Refikite

Wzór chemiczny: C<sub>20</sub>H<sub>34</sub>O<sub>2</sub>

Historyczna nazwa dla kopalnej żywicy, znajdowanej w złożach węgla brunatnego, obecnie nieuznawana za odrębny gatunek mineralny.

## Charakterystyka Refikit to historyczna, obecnie zdyskredytowana nazwa dla kopalnej żywicy, która w rzeczywistości jest odmianą retenitu - mineraloidu z grupy substancji organicznych. Nie jest to minerał w ścisłym tego słowa znaczeniu, ponieważ nie ma uporządkowanej struktury krystalicznej. Występuje w formie nieregularnych, bulastych lub guzkowatych mas, silnie spękanych i kruchych. Jego wygląd jest typowy dla żywic - jest szklisty, przeświecający i przypomina zastygnięty sok drzewny. ## Właściwości fizyczne Jako substancja organiczna, refikit jest bardzo miękki, a jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 1-2, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Ma bardzo niską gęstość, około 1.04 g/cm³, przez co jest wyjątkowo lekki w dotyku. Charakteryzuje się typowym dla żywic, tłustym lub żywicznym połyskiem oraz muszlowym przełamem. Jest kruchy i łatwo pęka. ## Barwy i odmiany Refikit występuje w odcieniach od żółtawego i miodowego, przez czerwonawobrunatny, aż po ciemnobrązowy. Jest zazwyczaj przeświecający, choć bywa też prawie nieprzezroczysty. Nie wyróżnia się jego odmian, a sama nazwa "refikit" jest traktowana jako synonim retenitu lub ogólne określenie żywic kopalnych towarzyszących węglom brunatnym. ## Historia i nazwa Nazwa została nadana w 1853 roku przez austriackiego mineraloga Josefa Johanna Rumpfa. Uhonorował on w ten sposób Refika Beya, ówczesnego tureckiego Dyrektora Górnictwa. Okazy typowe pochodziły z kopalni węgla brunatnego w okolicy miejscowości Ugljevik w Bośni i Hercegowinie. Dalsze badania wykazały, że substancja ta jest chemicznie i fizycznie tożsama z wcześniej opisanymi żywicami kopalnymi, takimi jak retenit, w związku z czym nazwa refikit wyszła z użycia w formalnej mineralogii i jest dziś uznawana za historyczną.

Właściwości

Twardość Mohsa
1-2
Połysk
Resinous
Rysa
White
Gęstość
1.04
Łupliwość
None
Przełam
Conchoidal
Przezroczystość
Transparent to translucent

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Refikit (retenit) można rozpoznać po jego żywicznym wyglądzie, bardzo niskiej twardości (1-2 w skali Mohsa) i niewielkiej gęstości (jest bardzo lekki). Charakterystyczny jest również muszlowy przełam i kruchość. Kluczową cechą jest jego występowanie - niemal wyłącznie w złożach węgla brunatnego (lignitu). Podgrzany lub potarty wydziela charakterystyczny, żywiczny zapach. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi żywicami kopalnymi, takimi jak bursztyn czy kopal. Od bursztynu odróżnia go zazwyczaj niższa twardość i inne właściwości fizyczne (np. nie elektryzuje się tak łatwo przez pocieranie). Kopal jest żywicą subfosylną (młodszą) i często jest bardziej lepki lub miękki, reagując na kontakt z alkoholem. Precyzyjne odróżnienie od innych form retenitu jest niemożliwe bez zaawansowanych badań chemicznych. ## Formy kryształów Jako substancja amorficzna, refikit nie tworzy kryształów. Występuje w postaci nieregularnych bryłek, guzków i mas o obłych kształtach, często wypełniając spękania w węglu brunatnym.

Środowisko występowania

## Geneza Refikit jest mineraloidem pochodzenia organicznego. Powstał w wyniku fosylizacji (diagenezy) żywic drzew iglastych, które rosły na bagnach i w lasach w okresie neogenu. Żywica, która wyciekła z drzew, została pogrzebana wraz ze szczątkami roślinnymi, a następnie w warunkach beztlenowych, pod wpływem ciśnienia i temperatury, przekształciła się w węgiel brunatny. Refikit jest jednym z produktów ubocznych tego procesu, zachowanym w postaci twardej, kopalnej żywicy. ## Asocjacje mineralne Minerałem towarzyszącym jest niemal wyłącznie węgiel brunatny (lignit). W jego otoczeniu mogą występować również inne minerały osadowe, takie jak iły czy piaskowce, tworzące wkładki w pokładach węgla. ## Lokalizacje Historyczna lokalizacja typowa, z której pochodzą oryginalne okazy refikitu, to kopalnia węgla brunatnego w Ugljevik w Bośni i Hercegowinie. Podobne żywice kopalne (retenity) znajdowane są w wielu złożach węgla brunatnego na całym świecie, jednak nazwa "refikit" jest ściśle związana z tym jednym miejscem.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako historyczny i zdyskredytowany takson, refikit ma wartość głównie dla kolekcjonerów specjalizujących się w systematyce minerałów, okazach z historycznych lokalizacji (tzw. "TL - type locality") lub w mineraloidach organicznych. Najbardziej cenione są okazy z oryginalną, starą etykietą, potwierdzającą pochodzenie z Ugljevik. Wielkość i czystość bryłki żywicy mają drugorzędne znaczenie, choć większe, jednorodne fragmenty są bardziej pożądane. ## Popularne stanowiska Jedynym stanowiskiem o znaczeniu historycznym i kolekcjonerskim dla refikitu jest jego lokalizacja typowa - Ugljevik w Bośni i Hercegowinie. Okazy z tego miejsca są dziś ekstremalnie trudne do zdobycia.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy refikitu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W ostateczności można użyć szmatki bardzo delikatnie zwilżonej wodą destylowaną, natychmiast osuszając okaz. Należy unikać jakichkolwiek detergentów i chemikaliów. ## Czego unikać Refikit jest bardzo wrażliwy na czynniki zewnętrzne. Należy bezwzględnie unikać kontaktu z alkoholem, rozpuszczalnikami i innymi chemikaliami, które mogą go uszkodzić lub rozpuścić. Jest łatwopalny i wrażliwy na ciepło - nie wolno go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie promieni słonecznych, które mogą powodować jego pękanie i zmianę barwy. Ze względu na kruchość i miękkość jest podatny na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach, z dala od twardszych minerałów. Należy chronić je przed kurzem, światłem słonecznym i gwałtownymi zmianami temperatury. Nie nadaje się do ekspozycji w miejscach nasłonecznionych lub w pobliżu źródeł ciepła.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej