Ringwoodite

Wzór chemiczny: Mg<sub>2</sub>SiO<sub>4</sub>

Ringwoodit to wysokociśnieniowy polimorf oliwinu, występujący naturalnie w płaszczu Ziemi, a na powierzchni znajdowany głównie w meteorytach.

## Charakterystyka Ringwoodit jest minerałem z grupy krzemianów, stanowiącym wysokociśnieniową odmianę polimorficzną forsterytu (Mg₂SiO₄), głównego składnika oliwinu. W warunkach panujących w głębi płaszcza Ziemi (strefa przejściowa, 520-660 km głębokości) jest jednym z dominujących minerałów. Na powierzchni Ziemi występuje niezwykle rzadko. Znajdowane okazy to najczęściej mikroskopijne ziarna w meteorytach chondrytowych, które uległy szokowi metamorficznemu podczas zderzeń w przestrzeni kosmicznej. W 2014 roku zidentyfikowano go jako inkluzję w diamentach pochodzących z głębokiego płaszcza, co dostarczyło pierwszych bezpośrednich dowodów na obecność wody w tej strefie Ziemi. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się dużą twardością, wynoszącą około 6 w skali Mohsa. Jego połysk jest typowo szklisty. Jest minerałem przezroczystym do przeświecającego. Gęstość ringwooditu, wynosząca około 3.9 g/cm³, jest znacznie wyższa niż gęstość oliwinu, co jest wynikiem "upakowania" struktury krystalicznej pod wpływem ekstremalnego ciśnienia. ## Barwy i odmiany Syntetyczny ringwoodit jest bezbarwny. Naturalne okazy, w zależności od domieszek i warunków, mogą przyjmować różne barwy - od fioletowej, niebieskiej, szarej po zielonkawą. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian handlowych ani gemmologicznych ze względu na ekstremalną rzadkość i mikroskopijny rozmiar naturalnych kryształów. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Alfreda "Teda" Ringwooda (1930-1993), australijskiego geochemika i petrologa eksperymentalnego, który przewidział istnienie tej fazy polimorficznej oliwinu w płaszczu Ziemi. Minerał został po raz pierwszy zidentyfikowany w naturze w 1969 roku w meteorycie Tenham, który spadł w Australii (Queensland) w 1879 roku. ## Zastosowania Ringwoodit nie ma żadnych zastosowań komercyjnych ani przemysłowych. Jego znaczenie jest czysto naukowe, jako kluczowego minerału dla zrozumienia procesów zachodzących w głębi płaszcza Ziemi, w tym globalnego cyklu wody.

Właściwości

Twardość Mohsa
6
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
3.90
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja ringwooditu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych. Ze względu na jego występowanie w postaci mikroskopijnych ziaren, wymaga analizy z użyciem mikroskopu petrograficznego, dyfrakcji rentgenowskiej (XRD) lub spektroskopii Ramana. W meteorytach tworzy charakterystyczne, ciemne żyłki lub agregaty powstałe w wyniku metamorfizmu szokowego. ## Odróżnianie od podobnych Od innych polimorfów oliwinu, takich jak wadsleyit, odróżnia go struktura krystalograficzna i charakterystyka widma Ramana. W formie inkluzji w diamencie może być pomylony z innymi minerałami głębokiego płaszcza, jednak jego tożsamość potwierdzają wyłącznie metody analityczne. ## Formy kryształów Ringwoodit krystalizuje w układzie regularnym. Występuje zazwyczaj w formie anhedralnych (nieprawidłowo wykształconych) ziaren tworzących drobnoziarniste agregaty. Rzadko obserwuje się jego własne, dobrze wykształcone formy krystaliczne.

Środowisko występowania

## Geneza Ringwoodit powstaje w warunkach ekstremalnie wysokiego ciśnienia i temperatury, odpowiadających strefie przejściowej płaszcza Ziemi (głębokość od 520 do 660 km). Tworzy się w wyniku transformacji fazowej wadsleyitu, który z kolei jest wysokociśnieniową odmianą oliwinu. Drugim środowiskiem jego powstawania są procesy metamorfizmu szokowego, zachodzące podczas uderzeń ciał niebieskich, co prowadzi do jego obecności w niektórych meteorytach (chondrytach). ## Asocjacje mineralne W meteorytach ringwoodit współwystępuje z innymi minerałami wysokociśnieniowymi, takimi jak wadsleyit, akimotoit, a także z oliwinem, piroksenami, kamacytem i taenitem. Jako inkluzja w diamentach, występuje obok innych minerałów głębokiego pochodzenia, takich jak ferroperyklaz. ## Lokalizacje Potwierdzone wystąpienia ringwooditu w meteorytach obejmują m.in. Tenham (Queensland, Australia), Peace River (Alberta, Kanada) oraz Tissint (Maroko). Jako inkluzje w diamentach został zidentyfikowany w materiale pochodzącym z kopalni Orapa (Botswana) i Juina (Brazylia).

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Wartość kolekcjonerska ringwooditu jest nierozerwalnie związana z wartością okazu, w którym występuje - najczęściej meteorytu. Nie ocenia się go w kategoriach typowych dla minerałów (kolor, czystość, forma), ponieważ występuje w postaci mikroskopijnych ziaren. Najcenniejsze są okazy (np. płytki cienkie meteorytów), w których obecność ringwooditu została potwierdzona analitycznie i jest on widoczny pod mikroskopem. Wartość podnosi dobrze udokumentowane pochodzenie i historia naukowa okazu. ## Popularne stanowiska Dla kolekcjonerów specjalizujących się w meteorytach, najbardziej pożądane są okazy z klasycznych lokalizacji, takich jak meteoryt Tenham (Australia) czy Peace River (Kanada), z których po raz pierwszy opisano ten minerał.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na mikroskopijny rozmiar i występowanie w postaci inkluzji lub w obrębie matrycy meteorytu, pojedyncze kryształy ringwooditu nie są obiektem czyszczenia w rozumieniu kolekcjonerskim. Okazy meteorytów zawierające ringwoodit należy czyścić zgodnie z zaleceniami dla danego typu meteorytu, zazwyczaj unikając wody i chemikaliów. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich inwazyjnych metod czyszczenia, ultradźwięków oraz kontaktu z chemikaliami. Okazy meteorytów są wrażliwe na wilgoć, która może powodować ich utlenianie i rozpad. Należy chronić je przed zmianami temperatury i wilgotności. ## Przechowywanie Fragmenty meteorytów z ringwooditem powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, najlepiej w suchym środowisku, np. w szczelnych pojemnikach z pochłaniaczem wilgoci (żelem krzemionkowym). Ekspozycja powinna odbywać się w zamkniętych gablotach, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej