Robertsite
Wzór chemiczny: Ca₂Mn³⁺₃O₂(PO₄)₃·3H₂O
Robertsyt to rzadki uwodniony fosforan wapnia i manganu, tworzący charakterystyczne, promieniste agregaty o czerwonobrązowej barwie.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3.5
- Połysk
- Szklisty do jedwabistego
- Rysa
- Czerwonobrązowa
- Gęstość
- 3.13
- Łupliwość
- {100}
- Przełam
- Łuskowaty
- Przezroczystość
- Prześwitujący
- Układ krystaliczny
- Jednoskośny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Robertsyt najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznej formie występowania - małych, promienistych, kulistych agregatach. Jego czerwonobrązowa barwa i rysa o tym samym kolorze są również ważnymi cechami diagnostycznymi. Zazwyczaj występuje w pustkach w pegmatytach fosforanowych. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi minerałami z grupy mitrydatytu, takimi jak mitrydatyt czy arseniosideryt, które tworzą podobne skupienia. Odróżnienie często wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). Od jahnsytu-(CaMnMn), z którym często współwystępuje, różni się formą (jahnsyt tworzy pryzmatyczne kryształy) i barwą. ## Formy kryształów Kryształy robertsytu są bardzo małe, listewkowe lub tabliczkowe, spłaszczone zgodnie z płaszczyzną łupliwości. Najczęściej występują w postaci promienistych, sferulitycznych agregatów, tworzących kuliste lub półkuliste formy na powierzchni innych minerałów.
Środowisko występowania
## Geneza Robertsyt jest wtórnym minerałem fosforanowym, który powstaje w wyniku hydrotermalnych przeobrażeń pierwotnych fosforanów (głównie tryfilinu) w strefach bogatych w fosfor w granitowych pegmatytach. Tworzy się w późnym etapie krystalizacji, wypełniając pustki i szczeliny w skale. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi fosforanami. W lokalizacji typowej (Tip Top Mine) znaleziono go w towarzystwie rockbridgeitu, jahnsytu-(CaMnMn), tryfilinu, zwiserytu, hureaulitu i strengitu. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania robertsytu jest kopalnia Tip Top w hrabstwie Custer w Dakocie Południowej, USA. Jest to główna lokalizacja, z której pochodzą najlepiej wykształcone okazy. Poza USA, jego obecność odnotowano również w pegmatycie Bendada w Portugalii oraz w kopalni Palermo No. 1 w New Hampshire, USA.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, kulistymi agregatami o intensywnej, czerwonobrązowej barwie, wyraźnie odcinające się od jasnego tła skały macierzystej. Ważny jest również brak uszkodzeń delikatnych, promienistych skupień. Ze względu na niewielkie rozmiary, okazy są zazwyczaj przeznaczone do kolekcji typu "micromount". ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej znanym i cenionym źródłem okazów robertsytu jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Tip Top w Dakocie Południowej w USA. Okazy z tego miejsca są uważane za wzorcowe dla tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy robertsytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na jego kruchość i możliwą reaktywność, należy unikać mycia w wodzie, a zwłaszcza stosowania ultradźwięków. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami i detergentami. Minerał jest wrażliwy na zarysowania i uderzenia. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie wilgoci. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy robertsytu, jako rzadkie i delikatne, najlepiej przechowywać w zamykanych pudełkach typu "micromount", chroniących przed kurzem, światłem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy go trzymać z dala od twardszych minerałów, aby uniknąć zarysowań.