Rabejacite

Wzór chemiczny: Ca<sub>2</sub>(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>4</sub>O<sub>4</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·8H<sub>2</sub>O

Rabejacyt to rzadki, wtórny minerał uranu, tworzący złocistożółte naskorupienia i agregaty drobnych, tabliczkowych kryształów.

## Charakterystyka Rabejacyt jest uwodnionym siarczanem wodorotlenowym uranylu i wapnia. Występuje w postaci naskorupień, powłok lub sferolitycznych agregatów zbudowanych z bardzo małych, tabliczkowych kryształów. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, złocistożółta barwa. Kryształy są zazwyczaj zbyt małe, aby można je było obserwować gołym okiem, tworząc mikrokrystaliczne skupienia na powierzchni skały macierzystej. ## Właściwości fizyczne Minerał ten ma szklisty połysk i jest przeświecający. Jego twardość nie została określona, ale ze względu na jego postać i skład jest minerałem bardzo kruchym i miękkim. Gęstość również nie została zmierzona, a jedynie obliczona na ponad 4,2 g/cm³. Jako minerał uranu, rabejacyt jest silnie radioaktywny. ## Barwy i odmiany Barwa rabejacytu jest jednolita i waha się od złocistożółtej do pomarańczowożółtej. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1993 roku przez Michela Deliensa i Paula Pireta, pochodzi od miejsca jego odkrycia - złoża uranu Rabejac, zlokalizowanego w pobliżu Lodève w departamencie Hérault we Francji. ## Zastosowania Rabejacyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ze względu na swoją rzadkość, atrakcyjną barwę i interesujące pochodzenie jest minerałem poszukiwanym i cenionym przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach uranu.

Właściwości

Połysk
Vitreous
Rysa
Pale yellow
Gęstość
>4.2
Łupliwość
Perfect on {001}
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi rabejacytu są jego intensywnie złocistożółta barwa, występowanie w formie mikrokrystalicznych naskorupień oraz silna radioaktywność. Współwystępowanie z innymi wtórnymi minerałami uranu w strefach utleniania złóż jest również ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Rabejacyt można pomylić z innymi żółtymi minerałami uranylu, takimi jak zippeit, uranopilit czy metaautunit. Zippeit tworzy podobne agregaty, ale często ma nieco inny odcień. Uranopilit bywa bardziej zielonkawożółty i wykazuje silniejszą fluorescencję w świetle UV. Pewne rozróżnienie tych minerałów jest często niemożliwe bez zaawansowanych badań, takich jak analiza chemiczna (EDS) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Rabejacyt tworzy agregaty bardzo drobnych, cienkich kryształów o pokroju tabliczkowym, spłaszczonych wzdłuż jednej płaszczyzny. Skupienia te mają najczęściej charakter promienisty, sferolityczny lub tworzą cienkie powłoki na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w strefach utleniania (wietrzenia) złóż uranu, najczęściej w skałach osadowych, takich jak piaskowce. Tworzy się w wyniku działania kwaśnych, bogatych w siarczany wód na pierwotne minerały uranu (np. uraninit) w obecności wapnia. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu, takimi jak gips, uranopilit, zippeit, schröckingerite i uranofan. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska tego rzadkiego minerału to lokalizacja typowa - złoże Rabejac koło Lodève we Francji. Znaczące okazy pochodzą również z kopalni Blue Lizard w hrabstwie San Juan, Utah, USA. Wystąpienia odnotowano także w Saksonii w Niemczech, m.in. w rejonie Johanngeorgenstadt.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska okazu zależy od bogactwa i intensywności barwy naskorupień rabejacytu. Najbardziej cenione są próbki z dobrze wykształconymi, choć wciąż mikroskopijnymi, agregatami krystalicznymi, pokrywającymi znaczną powierzchnię kontrastującej skały macierzystej. Wartość podnosi również współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami uranowymi. ## Popularne stanowiska Za najlepsze na świecie uchodzą okazy pochodzące z kopalni Blue Lizard w stanie Utah (USA), które wyróżniają się wyjątkowo bogatymi i jaskrawo wybarwionymi skupieniami. Wysoko cenione są również próbki z lokalizacji typowej we Francji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy rabejacytu są niezwykle delikatne i kruche. Należy unikać czyszczenia mechanicznego i kontaktu z wodą, która może uszkodzić uwodnioną strukturę minerału. Do usuwania kurzu najlepiej używać miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na wilgoć, chemikalia i uszkodzenia mechaniczne. Należy go chronić przed uderzeniami i zarysowaniem. Jako minerał radioaktywny, wymaga ostrożnego obchodzenia się - po każdym kontakcie należy umyć ręce. Nie należy go przechowywać w miejscach stałego przebywania ludzi. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchym miejscu, najlepiej w zamkniętych, przezroczystych pojemnikach (tzw. perky box), które chronią przed kurzem i uszkodzeniami. Ze względu na radioaktywność, okazy powinny być trzymane w wydzielonym miejscu, z dala od innych minerałów wrażliwych na promieniowanie oraz z dala od sypialni czy salonu. Warto oznaczyć pojemnik symbolem promieniotwórczości.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej