Retzian-(La)

Wzór chemiczny: Mn<sup>2+</sup><sub>2</sub>LaAs<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>(OH)<sub>4</sub>

Rzadki arsenian manganu i lantanu, tworzący niewielkie, promieniste skupienia o brązowoczerwonej barwie.

## Charakterystyka Retzian-(La) jest rzadkim minerałem z grupy retzianu, należącym do gromady arsenianów. Tworzy niewielkie, najczęściej promieniste lub wachlarzowate skupienia, a także naskorupienia i druzy. Dobrze wykształcone, pojedyncze kryształy o pokroju tabliczkowym lub krótkosłupkowym należą do rzadkości. Zazwyczaj występuje w postaci agregatów zbudowanych z licznych, drobnych kryształów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą 4 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo miękkim. Ma połysk szklisty, na niektórych powierzchniach przechodzący w tłusty. Jest przeświecający do nieprzezroczystego. Jego gęstość wynosi około 4,16 g/cm³. ## Barwy i odmiany Retzian-(La) przybiera barwy od czerwonobrązowej i brązowej do żółtawobrązowej. Nazwa Retzian-(La) odróżnia go od innych członków grupy retzianu, w których dominującym pierwiastkiem ziem rzadkich jest cer (Retzian-(Ce)) lub neodym (Retzian-(Nd)). Odmiany barwne nie mają odrębnych nazw handlowych. ## Historia i nazwa Minerał (jako gatunek) został nazwany w 1894 roku przez Hjalmara Sjögrena na cześć szwedzkiego przyrodnika Andersa Jahana Retziusa (1742-1821). Przyrostek -(La) został dodany później, zgodnie z zasadami nazewnictwa minerałów zawierających pierwiastki ziem rzadkich, aby wskazać lantan jako dominujący pierwiastek w tym konkretnym minerale. ## Zastosowania Retzian-(La) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach minerałów systematycznych i regionalnych.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Szklisty do tłustego
Rysa
Żółtawobrązowa
Gęstość
4.16
Łupliwość
Dobra wg {100}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi pomocnymi w identyfikacji są: brązowoczerwona barwa, promieniste lub wachlarzowate agregaty, szklisty do tłustego połysk oraz występowanie w specyficznym środowisku geologicznym (zmetamorfizowane złoża Mn-Fe). Kluczowa jest też stosunkowo niska twardość. ## Odróżnianie od podobnych Retzian-(La) może być mylony z innymi brązowymi minerałami wtórnymi występującymi w tych samych lokalizacjach. Od goethytu odróżnia go jaśniejsza, żółtawobrązowa rysa. Odróżnienie od innych minerałów z grupy retzianu, jak Retzian-(Ce), jest niemożliwe bez zaawansowanych analiz chemicznych (np. EDS). ## Formy kryształów Kryształy są rombowe, zwykle o pokroju tabliczkowym lub krótkosłupkowym. Najczęściej tworzą promieniste, wachlarzowate lub rozetowe agregaty, a także druzy i naskorupienia na powierzchni innych minerałów.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w zmetamorfizowanych, stratoidalnych złożach rud żelaza i manganu. Formuje się w szczelinach i niewielkich kawernach, krystalizując z roztworów hydrotermalnych bogatych w arsen i pierwiastki ziem rzadkich. ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej (Sterling Hill, USA) współwystępuje z kalcytem, franklinitem, willemitem i innymi rzadkimi arsenianami. W szwedzkich kopalniach (Nordmark) towarzyszą mu hausmannit, pirochroit i kalcyt. ## Lokalizacje Najważniejsze i najbardziej znane stanowiska tego minerału na świecie to kopalnia Sterling w Sterling Hill, Ogdensburg, New Jersey, USA (lokalizacja typowa) oraz kopalnie w rejonie Nordmark Odal Field koło Filipstad, w regionie Värmland w Szwecji.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy to te z dobrze wykształconymi, promienistymi agregatami o intensywnej, czerwonobrązowej barwie, osadzone na kontrastującym podłożu. Duże znaczenie ma również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami z danej lokalizacji. Ze względu na rzadkość, nawet niewielkie, ale wyraźne skupienia są wartościowe dla kolekcjonerów. ## Popularne stanowiska Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z dwóch klasycznych lokalizacji: Sterling Hill w USA oraz Nordmark w Szwecji. Stanowią one standard, z którym porównywane są inne znaleziska.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej na sucho przy użyciu miękkiego pędzelka. W razie konieczności dopuszczalne jest krótkie czyszczenie w wodzie destylowanej z użyciem miękkiej szczoteczki. Po czyszczeniu na mokro okaz należy natychmiast dokładnie wysuszyć. Nie należy stosować myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Jako arsenian, minerał ten jest potencjalnie toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i spożycia. Z uwagi na niską twardość (4 w skali Mohsa) jest podatny na zarysowania. Należy chronić go przed kontaktem z twardszymi minerałami. Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi silnymi chemikaliami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, zamykanych pudełkach klaserowych, z dala od twardszych minerałów, aby uniknąć uszkodzeń mechanicznych. Etykieta powinna zawierać ostrzeżenie o zawartości arsenu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej