalicznego na świeżych powierzchniach do matowego lub ziemistego na zwietrzałych. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest zazwyczaj czarny lub stalowoszary. Nie wyróżnia się jego barwnych odmian. Nazwa "psylomelan" była historycznie używana do określania twardych, masywnych, groniastych tlenków manganu, w tym romanèchytu i hollandytu, jednak obecnie nie jest uznawana za odrębną nazwę gatunku mineralnego. ## Historia i nazwa Nazwa romanèchyt pochodzi od lokalizacji typu - Romanèche-Thorins we Francji, gdzie minerał ten został po raz pierwszy szczegółowo opisany. Nazwę nadał mu w 1828 roku francuski mineralog Antoine François Alfred Lacroix. ## Zastosowania Ze względu na wysoką zawartość manganu, romanèchyt jest podrzędną rudą tego metalu, wykorzystywanego głównie w przemyśle stalowym do produkcji stopów. Okazy o dobrze wykształconych formach groniastych lub stalaktytowych są cenione przez kolekcjonerów minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
5-6
Barwa
Greyish black, black
Połysk
Submetallic to dull
Rysa
Black, brown
Gęstość
0
Łupliwość
Good on {010}, poor in two other directions
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Romanèchyt najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznych formach - groniastych, nerkowatych lub stalaktytowych skupieniach. Jego czarna barwa, stosunkowo duża twardość (rysuje szkło) i znaczna gęstość (jest ciężki jak na swój rozmiar) są kluczowymi cechami. Rysa jest czarnobrunatna do czarnej. ## Odróżnianie od podobnych Romanèchyt jest często mylony z innymi czarnymi tlenkami manganu, takimi jak goethyt, piroluzyt czy hollandyt. Od goethytu odróżnia go czarna rysa (goethyt ma rysę żółtobrązową). Piroluzyt jest znacznie bardziej miękki (twardość 2-2.5) i brudzi palce przy dotyku. Odróżnienie od hollandytu i innych minerałów z grupy kryptomelanu bez zaawansowanych badań (np. XRD) jest często niemożliwe, zwłaszcza w przypadku form masywnych. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są ekstremalnie rzadkie. Minerał ten niemal zawsze tworzy skupienia skrytokrystaliczne i masywne. Typowe są agregaty o budowie promienisto-włóknistej, widocznej na przełamie, a także formy groniaste, nerkowate i stalaktytowe.

Środowisko występowania

## Geneza Romanèchyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż manganu. Tworzy się w wyniku wietrzenia i przeobrażenia pierwotnych minerałów manganowych, takich jak rodochrozyt czy rodonit. Może również wytrącać się w środowiskach jeziornych i bagiennych w warunkach utleniających. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi tlenkami manganu, takimi jak piroluzyt, hollandyt, kryptomelan i birnessyt. Towarzyszą mu również tlenki i wodorotlenki żelaza (goethyt, hematyt), a także kalcyt, kwarc i baryt. ## Lokalizacje Jest to minerał szeroko rozpowszechniony na świecie. Do klasycznych lokalizacji należą Romanèche-Thorins we Francji (miejsce typowe) oraz Ilfeld i Ilmenau w Niemczech. Piękne okazy groniaste pochodzą z kopalni w rejonie Chihuahua w Meksyku. Inne znane stanowiska to m.in. stany Arizona, Nowy Meksyk i Michigan w USA, a także Maroko, Brazylia i Australia.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy o dobrze wykształconych, nieuszkodzonych formach groniastych lub stalaktytowych. Atrakcyjność podnosi aksamitny lub metaliczny połysk powierzchni. Duże, efektowne agregaty o wyraźnej strukturze są znacznie bardziej poszukiwane niż bezpostaciowe, ziemiste bryły. Kontrastujące połączenia z innymi minerałami, np. z różowym rodochrozytem, również zwiększają wartość okazu. ## Popularne stanowiska Chociaż minerał jest pospolity, okazy o wysokiej jakości kolekcjonerskiej pochodzą z konkretnych lokalizacji. Do najbardziej znanych należą te z Santa Eulalia i Los Lamentos w stanie Chihuahua w Meksyku, słynące z dużych, błyszczących form groniastych. Klasyczne europejskie okazy pochodzą z Niemiec (Ilfeld) i Francji (Romanèche-Thorins).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy romanèchytu można czyścić na sucho za pomocą miękkiej szczoteczki lub pędzelka w celu usunięcia kurzu. W razie potrzeby dopuszczalne jest mycie w wodzie destylowanej, a następnie dokładne osuszenie. Należy unikać silnego szorowania, które mogłoby uszkodzić delikatne formy. ## Czego unikać Romanèchyt jest wrażliwy na działanie silnych kwasów, które mogą go trawić i uszkadzać. Należy unikać kontaktu z chemikaliami domowymi i środkami czyszczącymi. Minerał jest stabilny, ale należy unikać jego upuszczania lub uderzania ze względu na kruchość. ## Przechowywanie Przechowywać w suchym miejscu, z dala od kurzu i bezpośredniego, długotrwałego nasłonecznienia, które jednak nie wpływa na jego barwę. Najlepiej trzymać go w zamykanych pudełkach lub gablotach kolekcjonerskich. Ze względu na jego twardość, można go przechowywać z innymi minerałami o podobnej wytrzymałości, ale delikatne formy groniaste wymagają ostrożności.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej