Qusongite

Wzór chemiczny: W<sup>₄+</sup>C<sup>₄-</sup>

Qusongite to naturalny węglik wolframu, ekstremalnie rzadki minerał o metalicznym połysku, znajdowany głównie w skałach bogatych w chrom.

## Charakterystyka Qusongite jest naturalnie występującym węglikiem wolframu, znanym wcześniej głównie jako materiał syntetyczny. Jest minerałem nieprzezroczystym, o metalicznym, szarym kolorze i silnym, metalicznym połysku. Występuje w postaci bardzo drobnych, zaokrąglonych lub nieregularnych ziaren, zwykle o wielkości nieprzekraczającej kilkudziesięciu mikrometrów. Ze względu na ekstremalną rzadkość i mikroskopijny rozmiar kryształów, jego makroskopowe cechy nie są dobrze poznane. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się bardzo dużą twardością, szacowaną na 9-10 w skali Mohsa, co czyni go jednym z najtwardszych znanych minerałów, porównywalnym z diamentem. Jego gęstość jest również bardzo wysoka i wynosi około 15.7 g/cm³. Posiada metaliczny połysk i jest nieprzezroczysty. ## Historia i nazwa Qusongite został oficjalnie uznany za nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2007 roku. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia w powiecie Qusong (Qūsōng) w Tybecie, w Chinach. Został zidentyfikowany podczas badań olistolitów (fragmentów skał) w obrębie ofiolitu Luobusha. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, qusongite nie ma żadnego zastosowania komercyjnego ani przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako naturalny odpowiednik jednego z najważniejszych materiałów syntetycznych - węglika wolframu, szeroko stosowanego w przemyśle narzędziowym do produkcji materiałów tnących i ściernych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 9-10
Połysk: Metaliczny
Rysa: Szara
Gęstość: 15.7
Łupliwość: Niedoskonała wg {1010}
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny: Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja qusongitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych. Wymaga analizy za pomocą mikroskopu elektronowego skaningowego (SEM) z analizą składu chemicznego (EDS/WDS) lub dyfrakcji rentgenowskiej (XRD). W obrazie elektronowym (BSE) wyróżnia się bardzo wysoką jasnością ze względu na dużą zawartość wolframu. Jest to minerał o metalicznym połysku i szarej barwie. ## Odróżnianie od podobnych Odróżnienie od innych rzadkich, metalicznych minerałów występujących w podobnych środowiskach (np. inne minerały z grupy platynowców, rodzimy wolfram, inne węgliki) jest możliwe wyłącznie na podstawie analizy chemicznej i strukturalnej. ## Formy kryształów Qusongite tworzy bardzo małe, anhedralne (nie wykazujące własnych ścian) lub zaokrąglone ziarna, zwykle o wielkości od 5 do 50 mikrometrów. Występuje jako inkluzje w innych minerałach, głównie w chromicie.

Środowisko występowania

## Geneza Qusongite powstaje w ekstremalnych warunkach redukcyjnych, przy bardzo niskiej aktywności tlenu, w głębokich partiach górnego płaszcza Ziemi. Jego obecność jest związana ze skałami ultramaficznymi, takimi jak dunity i harzburgity, które wchodzą w skład kompleksów ofiolitowych. Minerał krystalizuje bezpośrednio z magmy lub w wyniku procesów metasomatycznych w środowisku bogatym w węgiel i pierwiastki metaliczne. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla skał płaszcza Ziemi, takimi jak chromit, forsteryt (oliwin), enstatyt (piroksen), a także z diamentem, moissanitem, grafitem oraz różnymi stopami i węglikami metali (np. węglik tytanu - khamrabaevit). ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania jest ofiolit Luobusha w powiecie Qusong w Tybecie (Chiny). Jest to jedno z najbogatszych na świecie stanowisk występowania minerałów z głębokiego płaszcza Ziemi. Poza Tybetem, jego obecność odnotowano również w ofiolicie Ray-Iz na polarnym Uralu w Rosji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z qusongitem jest determinowana nie przez wygląd samego minerału (który jest mikroskopijny), ale przez bogactwo asocjacji mineralnej i potwierdzenie jego obecności przez renomowane laboratorium. Najcenniejsze są próbki skały macierzystej (chromitytu lub dunitu) zawierające liczne, dobrze udokumentowane ziarna qusongitu wraz z innymi rzadkimi minerałami, takimi jak diament czy moissanit. Okaz bez certyfikatu analitycznego nie ma wartości kolekcjonerskiej. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest ofiolit Luobusha w Tybecie. Okazy z tej lokalizacji są niezwykle cenione przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach systematycznych i "micromountach".

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z qusongitem, ze względu na mikroskopijny rozmiar ziaren i ich osadzenie w skale macierzystej, generalnie nie wymagają czyszczenia. Wszelkie próby mechanicznego lub chemicznego czyszczenia mogą uszkodzić lub usunąć drobne ziarna minerału. Jeśli konieczne jest usunięcie kurzu, można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z silnymi kwasami i chemikaliami. Mimo bardzo wysokiej twardości, okazy są cenne ze względu na rzadkość, dlatego należy unikać wszelkich działań abrazyjnych, które mogłyby uszkodzić skałę macierzystą i same ziarna qusongitu. ## Przechowywanie Okazy powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, z dala od kurzu i wilgoci, najlepiej w zamykanym pudełku typu "micromount". Etykieta z dokładną lokalizacją i identyfikacją jest kluczowa, ponieważ ziarna qusongitu są niewidoczne gołym okiem.