Rauvite

Wzór chemiczny: Ca(U₆+O₂)₂V₅+₁₀O₂₈·₁₆H₂O

Rauvit jest uwodnionym uranylowo-wanadanianem wapnia, tworzącym charakterystyczne, purpurowoczerwone naloty w złożach uranowo-wanadowych.

## Charakterystyka Rauvit to minerał wtórny z grupy wanadanów, chemicznie klasyfikowany jako uwodniony uranylowo-wanadanian wapnia. Występuje niemal wyłącznie w formie mikrokrystalicznych, ziemistych lub skórzastych nalotów i powłok na skałach macierzystych, głównie piaskowcach. Nie tworzy makroskopowych, dobrze wykształconych kryształów. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, ciemna, purpurowoczerwona do czerwonobrązowej barwa, która wyróżnia go na tle skały płonnej. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 1-2, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Ma matowy lub ziemisty połysk i jest nieprzezroczysty, chociaż bardzo cienkie odłamki mogą niekiedy przeświecać. Gęstość obliczona dla rauvitu wynosi około 3,23 g/cm³, jednak jej zmierzenie jest praktycznie niemożliwe ze względu na formę występowania. ## Barwy i odmiany Dominującą i właściwie jedyną spotykaną barwą rauvitu jest odcień od ciemnego czerwonobrązowego do głębokiego purpurowoczerwonego. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1922 roku przez Franka L. Hessa. Jego nazwa jest zbitką sylab pochodzących od pierwiastków wchodzących w jego skład: radu (RA - jako produktu rozpadu uranu), uranu (U) oraz wanadu (V). ## Zastosowania Rauvit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi obiekt zainteresowania naukowego oraz jest poszukiwany przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów uranowych i rzadkich gatunków mineralogicznych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 1-2
Połysk: Dull
Rysa: Yellowish-brown
Gęstość: 3.23 (obliczona)
Łupliwość: None
Przełam: Earthy
Przezroczystość: Opaque, Translucent in thin fragments
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszymi cechami diagnostycznymi rauvitu są jego unikalna purpurowoczerwona barwa, ziemisty lub matowy wygląd oraz występowanie w formie nalotów na piaskowcach w asocjacji z innymi minerałami uranu i wanadu. Kluczową cechą jest jego radioaktywność, łatwa do wykrycia za pomocą licznika Geigera. Rysa ma barwę żółtobrązową. ## Odróżnianie od podobnych Rauvit bywa mylony z innymi wtórnymi wanadanami uranylu, głównie z hewettitem i metahewettitem. Hewettit ma zazwyczaj bardziej czerwonobrązowy odcień i rzadko wykazuje tak intensywną purpurową tonację jak rauvit. Ostateczne i pewne rozróżnienie tych minerałów często wymaga jednak zaawansowanych badań, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Rauvit występuje jako mikrokrystaliczne agregaty, tworząc ziemiste, skórzaste lub pylaste naloty i powłoki. Czasami wypełnia spoiwo w piaskowcach. Nie obserwuje się go w postaci wykształconych kryształów widocznych gołym okiem.

Środowisko występowania

## Geneza Rauvit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefie utleniania złóż uranowo-wanadowych osadzonych w piaskowcach. Tworzy się w wyniku wietrzenia i przeobrażania pierwotnych minerałów uranu (np. uraninitu) i wanadu (np. montroseitu) lub innych minerałów wtórnych, takich jak karnotyt i tyuyamunit, w warunkach niskich temperatur i ciśnień. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu i wanadu. Do jego najczęstszych asocjacji należą karnotyt, tyuyamunit, hewettit, metahewettit, a także gips i inne minerały ewaporacyjne. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska rauvitu znajdują się na Wyżynie Kolorado w USA, szczególnie w stanie Utah (np. w rejonie San Rafael Swell, Temple Mountain - lokalizacja typowa), a także w Kolorado i Arizonie. Są to miejsca występowania historycznych i czynnych złóż uranowo-wanadowych.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Wartość kolekcjonerska okazów rauvitu zależy przede wszystkim od bogactwa i powierzchni nalotu na skale macierzystej. Najbardziej cenione są próbki z intensywnie wybarwioną, grubą i jednolitą warstwą minerału. Dodatkowym atutem jest estetyczna kompozycja z kontrastującą skałą macierzystą (zwykle jasnym piaskowcem) oraz obecność innych, dobrze wykształconych minerałów towarzyszących. ## Popularne stanowiska Za najlepsze na świecie uchodzą okazy pochodzące z klasycznych lokalizacji na Wyżynie Kolorado w USA, zwłaszcza z kopalń i odkrywek w hrabstwie Emery w stanie Utah. Te historyczne stanowiska dostarczyły wzorcowych próbek rauvitu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy rauvitu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać sprężonego powietrza, które mogłoby rozproszyć radioaktywny pył. ## Czego unikać **Minerał jest radioaktywny.** Należy bezwzględnie unikać wdychania pyłu i drobin. Po każdym kontakcie z okazem trzeba dokładnie umyć ręce. Rauvit jest bardzo miękki i kruchy, dlatego należy chronić go przed uderzeniami i otarciami. Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami, ponieważ jako minerał uwodniony może ulec zmianom. ## Przechowywanie Okazy rauvitu muszą być przechowywane w szczelnych, najlepiej przezroczystych pojemnikach (np. typu "perky box"), wyraźnie oznaczonych etykietą ostrzegawczą o radioaktywności. Należy trzymać je z dala od miejsc stałego przebywania ludzi, a także z dala od innych minerałów, które mogłyby ulec uszkodzeniu przez promieniowanie (np. kwarc dymny, fluoryt).

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej