Retzian-(Ce)

Wzór chemiczny: Mn<sup>2+</sup><sub>2</sub>Ce<sup>3+</sup>As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>(OH)<sub>4</sub>

Retzian-(Ce) to rzadki arsenian manganu i ceru, tworzący drobne, pryzmatyczne kryształy o charakterystycznej czerwonobrązowej barwie.

## Charakterystyka Retzian-(Ce) jest minerałem z grupy arsenianów, należącym do grupy retzianu. W jego strukturze dominuje cer jako pierwiastek ziem rzadkich, co jest zaznaczone w nazwie. Tworzy wydłużone, pryzmatyczne lub igiełkowe kryształy, często zebrane w promieniste lub igiełkowe agregaty, a także w formy kuliste lub nerkowate. Kryształy są zazwyczaj niewielkie, rzadko przekraczają kilka milimetrów długości. Jego barwa waha się od czerwonobrązowej do ciemnobrązowej, niekiedy z żółtawym lub pomarańczowym odcieniem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą 4 i gęstością około 4,16 g/cm³. Wykazuje połysk od szklistego do żywicznego. Jest minerałem kruchym, o nierównym przełamie. Jest przeświecający do nieprzezroczystego, a jego rysa ma barwę od jasnożółtej do jasnobrązowej. ## Barwy i odmiany Dominującą barwą retzianu-(Ce) jest czerwonobrązowa do ciemnobrązowej. Nie wyróżnia się jego odrębnych odmian barwnych czy handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa "retzian" została nadana na cześć szwedzkiego chemika i przyrodnika Andersa Jahana Retziusa (1742-1821). Przyrostek "-(Ce)" wskazuje na dominację ceru wśród pierwiastków ziem rzadkich w składzie chemicznym minerału, zgodnie z nomenklaturą IMA. Minerał został po raz pierwszy opisany w kopalni Moss w Nordmark (Szwecja).

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Vitreous to Resinous
Rysa
Light yellow to light brown
Gęstość
4.16
Łupliwość
Good on {101}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi retzianu-(Ce) są jego czerwonobrązowa barwa, pryzmatyczny lub igiełkowy pokrój kryształów, często tworzących promieniste agregaty, oraz asocjacja mineralna. Połysk szklisty do żywicznego i stosunkowo niska twardość (4 w skali Mohsa) również są pomocne w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Retzian-(Ce) może być mylony z innymi minerałami z grupy retzianu, takimi jak retzian-(La) czy retzian-(Nd). Rozróżnienie ich wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (np. EDS) w celu określenia dominującego pierwiastka ziem rzadkich. Może również przypominać niektóre turmaliny lub piemontyt, jednak różni się od nich twardością, pokrojem kryształów i środowiskiem występowania. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj wydłużone wzdłuż osi c, o pokroju pryzmatycznym lub igiełkowym. Często występują w postaci promienistych lub wachlarzowatych agregatów. Spotykane są również skupienia kuliste i nerkowate o budowie promienistej.

Środowisko występowania

## Geneza Retzian-(Ce) jest minerałem wtórnym, powstającym w hydrotermalnych żyłach lub w wyniku metamorfizmu złóż rud manganu i żelaza. Tworzy się w środowisku bogatym w arsen i pierwiastki ziem rzadkich. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami manganu i arsenu. Typowe minerały towarzyszące to m.in. hausmannit, magnetyt, tefroit, pirochrofan, sarkinit, brandtyt, a także kalcyt i baryt. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska tego minerału znajdują się w Szwecji, w rejonie Filipstad (Värmland), zwłaszcza w kopalniach Långban, Nordmark i Moss. Znany jest również z Franklin w New Jersey (USA), kopalni Gozaisho w Japonii oraz z kopalni Valgraveglia we Włoszech.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej wartościowe okazy retzianu-(Ce) to te z dobrze wykształconymi, ostrymi i nieuszkodzonymi kryształami o intensywnej, czerwonobrązowej barwie. Szczególnie cenione są promieniste agregaty kryształów ("słoneczka") na kontrastującym matriksie skalnym. Wielkość kryształów i estetyka kompozycji znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Za najlepsze na świecie uchodzą okazy pochodzące ze szwedzkich kopalń w Långban i Nordmark. To stamtąd pochodzą klasyczne, dobrze wykształcone kryształy, które stanowią wzorzec dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Z uwagi na kruchość i rzadkość, okazy należy czyścić bardzo ostrożnie. Najbezpieczniej jest używać sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Jeśli konieczne jest czyszczenie na mokro, należy użyć pędzelka o miękkim włosiu i wody destylowanej, a następnie dokładnie wysuszyć okaz. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą reagować z arsenianami. Nie należy stosować myjek ultradźwiękowych, które mogłyby uszkodzić kruche kryształy. Minerał jest wrażliwy na uderzenia i wstrząsy. ## Przechowywanie Okazy retzianu-(Ce) powinny być przechowywane w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby uniknąć otarć i uszkodzeń mechanicznych. Należy chronić je przed kurzem i wilgocią. Ze względu na zawartość arsenu, po kontakcie z minerałem zaleca się umycie rąk.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej