Rhabdophane-(Nd)

Wzór chemiczny: NdPO₄·H₂O

Rabofan-(Nd) to rzadki minerał z grupy rabofanu, będący uwodnionym fosforanem neodymu, tworzący najczęściej promieniste agregaty i naskorupienia.

## Charakterystyka Rabofan-(Nd) jest rzadkim minerałem fosforanowym z grupy rabofanu, w której stanowi analog z dominującym neodymem. Zazwyczaj występuje w postaci promienistych lub włóknistych agregatów, a także jako naskorupienia, masy ziemiste lub skupienia o wyglądzie przypominającym grona. Dobrze wykształcone kryształy są rzadkością i mają postać niewielkich, sześciobocznych pryzmatów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się stosunkowo niską twardością, wynoszącą 3.5 w skali Mohsa. Jego połysk jest opisywany jako tłusty. Jest minerałem lekkim, jednak dokładne dane dotyczące jego gęstości nie są jednoznacznie ustalone. Jest nieprzezroczysty lub przeświecający. ## Barwy i odmiany Rabofan-(Nd) może przyjmować różne barwy, najczęściej spotykane są odcienie brązu, różu, żółtawobiałe, a niekiedy bywa bezbarwny. Zróżnicowanie kolorystyczne zależy od domieszek innych pierwiastków ziem rzadkich. ## Historia i nazwa Nazwa "rabofan" pochodzi od greckich słów *rhabdos* (ραβδί) oznaczającego "pręt" lub "laskę" oraz *phainesthai* (φαίνεσθαι) oznaczającego "ukazywać się", co nawiązuje do charakterystycznego pasmowego widma absorpcyjnego minerałów z tej grupy. Przyrostek "-(Nd)" wskazuje na dominację neodymu (Nd) jako pierwiastka ziem rzadkich w jego składzie chemicznym. Minerał został po raz pierwszy opisany z kopalni Scoville w stanie Connecticut, USA.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5
Połysk: Greasy
Gęstość: 0
Przezroczystość: Translucent to Opaque
Układ krystaliczny: Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rabofan-(Nd) najczęściej rozpoznaje się po jego formie występowania - promienistych, kulistych lub groniastych agregatach oraz naskorupieniach. Charakterystyczny jest również jego tłusty połysk. Ostateczna identyfikacja wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia lub dyfrakcja rentgenowska, w celu potwierdzenia składu chemicznego z dominacją neodymu. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi minerałami z grupy rabofanu, takimi jak rabofan-(La) czy rabofan-(Ce), od których odróżnienie jest możliwe jedynie poprzez analizę chemiczną. Może również przypominać inne wtórne minerały fosforanowe o podobnych formach skupienia, np. wavellit, jednak wavellit jest zazwyczaj twardszy i ma szklisty połysk. ## Formy kryształów Kryształy są rzadkie, a jeśli występują, przyjmują formę małych, sześciobocznych pryzmatów. Zdecydowanie częściej tworzy agregaty włókniste, promieniste, kuliste, groniaste oraz masywne naskorupienia.

Środowisko występowania

## Geneza Rabofan-(Nd) jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach wietrzenia (utleniania) złóż kruszców i pegmatytów zawierających pierwiastki ziem rzadkich. Tworzy się w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów bogatych w neodym, takich jak monacyt czy allanit. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami z grupy rabofanu [rabofanem-(Ce), rabofanem-(La)], a także z limonitem, goethytem, monacytem, fluorytem i różnymi minerałami ilastymi. ## Lokalizacje Jako miejsce typowe (pierwszego odkrycia) podaje się kopalnię Scoville w hrabstwie Litchfield, Connecticut, USA. Inne znane lokalizacje to między innymi kopalnia Wheal Jane w Kornwalii (Wielka Brytania) oraz niektóre złoża w Niemczech i Rosji.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, choćby niewielkimi, kryształami. Wysoko oceniane są również estetyczne agregaty promieniste i kuliste o intensywnym zabarwieniu, szczególnie różowym. Ważna jest także asocjacja z innymi, kontrastującymi minerałami. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z miejsca typowego w Connecticut są historycznie ważne, ale rzadko dostępne na rynku. Niewielkie, lecz dobrze wykształcone skupienia pochodzą z niektórych lokalizacji w Europie, np. z Kornwalii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy rabofanu-(Nd) są delikatne i należy je czyścić z dużą ostrożnością. Najbezpieczniej jest używać miękkiego pędzelka do usuwania kurzu. Jeśli konieczne jest czyszczenie na mokro, należy użyć wody destylowanej i unikać długotrwałego moczenia, ponieważ jest to minerał uwodniony. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami, które mogą uszkodzić minerał. Ze względu na niską twardość jest podatny na zarysowania, dlatego trzeba chronić go przed kontaktem z twardszymi minerałami. Nie należy go podgrzewać, gdyż może to prowadzić do utraty wody z jego struktury. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby uniknąć otarć i uszkodzeń mechanicznych. Najlepiej trzymać je w stabilnych warunkach, z dala od źródeł ciepła i wilgoci.